Τον… χαβά του ο Τζεμ

Μια συμφωνία ­ για το ποια μέτρα θα συζητηθούν στο ΝΑΤΟ και ποια σε διμερές
επίπεδο ­, πολλά παράπονα και προειδοποιήσεις ­ για την τουρκική συμπεριφορά ­
και η… αιδήμων σιωπή του Ισμαήλ Τζεμ σημάδεψαν τη χθεσινή συνάντηση των
υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας.

Χειραψία Παπανδρέου – Τζεμ. Ο Τούρκος υπουργός αποστασιοποιήθηκε(!) από τις συνεχείς προκλήσεις της Τουρκίας, την ώρα που ο Έλληνας ομόλογός του τον προειδοποιούσε, κατηγορώντας και τον ίδιο

Οι κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ συμφώνησαν να συζητηθούν στο ΝΑΤΟ πέντε
στρατιωτικά Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), ενώ σε διμερές επίπεδο θα
συζητηθούν 12 πολιτικά ΜΟΕ. Παράλληλα, όμως, ο Γιώργος Παπανδρέου στην κατ’
ιδίαν συνάντησή του με τον κ. Τζεμ έθεσε με έντονο τρόπο το ζήτημα της
τουρκικής συμπεριφοράς κατά τη ΝΑΤΟϊκή άσκηση, αλλά και των προκλητικών
δηλώσεων τόσο του Μεσούτ Γιλμάζ όσο και του ιδίου του κ. Τζεμ. Μάλιστα, ο
υπουργός Εξωτερικών προειδοποίησε τον Τούρκο ομόλογό του ότι κάποια στιγμή
πρέπει και αυτός να αναλάβει το κόστος ­ στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό ­ της
πολιτικής της ελληνοτουρκικής προσέγγισης. «Εγώ», είπε ο Γιώργος Παπανδρέου,
«έχω αναλάβει το κόστος, αλλά δεν ξέρω για πόσο ακόμη θα μπορώ να συγκρατώ
αυτούς που είναι αντίθετοι. Το ίδιο πρέπει να κάνεις εσύ ­ και όχι, αντιθέτως,
να βγαίνεις με δηλώσεις και να στηρίζεις την τουρκική επιθετικότητα στην
άσκηση, λέγοντας ότι είναι υπόθεση μεταξύ Ελλάδας και ΝΑΤΟ».

Ο Ισμαήλ Τζεμ εμφανίσθηκε αποστασιοποιημένος έναντι αυτών που του έλεγε ο
Έλληνας υπουργός, επαναλαμβάνοντας ότι οι οξύνσεις κατά καιρούς είναι
αναμενόμενες και δεν θα πρέπει να τους δίδεται υπερβολική σημασία. Αποστάσεις
κράτησε και όταν ο κ. Παπανδρέου έκανε λόγο για τις δηλώσεις Γιλμάζ ­ ότι «στη
χειραψία με την Ελλάδα πρέπει να μετράς τα δάκτυλά σου».

Οι δύο υπουργοί δε συζήτησαν καθόλου το ζήτημα της εταιρικής σχέσης Ευρωπαϊκής
Ένωσης – Τουρκίας, ενώ για το Κυπριακό η κάθε πλευρά επέμεινε στις θέσεις της.

Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι με τη συμφωνία για τα ΜΟΕ, η οποία έλαβε και
επίσημο χαρακτήρα, διά της έκδοσης κοινής δήλωσης, η Αθήνα θέλησε να δώσει το
μήνυμα ότι επιμένει στην πολιτική που έχει χαράξει για τις ελληνοτουρκικές
σχέσεις: μείωση της έντασης και ένταξη της Τουρκίας σε πλαίσια λειτουργίας που
εγγυώνται το Διεθνές Δίκαιο.

Οι ίδιες πηγές έλεγαν ότι την προηγουμένη της συνάντησης Παπανδρέου – Τζεμ
υπήρξε επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών με τον Άκη Τσοχατζόπουλο, στη
διάρκεια της οποίας συμφωνήθηκε πλήρως το θέμα των ΜΟΕ.

Την ερχόμενη εβδομάδα, οι μόνιμοι αντιπρόσωποι Ελλάδας και Τουρκίας στο ΝΑΤΟ
θα αρχίσουν να συζητούν πέντε στρατιωτικά ΜΟΕ. Μεταξύ αυτών, όπως ενημερώθηκε
και ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, λόρδος Ρόμπερτσον, είναι: Το σύστημα
IFF για την αναγνώριση των αεροσκαφών, το οποίο η Αθήνα δεν δέχεται διότι
σημαίνει την κατάργηση της υποβολής σχεδίων πτήσης. Η επικοινωνία των δύο
στρατηγείων, της Λάρισας και του Εσκί Σεχίρ. Οι πτήσεις των μαχητικών
αεροσκαφών στο Αιγαίο χωρίς να φέρουν οπλισμό. Η αλληλοενημέρωση, σε ετήσια
βάση, για τις εθνικές ασκήσεις, έτσι ώστε να μη συμπίπτουν και καλλιεργείται η
ένταση.

Η υπεύθυνη εξωτερικής πολιτικής της Ν.Δ. Ντόρα Μπακογιάννη, σε δήλωσή της
αναφέρει: «Ο υπουργός Εξωτερικών κ. Παπανδρέου την επόμενη ημέρα των
προκλητικών δηλώσεων Γιλμάζ προχωρεί ως να μη συμβαίνει τίποτα». Και καλεί τον
Πρωθυπουργό «να ξεκαθαρίσει, επιτέλους, ποια είναι η ελληνική πολιτική»,
σημειώνοντας ότι «η πολιτική κατευνασμού που ακολούθησε μέχρι σήμερα επιτρέπει
την όξυνση της τουρκικής προκλητικότητας».

