Τα χαρτονομίσματα έχουν… ονοματεπώνυμο

Τζορτζ Ουάσιγκτον. Η μορφή του έχει γίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής «συνώνυμο» του ενός δολαρίου. Μία από τις πιο γνωστές ιστορικές προσωπικότητες για ένα από τα πιο γνωστά παγκόσμια χαρτονομίσματα

Για να ακολουθήσετε τα χνάρια του Καρόλου Ντίκενς, του Μάικλ Φάραντεϊ και του
Τζορτζ Στίβενσον στα χαρτονομίσματα της Τράπεζας της Αγγλίας, θα πρέπει να
έχετε φροντίσει για μια ξεχωριστή προσφορά στη βρετανική ιστορία. Αυτό, και να
είστε ήδη νεκρός.

“Χρησιμοποιούμε μόνο ανθρώπους που έχουν πεθάνει” τονίζει εκπρόσωπος της
Τράπεζας της Αγγλίας. “Θέλουμε με αυτόν τον τρόπο να τιμήσουμε το ολοκληρωμένο
έργο μιας ζωής”.

Τι κι αν έχετε δοξάσει τη χώρα σας ως αθλητής ή έχετε ανακαλύψει τη θεραπεία
θανατηφόρας ασθένειας… Αυτό δεν σημαίνει ότι θα δείτε τον εαυτό σας στα 600
εκατομμύρια χαρτονομίσματα των 10 στερλινών που τίθενται σε κυκλοφορία.

Και δεν μπορείτε να πείτε ότι δεν το ξέρατε. Γιατί σας έχουμε προειδοποιήσει.

Ο βικτωριανός φυσιοδίφης Κάρολος Δαρβίνος, που ανέπτυξε τη θεωρία της εξέλιξης
και σήμερα είναι το νέο πρόσωπο του χαρτονομίσματος των 10 στερλινών, έζησε
υποδειγματικά έως την ημέρα που πέθανε.

Αν και καθυστέρησε να δημοσιεύσει το έργο του ­ φοβούμενος ότι θα τον
καταδίκαζαν ως αιρετικό ­ ο Δαρβίνος έχαιρε τέτοιας εκτίμησης που οι βουλευτές
πρότειναν να ταφεί στο αβαείο του Ουέστμινστερ.

Στην Αμερική

Κινέζικα χαρτονομίσματα. Το κινέζικο χαρτονόμισμα των 100 γεν κοσμείται από την προσωπογραφία του Μάο Τσετούνγκ. Η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας θέλησε έτσι να τιμήσει το έργο του πρώην προέδρου της χώρας

Σε χώρες όπως η Αμερική, όπου μερικές Πολιτείες παραμένουν απρόθυμες να
εισαγάγουν τις ιδέες του στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα των σχολείων, ίσως ο
Δαρβίνος να εθεωρείτο αμφιλεγόμενος ώστε να τιμηθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο. Στο
Ηνωμένο Βασίλειο, όμως, ελάχιστοι θα αμφισβητούσαν την καταλληλότητά του.
“Πολλοί μας έγραψαν ζητώντας μας να συμπεριλάβουμε τον Δαρβίνο σε ένα
χαρτονόμισμα” δηλώνει η εκπρόσωπος της Τράπεζας.

Το να είναι κανείς αμφιλεγόμενος προκαλεί γενικά διπλή άρνηση, σύμφωνα με τον
ειδικό Μπάρναμπι Φολ: “Τα χαρτονομίσματα αποτελούν διαφήμιση για μια χώρα. Οι
τράπεζες προσπαθούν να επιλέγουν κάποιον που δεν είναι χρωματισμένος πολιτικά
και θεωρείται απίθανο να προκαλέσει”.

Η γερμανική Μπούντεσμπανκ απέφυγε κάποτε να χρησιμοποιήσει προσωπικότητες από
την ιστορία, συνεχίζει ο κ. Φολ. Σήμερα, πολλά από τα πρόσωπα που εμφανίζονται
στα χαρτονομίσματά της είναι τουλάχιστον άγνωστα. “Οι Γερμανοί έπρεπε να είναι
λίγο περισσότερο προσεκτικοί απ’ ό,τι οι περισσότεροι. Πολλοί από αυτούς
που… διακρίθηκαν στην πρόσφατη ιστορία της δεν είναι οι άνθρωποι που θα
ήθελαν οι άλλοι ­ ιδιαίτερα λαοί στην Ευρώπη ­ να βλέπουν στα γερμανικά
χαρτονομίσματα”.

