ΔΡΟΜΟΙ

Να επέμβει…

… ο ΟΗΕ στις αμερικανικές εκλογές; Μερικοί Αμερικανοί φαίνεται πως το
σκέφτονται (σοβαρά;), αν πιστέψουμε το αμερικανικό περιοδικό «Front Page».
Ανάμεσά τους ο ιστορικός του Πρίνστον Σον Ουΐλεντς που (αστεία ή σοβαρά)
προτείνει τη διεξαγωγή επαναληπτικών εκλογών υπό την εποπτεία του γενικού
γραμματέα του ΟΗΕ Κόφι Ανάν. Δεν πειράζει, λέει, αν δεν το προβλέπει το
αμερικανικό Σύνταγμα. Τόσα χρόνια, οι Αμερικανοί είχαν το ελεύθερο να
επεμβαίνουν στις εκλογές άλλων χωρών. Τώρα, καιρός είναι να νιώσουν και αυτοί
τι σημαίνει να μπερδεύονται άλλοι στις εκλογές σου. Με δυο λόγια, ο Ουΐλεντς
υποστηρίζει πως, όπως έχει εξελιχθεί πια η εκλογική διαδικασία στην Αμερική,
όποια και αν είναι η επόμενη κυβέρνηση, θα έχει πρόβλημα νομιμότητας, αφού δεν
θα είναι ουσιαστικά καταξιωμένη στη διχασμένη συνείδηση του αμερικανικού λαού.

Το δίλημμα…

… ξένη επέμβαση ή διχασμός είχαν αντιμετωπίσει οι Αμερικανοί και πριν από
140 χρόνια. Τότε, στον Εμφύλιο Πόλεμο, η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία είχαν
προσφερθεί να μεσολαβήσουν ανάμεσα στον Βορρά και τον Νότο. Ο Αβραάμ Λίνκολν
είχε απορρίψει τις προσφορές τους. Γιατί είχε καταλάβει πως το «φρούτο» που
λέγεται «ανιδιοτελής μεσολαβητής» δεν υπάρχει στον μάταιο τούτο κόσμο. Είχε
καταλάβει πως η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία δεν είχαν καλό σκοπό. Το
απομονωτικό δόγμα Μονρόε εμπόδιζε τις ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες να επεκταθούν
στον Νέο Κόσμο. Οι Γάλλοι ήθελαν να προσαρτήσουν το Μεξικό και ορέγονταν τη
Φλόριδα και τη Λουιζιάνα. Οι Βρετανοί ήθελαν τον έλεγχο των βορειοαμερικανικών
αγορών. Μια διχασμένη Αμερική δεν θα μπορούσε να αντισταθεί σε αυτά τα σχέδια.
Γι’ αυτό, η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία ευνοούσαν την ανεξαρτησία του Νότου.

Αν ο Λίνκολν…

… είχε αποδεχτεί τη «μεσολάβηση», ίσως σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες να μην
ήταν τόσο «ηνωμένες». Οι Αγγλογάλλοι κόντεψαν να τα καταφέρουν, έστω και χωρίς
τη συναίνεση του Λίνκολν, ύστερα από μερικές βαριές ήττες των Βορείων στον
Εμφύλιο Πόλεμο, το 1862 και το 1863. Οι Γάλλοι έκαναν απόβαση στο Μεξικό και
εγκατέστησαν ελεγχόμενη κυβέρνηση. Όμως, δυο «θαύματα» ήρθαν να αποθαρρύνουν
τους Αγγλογάλλους. Το ένα ήταν η ήττα του Ρόμπερτ Ε. Λι και του στρατού των
Νοτίων στο Γκέτισμπεργκ. Το άλλο ήταν κάτι λιγότερο γνωστό. Ο Λίνκολν τα είχε
καλά με τον τσάρο Αλέξανδρο Β΄ από τις αρχές του πολέμου. Στην πιο κρίσιμη
στιγμή, η διπλωματία του άρχισε να αποδίδει καρπούς. Δυο ρωσικά πολεμικά πλοία
κατέπλευσαν στη Νέα Υόρκη και το Σαν Φρανσίσκο το 1863 και παρέμειναν εκεί
επτά μήνες. Οι λόγοι αυτού του κατάπλου δεν είναι σαφείς, είναι όμως σαφείς οι
συνέπειές του. Όποια και αν ήταν τα πραγματικά κίνητρα του τσάρου, με την
τολμηρή του ενέργεια αποθάρρυνε τους Αγγλογάλλους ιμπεριαλιστές. Ώσπου να
αποσυρθούν οι Ρώσοι, ο πόλεμος είχε πια γυρίσει προς τη μεριά του Λίνκολν.

Η διπλωματία…

… του Λίνκολν έσωσε την Αμερική από την ξένη επέμβαση. Οι Αμερικανοί
αφέθηκαν να λύσουν μόνοι τους τις διαφορές τους. Ο πόλεμος είναι πάντα
δυσάρεστος. Όμως, οι άνθρωποι που δημιούργησαν την Αμερική τον προτίμησαν από
την ξένη επέμβαση. Και έμαθαν καλά το μάθημά τους. Έκτοτε, προτιμούσαν πάντα
να «μεσολαβούν» οι ίδιοι αλλού ­ με την απαιτούμενη «ανιδιοτέλεια», φυσικά,
όπως δείχνουν πρόσφατα οι αμερικανικές μεσολαβήσεις στα Βαλκάνια και τη Μέση
Ανατολή ­ παρά να βάζουν άλλους να «μεσολαβούν» στα δικά τους.