Ο Γιλμάζ «ψαρεύει» στην Αθήνα… τουρκικές ψήφους

Τι κοινό έχουν ο Μεσούτ Γιλμάζ, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και ο… Κώστας
Σημίτης; Μια εύκολη απάντηση θα ήταν ότι και οι τρεις είναι άριστοι γνώστες
της γερμανικής γλώσσας. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, αυτό που τους συνδέει
είναι μια σειρά ελληνοτουρκικών… ναυαγίων.

Ο κ. Γιλμάζ είχε συμφωνήσει με τον Κάρολο Παπούλια, όταν ήταν υπουργός
Εξωτερικών, σε μια σειρά από Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τα οποία ουδέποτε
εφήρμοσε η Τουρκία. Εν συνεχεία, στο Παρίσι, στη συνάντηση που είχε το ’91 με
τον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, κατάφερε να χειροτερεύσει ­ αντί
να βελτιώσει ­ τις σχέσεις των δύο χωρών, εμφανίζοντας ακόμη και χάρτες με τις
αμφισβητούμενες περιοχές του Αιγαίου. Και το ’97, στη συνάντηση που είχε με
τον Κώστα Σημίτη στην Κρήτη ­ συνάντηση την οποία και οι δύο πλευρές είχαν
διαφημίσει ως σημαντική ­ φρόντισε ώστε να υπάρξει (ακόμη μια) καταγραφή των
διαφωνιών.

Τώρα ο Μεσούτ Γιλμάζ καταφθάνει στην Αθήνα, στο πλαίσιο επιχειρηματικού
συνεδρίου, έχοντας μόλις δυναμιτίσει ακόμη περισσότερο το κλίμα μεταξύ Αθήνας
και Άγκυρας με τις δηλώσεις του. Ο Πρωθυπουργός ­ απροθύμως, καθώς λένε οι
πληροφορίες ­ θα τον δεχθεί στο «παραπέντε» της συνδιάσκεψης του ΠΑΣΟΚ, την
Παρασκευή. Το ερώτημα είναι τι μπορεί να προκύψει από αυτήν τη συνάντηση.
«Τίποτε απολύτως» είναι η κατηγορηματική εκτίμηση κυβερνητικών παραγόντων. «Θα
πει τα δικά του και θα πούμε τα δικά μας», προσθέτουν, έχοντας προφανώς υπόψη
τους το… βεβαρημένο παρελθόν τού νυν αντιπροέδρου της τουρκικής κυβέρνησης.

Διαφορετική άποψη έχουν τουρκικές πηγές ­ «θα προσπαθήσει να μαζέψει αυτά που
άπλωσε», λένε. Και εξηγούν ότι ο κ. Γιλμάζ, ο «πρίγκηψ του Τουργκούτ Οζάλ»
όπως τον αποκαλούσαν κάποτε στην Τουρκία, έχει ένα κακό ελάττωμα για πολιτικό:
«Δεν ξέρει να κρατά τη γλώσσα του». Τόσο απλά, λοιπόν; Οι ανθελληνικές
δηλώσεις τού υπεύθυνου για τις ευρωτουρκικές σχέσεις είναι απλώς μια γκάφα;
Μπορεί ­ αλλά όχι μόνον. Διότι ο εφιάλτης του κ. Γιλμάζ ακούει στο όνομα
Μπαχτσελί ­ του ηγέτη του ακροδεξιού, εθνικιστικού κόμματος ΜΗΡ. Ο κ.
Μπαχτσελί, ο οποίος σε αντίθεση με τον κ. Γιλμάζ μιλάει ελάχιστα και
λειτουργεί κυρίως στο παρασκήνιο, αρπάζει συστηματικά ψήφους από τον κ.
Γιλμάζ. Οπότε ο «ευρωπαϊστής», «φιλελεύθερος» και «υπέρμαχος των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων» κ. Γιλμάζ νιώθει την ανάγκη να υιοθετήσει και κάποια εθνικιστικά
τσιτάτα, μήπως και κόψει τη φόρα του αντιπάλου του.

Η «κόντρα» των δύο πολιτικών, οι οποίοι φιλοδοξούν να γίνουν πρωθυπουργοί μετά
τον θάνατο του Ετζεβίτ, έχει και τα σχετικά όπλα της: ο κ. Μπαχτσελί είναι ο
εκλεκτός του στρατού ­ των πανίσχυρων στρατηγών. Και ο κ. Γιλμάζ είναι ο
εκλεκτός ορισμένων ­ επίσης πανίσχυρων ­ οικονομικών συμφερόντων της Τουρκίας,
ενώ με καλό μάτι τον βλέπουν τόσο οι Βρυξέλλες όσο και το κατεστημένο του
τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών. Μάλιστα, τα κουτσομπολιά λένε ότι η άφιξη του
κ. Γιλμάζ στην Αθήνα δεν έχει άλλη εξήγηση από την «εντολή» που του έδωσε ο
γνωστός επιχειρηματίας κ. Τάρα.

Η συγκυρία δεν είναι ό,τι το καλύτερο για τον κ. Γιλμάζ ­ η Αθήνα, παρά τα
χαμόγελα των κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ και τη συμφωνία για τα ΜΟΕ, έχει δώσει
σαφές μήνυμα ότι στην εταιρική σχέση της Τουρκίας με την Ένωση «θα παίξει
σκληρά». Και ο αρμόδιος της Άγκυρας για το θέμα είναι υποχρεωμένος να
συμβιβάσει τις ευρωπαϊκές απόψεις του με το «εθνικιστικό» πνεύμα που επιβάλλει
το παιχνίδι στην Άγκυρα…