Ο μύθος της επιλογής των «γενειοφόρων» και οι γυναικείες υποψηφιότητες

Λονδίνο, Βρετανία. Η αρχιταμίας της Τράπεζας της Αγγλίας, Μέρλιν Λόουθερ, επιδεικνύει τα καινούργια βρετανικά χαρτονομίσματα των 10 στερλινών που τέθηκαν σε κυκλοφορία στις 7 Νοεμβρίου. Η Τράπεζα της Αγγλίας έχει ήδη προωθήσει έναν μυστικό αριθμό τέτοιων χαρτονομισμάτων σε τράπεζες και ταχυδρομεία ολόκληρης της χώρας. Ήδη, έχουν τυπωθεί περισσότερα από 400 εκατομμύρια χαρτονομίσματα των 10 στερλινών, με το πρόσωπο του βικτωριανού φυσιοδίφη Καρόλου Δαρβίνου να αντικαθιστά, στην πίσω πλευρά, εκείνο του συγγραφέα Καρόλου Ντίκενς

Και η Γερμανία δεν είναι η μόνη που αντιμετώπισε δυσκολίες στο συγκεκριμένο
θέμα. Στα μέσα της δεκαετίας του ’90, όταν η Γαλλία θέλησε να επιθεωρήσει
λεπτομερώς τις επιλογές που είχε για την εισαγωγή κάποιου προσώπου στα
χαρτονομίσματα των 100 φράγκων, οι πρωτοπόροι του σινεμά αδελφοί Λιμιέρ ήταν
από τα φαβορί. Αυτό όμως μέχρι τη στιγμή που ειπώθηκε ότι στη διάρκεια του Β’
Παγκόσμιου Πολέμου υποστήριζαν την κυβέρνηση Βισί, η οποία είχε συνεργαστεί με
τη ναζιστική Γερμανία.

Τελικά επιλέχτηκε ο καλλιτέχνης Πολ Σεζάν. Είχε προηγηθεί άρνηση από την
οικογένεια του επίσης ζωγράφου Ενρί Ματίς με το επιχείρημα ότι απεχθανόταν τα
χρήματα.

Ο Δαρβίνος

Ο Κάρολος Δαρβίνος δεν είχε οικονομικό πρόβλημα, άρα καμία ανησυχία εδώ. Και
το γεγονός ότι ήταν επιστήμονας δεν μείωνε τις πιθανότητές του να εμφανιστεί
σε χαρτονόμισμα.

Η Τράπεζα της Αγγλίας επιδιώκει να τηρεί ισορροπία στις επιλογές της. Μετά την
πρόσφατη αντικατάσταση του φυσικού Μάικλ Φάραντεϊ στο νόμισμα των 20 στερλινών
από τον συνθέτη σερ Έντουαρντ Έλγκαρ, η οικογένεια των χαρτονομισμάτων
“πενθούσε” έναν κολοσσό της επιστήμης. Η χαρακτηριστική γενειάδα του Δαρβίνου
ήταν άλλο ένα στοιχείο που τον κατέστησε ιδανικό υποψήφιο για το νέο νόμισμα
των 10 στερλινών. Όπως το στριφτό μουστάκι του Έλγκαρ, έτσι και η πλούσια
γενειάδα του Δαρβίνου θα δυσκόλευε εξαιρετικά όποιους επίδοξους πλαστογράφους.

Κάποιοι επικριτές, όμως, αντέτειναν ότι υπάρχει μια προκατάληψη στην Τράπεζα
της Αγγλίας που φάνηκε στις τελευταίες επιλογές της υπέρ των δασύτριχων
ανδρών. “Είναι αλήθεια, όλοι είναι γενειοφόροι, όμως αυτό συμβαίνει επειδή
προέρχονται όλοι από τη βικτωριανή εποχή. Γενικά, είναι μύθος ότι επιλέγουμε
μόνο γενειοφόρους”, τονίζει η εκπρόσωπος της Τράπεζας και προσθέτει ότι
αποτελεί συνήθη τακτική να επιλέγονται πορτρέτα που μπορούν να μπερδέψουν
όσους τυχόν επιχειρήσουν να προβούν σε παραχάραξη. “Κοιτάξτε τη λεπτομέρεια
στα μαλλιά της βασίλισσας και στα κοσμήματα. Δεν υπάρχει προκατάληψη κατά των
γυναικών”, υποστηρίζει η ίδια.

Και είναι αλήθεια, δεδομένου ότι μεταξύ των υποψηφίων για μελλοντικές αλλαγές
στα πορτρέτα των χαρτονομισμάτων συγκαταλέγονται τα ονόματα των Τζέιν Όστιν
(μυθιστοριογράφος) και Ελίζαμπεθ Μπράουνινγκ (ποιήτρια).

Ο Έλβις

Αν και η Τράπεζα της Αγγλίας δηλώνει ευτυχής να δεχτεί προτάσεις από τους
πολίτες, η τελική απόφαση ανήκει στη διοίκησή της και στα… ανάκτορα. Ο κ.
Φολ υποθέτει ότι εξαιτίας της σύνθεσης αυτού του “σώματος” είναι απίθανο να
δούμε στα χαρτονομίσματα άτομα που διακρίθηκαν σε άλλους τομείς
δραστηριότητας:

“Αμφιβάλλω για το αν θα δείτε ποτέ μέλος των Μπιτλς σε ένα χαρτονόμισμα,
ασχέτως από το τι προτιμά ο κόσμος. Ακριβώς όπως θα συνέβαινε στην Αμερική,
είμαι σίγουρος ότι πολλοί θα ήθελαν να δουν τον Έλβις σε χαρτονόμισμα, όμως
αυτό δεν σημαίνει ότι θα γινόταν”.

Κι αν όχι μουσικοί, τότε τι; Προσπαθήστε να γίνετε τραπεζίτης. Εξέχουσα
προσωπικότητα για το χαρτονόμισμα των 50 στερλινών θεωρήθηκε ο σερ Τζον
Χιούμπλον. Ποιος είναι αυτός; Ο πρώτος διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, ασφαλώς.