Συναγερμός για το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών

Καμπανάκι κινδύνου χτυπά το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, καθώς το έλλειμμά
του, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Τραπέζης της Ελλάδος, προβλέπεται να
διαμορφωθεί το 2000 στα 6,5 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά περίπου 35% σε
σύγκριση με τον προηγούμενο χρόνο, που ήταν 4,8 δισ. ευρώ.

Το πρόβλημα οφείλεται, βεβαίως, σε μεγάλο βαθμό στο πετρέλαιο, η τιμή του
οποίου αυξήθηκε δραματικά σε σύγκριση με πέρυσι. Έτσι, ο λογαριασμός καυσίμων,
δηλαδή οι εισαγωγές πετρελαίου μείον τις εξαγωγές πετρελαίου ­ που είναι,
φυσικά, πολύ μικρότερες ­ εκτιμάται ότι θα παρουσιάσει έλλειμμα περίπου 3,4
δισ. ευρώ, από περίπου 1,4 δισ. ευρώ τον προηγούμενο χρόνο. Πρόκειται δηλαδή
για υπερδιπλασιασμό του ελλείμματος. Κατά τις πηγές της Τραπέζης της Ελλάδος,
αυτό δεν οφείλεται μόνο στην αύξηση της τιμής του πετρελαίου αλλά και των
ποσοτήτων εισαγωγής.

Δεν είναι όμως μόνο τα καύσιμα που ευθύνονται για την επιδείνωση. Οι
εισαγωγές, εκτός καυσίμων, παρουσιάζουν και αυτές σημαντική αύξηση και
προβλέπεται να φτάσουν στα 30,5 δισ. ευρώ, από 25 δισ. ευρώ τον προηγούμενο
χρόνο. Θα είναι δηλαδή κατά 20% αυξημένες. Αυτό εξηγείται από τον υψηλότερο
ρυθμό ανάπτυξης στην Ελλάδα σε σύγκριση με τις άλλες χώρες της Ευρώπης. Αυτός
οδηγεί σε αύξηση εισαγωγών μηχανολογικού εξοπλισμού, προκειμένου να
πραγματοποιηθούν επενδύσεις αλλά και σε αύξηση καταναλωτικών αγαθών, όπως τα
αυτοκίνητα. Αντίστοιχα αυξημένες θα είναι και οι εξαγωγές, σύμφωνα πάντα με
τις προβλέψεις της Τραπέζης της Ελλάδος, αλλά αυτές είναι συγκριτικά πολύ
μικρότερες (8 δισ. ευρώ το 1999), οπότε το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο
διευρύνεται. Σχολιάζοντας τις εξελίξεις αυτές, ο υποδιοικητής της Τραπέζης της
Ελλάδος κ. Νικόλαος Γκαργκάνας δήλωσε στην «Οικονομία» τα εξής: «Υπάρχει
πράγματι μια χειροτέρευση των όρων εμπορίου, λόγω της τιμής του πετρελαίου.
Ένας δεύτερος λόγος είναι ο υψηλότερος ρυθμός ανάπτυξης στην Ελλάδα σε
σύγκριση με τις άλλες χώρες της Ευρώπης. Ωστόσο δεν ανησυχούμε, γιατί έχουμε
μεταβιβαστικές πληρωμές, ακόμη και αύξηση στις εισροές κεφαλαίων, ώστε να
καλύπτεται επαρκώς το έλλειμμα. Άλλωστε από 1-1-2001 το ευρώ θα είναι εγχώριο
νόμισμα για την Ελλάδα, οπότε δεν θα υπάρχει πίεση στην ισοτιμία, καθώς τα 3/4
του ελλείμματος θα χρηματοδοτούνται με εγχώριο νόμισμα». Σημειώνεται ότι
περίπου τα 3/4 των εμπορικών μας συναλλαγών πραγματοποιούνται με χώρες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πράγματι, σύμφωνα με στοιχεία από τις υπηρεσίες της Τραπέζης, εκτός από το
εμπορικό ισοζύγιο, όλα τα άλλα που συμμετέχουν στο ισοζύγιο τρεχουσών
συναλλαγών εμφανίζουν θετική εξέλιξη. Έτσι, αντισταθμίζουν εν μέρει την
επιδείνωση του εμπορικού και συγκρατούν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών
συναλλαγών.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πηγές από την Τράπεζα, οι εξελίξεις στα άλλα ισοζύγια
έχουν ως εξής:

* Στο ισοζύγιο υπηρεσιών ο τουρισμός φαίνεται πως πήγε καλά φέτος. Οι
διανυκτερεύσεις είναι ίδιες αλλά οι κατ’ άτομο δαπάνες είναι υψηλότερες.
Επιπλέον, υπάρχει πια καλύτερη καταγραφή των σχετικών εισπράξεων, με
αποτέλεσμα να εμφανίζουν αύξηση 20%. Σε ό,τι αφορά τις μεταφορές, η ναυτιλία
έκανε και πάλι το θαύμα της, οδηγώντας σε αύξηση των σχετικών εισπράξεων κατά
65%, λόγω και της αύξησης των ναύλων που το 1999 είχαν πέσει. Έτσι, το
πλεόνασμα στο ισοζύγιο υπηρεσιών θα είναι σημαντικά αυξημένο.

* Στο ισοζύγιο μεταβιβάσεων υπάρχει επίσης σημαντική βελτίωση, εκτιμούν οι
πηγές της Τραπέζης της Ελλάδος, λόγω αύξησης των μεταβιβάσεων από την
Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο τέλος του χρόνου οι μεταβιβάσεις αυτές θα φτάσουν τα 5,7
δισ. ευρώ από 4,5 δισ. ευρώ τον προηγούμενο χρόνο, σύμφωνα με προβλέψεις της
Τραπέζης.

Μείωση, εξάλλου, σημειώνεται και στα συναλλαγματικά διαθέσιμα, τα οποία
εκτιμώνται τώρα περίπου στα 14 δισ. ευρώ από περίπου 19 δισ. ευρώ στο τέλος
του 1999. Ο κ. Γκαργκάνας δικαιολογεί αυτή την εξέλιξη σημειώνοντας ότι
υπεύθυνη σ’ ένα βαθμό είναι η σύγκλιση των επιτοκίων, η οποία οδήγησε σε εκροή
κεφαλαίων.

Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι η διεύρυνση του ελλείμματος συνιστά γενικότερο
πρόβλημα για την οικονομία, δεδομένου ότι ο δανεισμός, στον οποίο οδηγεί, έχει
επίπτωση στην ανάπτυξη. Όμως υποστηρίζει ότι προς το παρόν η πιθανή επίπτωση
στον ρυθμό ανάπτυξης «θα είναι οριακή».

Ωστόσο το ερώτημα είναι αν η φετινή επιδείνωση ­ εξαιρουμένου του μέρους της
που οφείλεται στο πετρέλαιο ­ είναι πράγματι προσωρινή ή θα συνεχιστεί. Αν
συνεχιστεί, αν δηλαδή οι εισαγωγές συνεχίσουν να αυξάνονται με τόσο υψηλούς
ρυθμούς και το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου να διευρύνεται, τότε η
ανταγωνιστικότητα της χώρας θα υποχωρήσει, με αρνητικές συνέπειες στην
παραγωγή και στην απασχόληση.