ΔΡΟΜΟΙ

Ο Αλ Μπους…

… εξελέγη πρόεδρος των ΗΠΑ. Ύστερα από τόσα δολάρια και τόσα ντιμπέιτ, οι
Αμερικανοί ψηφοφόροι δεν κατάφεραν τελικά να δείξουν σαφή προτίμηση σε έναν
από τους δύο «μεγάλους» υποψηφίους, επιβεβαιώνοντας έτσι τις «προβλέψεις» του
Γούντι Άλεν. Κανείς από τους δύο μονομάχους δεν μπόρεσε να κερδίσει
πλειοψηφική θέση στις καρδιές των ψηφοφόρων. Ο τρόπος αυτός είναι άραγε ο
καταλληλότερος για να εκλέγεται ο πρόεδρος της ισχυρότερης χώρας του κόσμου;
Αυτό ακριβώς το ερώτημα είχε θέσει πριν από τις εκλογές σε «στατιστικά
δείγματα» Αμερικανών ψηφοφόρων η Σχολή Κέννεντυ του Χάρβαρντ.

Η σύγχυση…

… ήταν εκείνη που κέρδιζε έδαφος εις βάρος των δύο μεγάλων υποψηφίων, από
την αρχή μέχρι το τέλος της έρευνας: όσο πλησίαζε η ώρα των εκλογών, τόσο
λιγότερα διαπίστωναν πως γνώριζαν οι ψηφοφόροι για τις πολιτικές θέσεις του
Μπους και του Γκορ. Το καλοκαίρι, λίγο πριν από το Συνέδριο των
Ρεπουμπλικάνων, το 74% των Αμερικανών δεν γνώριζε πότε ακριβώς θα γίνει. Οι
ερωτήσεις για την ποιότητα της προεκλογικής εκστρατείας δεν πήραν καλύτερες
απαντήσεις. Στα δύο τρίτα της, οι Αμερικανοί απάντησαν πως την έβρισκαν
απογοητευτική. Στα τέσσερα πέμπτα της, καθόλου ενημερωτική. Όσο για το σύστημα
απονομής του χρίσματος, με τη Σούπερ Τρίτη σε 14 πολιτείες, έδωσε στον Μπους
και τον Γκορ την ευκαιρία να συντρίψουν τους εσωκομματικούς αντιπάλους τους,
πριν καν προλάβουν να ψηφίσουν οι ψηφοφόροι σε 30 πολιτείες. Έτσι, δεν είναι
να απορεί κανείς που το 74% των Αμερικανών κατέληγαν στο συμπέρασμα πως οι
κομματικοί ηγέτες και οι μεγάλοι χορηγοί έχουν ισχυρότερο λόγο από τους
ψηφοφόρους στην επιλογή των υποψηφίων.

Η εποχή…

… που αναγνώριζε κανείς τους ψηφοφόρους του ενός ή του άλλου κόμματος από
τις πολιτικές τους θέσεις, φαίνεται πως έχει περάσει. Σχεδόν όλοι τους
δηλώνουν το ίδιο απογοητευμένοι. Την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με την έρευνα
της Σχολής Κέννεντυ, το 70-80% των ψηφοφόρων έλεγαν πως οι μεγάλοι χορηγοί
«ασκούν πάρα πολύ μεγάλη επιρροή» και πως οι υποψήφιοι «είναι διατεθειμένοι να
κάνουν τα πάντα προκειμένου να εκλεγούν». Το 60% απαντούσε: «Η πολιτική στην
Αμερική είναι γενικά πολύ αηδιαστική».

Τα ερωτήματα…

… που θέτουν τώρα οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» δεν είναι λιγότερο ανησυχητικά.
Όποιος και αν τελικά βγει «ζωντανός» από το θρίλερ της Τρίτης, πώς θα μπορέσει
να κυβερνήσει τη χώρα; Όπως έχει δείξει η πύρρεια νίκη του Κέννεντυ το 1960,
είναι πολύ δύσκολο να κυβερνήσει κανείς όταν δεν διαθέτει ικανή πλειοψηφία.
Πολλές από τις πολιτικές ιδέες του Κέννεντυ χρειάστηκε να περιμένουν την
υλοποίησή τους μετά το 1964 και τη σαρωτική εκλογική νίκη του Λίντον Τζόνσον.
Μπαίνει άραγε σήμερα η Αμερική σε μια μη ιδεολογική ή αντι-ιδεολογική εποχή,
που απέχει πολύ από την ιδεολογική εποχή του Ψυχρού Πολέμου και του Νιου Ντιλ;
Με δυο λόγια, μετά τις στείρες και απολιτικές εκλογές της Τρίτης, ποιος μπορεί
να απαντήσει τώρα πειστικά στο βασικότερο ερώτημα που άφησαν αναπάντητο οι
Αμερικανοί ψηφοφόροι: τι θέλει η χώρα;