[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) πήρε αυτή την εβδομάδα μια ιστορική απόφαση:
υιοθέτησε τις ρυθμίσεις για τη συγκρότηση της πρώτης στρατιωτικής δύναμης
ταχείας επέμβασης 60.000 ανδρών / γυναικών, η οποία τίθεται στη διάθεση της
Ένωσης. Έτσι έπειτα από πολλά χρόνια προσπαθειών και απογοητεύσεων, η
Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά τις «στρατιωτικές ικανότητες», θεσμούς και μέσα που θα
της επιτρέψουν να προλαμβάνει, διαχειρίζεται και επιλύει κρίσεις, τουλάχιστον
στον άμεσο γεωγραφικό περίγυρό της (όπως π.χ. στο Κόσοβο).

Η συγκρότηση της «στρατιωτικής δύναμης» («Ευρωπαϊκός στρατός», αν και οι
δυνάμεις θα παραμείνουν αυστηρά κάτω από εθνική διαχείριση σε περίοδο ειρήνης)
εντάσσεται στην προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναπτύξει την αμυντική της
ταυτότητα (κοινή αμυντική πολιτική και κοινή άμυνα) ως απαραίτητο συμπλήρωμα
της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Βεβαίως η
ανάπτυξη της κοινής άμυνας γίνεται σε αμιγώς διακυβερνητικές βάσεις ενώ θα
αφορά μόνο σε «διαχείριση κρίσεων» (αποστολές τύπου Petersberg). Δεν θα
συνιστά δηλαδή ένα «συλλογικό σύστημα ασφάλειας», με ρυθμίσεις για αμοιβαία
συνδρομή για την κάλυψη της ασφάλειας των κρατών – μελών που συμμετέχουν στην
Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι δυσκολίες αρκετών κρατών – μελών να προχωρήσουν προς την κατεύθυνση αυτή,
οι ανησυχίες ορισμένων άλλων ότι με τον τρόπο αυτό θα υπονομευθεί ενδεχομένως
το ΝΑΤΟ και οι σχέσεις της Ευρώπης με τις ΗΠΑ δεν επέτρεψαν τώρα στην Ένωση να
υιοθετήσει μια περισσότερο φιλόδοξη προσέγγιση και «αμυντικό σύστημα». Ωστόσο,
το σημαντικό είναι ότι έγινε το πρώτο αποφασιστικό βήμα για τη διαμόρφωση της
ευρωπαϊκής αμυντικής ταυτότητας έξω από το ΝΑΤΟ, στα πλαίσια των θεσμών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό σημαίνει ότι η Ένωση έχει τώρα τις προϋποθέσεις να αναλαμβάνει
επιχειρήσεις ­ σε εντελώς αυτόνομη βάση σ’ ορισμένες περιπτώσεις ­ χωρίς να
χρειάζεται οπωσδήποτε δηλαδή να προστρέξει στο ΝΑΤΟ ή στις ΗΠΑ. Το γεγονός
αυτό συνιστά «πολιτική ενηλικίωση» της Ευρώπης που επιτρέπει την ανάπτυξη
περισσότερο συμμετρικών ατλαντικών σχέσεων και τη διαμόρφωση ενός
πολυκεντρικού και ισόρροπου διεθνούς συστήματος. Τέλος, είναι σημαντικό ότι
στη διαδικασία αυτή η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά με στρατιωτικές δυνάμεις…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.