ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Δημοκρατικές ανωμαλίες

Η δημοκρατία, λένε, είναι το μη χείρον των πολιτικών συστημάτων. Η
αμερικανική δημοκρατία είναι ολίγον πιο χείρων.

«Η Αμερική αποφασίζει…» (σκίτσο από τους «Τάιμς»)

Πρότυπο για πολλούς στην Ευρώπη, το αμερικανικό μοντέλο δημοκρατίας δεν πέρασε
χθες τις ευτυχέστερες στιγμές του. Στις περισσότερες δημοκρατίες του κόσμου,
το λογικό είναι να εκλέγεται όποιος παίρνει τις περισσότερες ψήφους. Οι
πατέρες του αμερικανικού έθνους, όμως, δεν είχαν εμπιστοσύνη στο εκλογικό
σώμα. Κι ούτε ήθελαν να εκλέγεται ο πρόεδρος από το Κονγκρέσο. Το σύστημα που
κατασκεύασαν έτσι πριν από 200 χρόνια ήταν ιδιαίτερα πολύπλοκο. Με βάση αυτό
το σύστημα, και εάν δεν υπάρξει ανατροπή της τελευταίας στιγμής, ο Αλ Γκορ θα
έλθει πρώτος σε ψήφους, αλλά πρόεδρος θα βγει ο Μπους. Είναι αλήθεια ότι η
ανωμαλία αυτή, δηλαδή η παραβίαση της λαϊκής ετυμηγορίας, έχει να συμβεί από
το 1888. Αυτό δεν την καθιστά ευκολότερα αποδεκτή από μια δημοκρατία. Ούτε
φυσικά τη νομιμοποιεί. Η αμερικανική αρχή σύμφωνα με την οποία «κάτι που δεν
σπάει, δεν υπάρχει λόγος να το αλλάξουμε» έφτασε στα όριά της.

Το δεύτερο σημείο στο οποίο ατύχησε (ξανά) η αμερικανική δημοκρατία ήταν η
αποχή. Είναι αλήθεια ότι αυτή τη φορά η συμμετοχή ήταν μεγαλύτερη από το 1996,
φτάνοντας το 52%. Και πάλι, όμως, είναι σκανδαλωδώς μικρή. Ο επόμενος
πλανητάρχης θα εκλεγεί από το 26% του εκλογικού σώματος. «Δημοκρατία έχουμε,
ας ψήφιζαν και οι υπόλοιποι», θα πουν ορισμένοι. Η υποχρεωτική ψήφος δεν
συνάδει πράγματι προς την ελευθερία της έκφρασης. Αλλά οι λόγοι που δεν
ψηφίζει η μισή Αμερική είναι τελείως διαφορετικοί. Υπολογίζεται ότι 50
εκατομμύρια Αμερικανοί δεν έχουν καν εγγραφεί στους εκλογικούς καταλόγους
γιατί θεωρούν τη διαδικασία αυτή μια περιττή αγγαρεία που δεν τους αποφέρει
κανένα κέρδος. Ανάμεσά τους είναι το μεγάλο μέρος των 32 εκατομμυρίων φτωχών
της Αμερικής, οι άνθρωποι που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, με τους
οποίους δεν ασχολείται κανείς. Οι απόβλητοι, οι αόρατοι, οι άχρηστοι.

Το τρίτο «φάουλ» των χθεσινών εκλογών αφορά τα μέσα ενημέρωσης. Ο ρόλος τους
είναι να ενημερώνουν και να αναλύουν, όχι να εκλέγουν προέδρους. Τα
αμερικανικά κανάλια, όμως, «εξέλεξαν» χθες πρόεδρο δύο φορές. Την πρώτη
εξέλεξαν τον Γκορ (ενώ μάλιστα η ψηφοφορία συνεχιζόταν!) και τη δεύτερη τον
Μπους. Η δύναμή τους και η επιρροή που ασκούν είναι τόσο μεγάλη, ώστε
παρέσυραν τον υποψήφιο του Δημοκρατικού Κόμματος να παραδεχθεί την ήττα του
πριν ακόμη κριθεί το αποτέλεσμα ­ και στη συνέχεια να αποσύρει τη δήλωσή του.

Με μεγάλη προσοχή θα αναλυθεί επίσης η επίπτωση που είχε το ποσοστό του Ραλφ
Νέιντερ στο εκλογικό αποτέλεσμα. Για τους Δημοκρατικούς, είναι εύκολο να
κατηγορούν τον υποψήφιο των Πρασίνων ότι τους στέρησε τη νίκη. Στην
πραγματικότητα, το αμερικανικό εκλογικό σύστημα δεν επιτρέπει παρά μόνο δύο
(το πολύ) απόψεις σε ένα έθνος 260 εκατομμυρίων. Και αυτό είναι ακόμη μία
απόδειξη της αντιδημοκρατικότητάς του.