Συνήγορος για 16.000 πολίτες

Η συνέντευξη μόλις έχει τελειώσει. Ο Συνήγορος του Πολίτη κ. Νικηφόρος
Διαμαντούρος σταυρώνει τα χέρια του πίσω από το κεφάλι και τεντώνει την πλάτη
του στην πολυθρόνα. Αφήνοντας να διαγραφεί στο πρόσωπό του, ύστερα από πολλή
ώρα μάλιστα, ένα αχνό χαμόγελο, εξομολογείται: «Αν δουλεύαμε με ρυθμούς
Δημοσίου, τίποτε απ’ όλα αυτά δεν θα γινόταν».

Αυτή η φράση του καθηγητή της Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
αποτελεί μεν αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν
συνιστά από μόνη της το κλειδί της επιτυχίας.

Η αποδοχή που έχει γνωρίσει η ανεξάρτητη αυτή διοικητική αρχή στα δύο χρόνια
της λειτουργίας της μπορεί να οφείλεται κατά ένα μέρος στην υπερωριακή
απασχόληση τόσο του ίδιου του Συνηγόρου όσο και του επιστημονικού προσωπικού
που στελεχώνει την Αρχή, αλλά αυτό δεν είναι από μόνο του αρκετό. Πολύ
περισσότερο, θα έλεγε κανείς, η εύρυθμη λειτουργία τής Αρχής, το κύρος και η
αποτελεσματικότητα των επεμβάσεών της σε ένα τόσο ευρύ φάσμα υποθέσεων φέρει
τη σφραγίδα του επικεφαλής της, ο οποίος λόγω και των ειδικών σπουδών του λέει
πως ήταν προετοιμασμένος γι’ αυτό που θα αντιμετώπιζε.

Από το 1998

Ο Συνήγορος του Πολίτη ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Οκτώβριο του 1998 και
μέχρι τώρα 16.000 πολίτες από κάθε μεριά της χώρας έχουν απευθυνθεί σε αυτόν
ζητώντας να μεσολαβήσει ώστε να δικαιωθούν στο πλαίσιο συναλλαγών τους με
υπηρεσίες της Δημόσιας Διοίκησης. Είναι ένα νούμερο διόλου ευκαταφρόνητο, το
οποίο μάλιστα έχει εντυπωσιάσει και τον ίδιο τον κ. Ν. Διαμαντούρο.

Παίρνοντας μάλιστα ως αφορμή και τα όσα περιγράφονται στην έκθεση για την
Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία πριν από λίγες ημέρες εδόθη στη δημοσιότητα, ο
Συνήγορος λέει στα «ΝΕΑ»: «Δεν με εξέπληξε το εύρος των προβλημάτων, γιατί από
το σύνολο των 16.000 αναφορών, η συντριπτική πλειοψηφία τους εντοπίζεται σε
τομείς όπως η Εφορία, η Πολεοδομία, οι συντάξεις, οι Οργανισμοί Τοπικής
Αυτοδιοίκησης. Είναι γνωστοί αυτοί οι χώροι για τα προβλήματά τους. Εκείνο
όμως που με εντυπωσίασε είναι ο βαθμός στον οποίο συναντάται η διάθεση αιρετών
και διορισμένων δημοσίων λειτουργών να μην εφαρμόζουν τον νόμο. Φαίνεται
δηλαδή ότι η έννοια κράτος δικαίου, η βασική έννοια που εξυπηρετεί ο Συνήγορος
του Πολίτη, δεν είναι απόλυτα κατοχυρωμένη κατά τον τρόπο που θα έπρεπε στην
καθημερινή πρακτική».

Έστω όμως κι έτσι, ο καθηγητής κ. Διαμαντούρος διατηρεί την πεποίθηση ότι η
Δημόσια Διοίκηση μπορεί σταδιακά να αλλάξει, ακόμα και αν «επί πολλές
δεκαετίες συγκροτήθηκε με κριτήρια θα έλεγα όχι αξιοκρατικά, για να είμαι
ιδιαίτερα ευγενής». Ωστόσο «έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την αντίθετη
κατεύθυνση».

Κίνητρο εγρήγορσης

Για τον κ. Διαμαντούρο η μέχρι σήμερα επιτυχής πορεία της Αρχής δεν αποτελεί
αιτία εφησυχασμού, αλλά κίνητρο για περαιτέρω εγρήγορση και ακόμη μεγαλύτερη
βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών προς τους πολίτες. Ο ίδιος,
παρουσιάζοντας την έκθεση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ανέφερε και κάτι που
άκουσε στην επαρχία, τη φράση ενός ανθρώπου που θέλοντας να βρει το δίκιο του
έλεγε σε κάποιους άλλους ότι «θα πάω στον Συνήγορο» αντί οπουδήποτε αλλού.
«Είναι ένα παράδειγμα που δείχνει το μέγεθος της αξιοπιστίας της Αρχής
απέναντι στον κόσμο».

Ο κ. Διαμαντούρος έχει επιλέξει ο ίδιος το επιστημονικό προσωπικό που
στελεχώνει την Αρχή. «Έχω λάβει προσωπικώς περί τις 430 συνεντεύξεις». Πολλές
φορές μάλιστα ο ίδιος κάθεται στο γραφείο εξυπηρέτησης των πολιτών, και
δέχεται ο ίδιος τις αναφορές του κόσμου που προσφεύγει εκεί. «Το γραφείο αυτό
στελεχώνεται από επιστήμονες με περιοδική συμμετοχή των τεσσάρων Βοηθών
Συνηγόρου. Ο στόχος είναι οι πολίτες να μιλούν με ανθρώπους που έχουν τη γνώση
και ξέρουν να χειρίζονται τις υποθέσεις τους. Με ανθρώπους που ξέρουν τις
διαδικασίες».

Είναι οι ειδικοί επιστήμονες, είναι και η υλικοτεχνική υποδομή. Όλοι στον
Συνήγορο δουλεύουν με σύγχρονους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το γεγονός αυτό
αποτελεί κατά τον κ. Διαμαντούρο μια πολύ σημαντική αιτία εξοικονόμησης
χρόνου. Η εξοικονόμηση έχει την έννοια της διευθέτησης περισσότερων υποθέσεων.
Το σίγουρο είναι πως πρόκειται για μια επένδυση. «Μια επένδυση χρόνου, φαιάς
ουσίας και ηθικής επιταγής που μεταδίδεις στους συνεργάτες σου. Έχουμε όλοι
επενδύσει σε αυτό που κάνουμε».

Προβληματισμός

Ο τρόπος λειτουργίας του Συνηγόρου αποτελεί αντικείμενο διαρκούς
προβληματισμού ακόμη και για το ίδιο το προσωπικό του. Μία φορά κάθε μήνα
πραγματοποιείται μια γενική συνέλευση με κύριο σκοπό τον εντοπισμό ενδεχόμενων
εγγενών αδυναμιών. Μία φορά τον χρόνο, όλο το προσωπικό της Αρχής
συμπεριλαμβανομένου και του ίδιου του Συνηγόρου συναντάται εκτός Αθηνών πάλι
με τον ίδιο σκοπό.

Ο κ. Διαμαντούρος λέει ότι όσο πιο καλά δουλεύει η Δημόσια Διοίκηση τόσο
περισσότερο ο Συνήγορος ανεβάζει τον πήχυ των παρεχόμενων υπηρεσιών του. Το
ζητούμενο όμως είναι κατά πόσον η Πολιτεία δηλώνει πρόθυμη να υιοθετήσει τις
εισηγητικές εκθέσεις της Αρχής και να πράξει τα δέοντα για τη βελτίωση του
συστήματος της Δημόσιας Διοίκησης.

Ποιος είναι…

Ο κ. Νικηφόρος Διαμαντούρος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1942 και σπούδασε
Πολιτικές Επιστήμες στα Πανεπιστήμια Indiana και Columbia απ’ όπου απέκτησε
τίτλους Master of Arts, Master of Philosophy και διδακτορικό το 1972.

Είναι καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και
Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ μέχρι το Υπουργικό Συμβούλιο
να τον προτείνει για τη θέση του Συνηγόρου, ο κ. Ν Διαμαντούρος ήταν
διευθυντής και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Εθνικού Κέντρου
Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) από το 1995 μέχρι το 1998.

Νωρίτερα, από το 1973 μέχρι το 1977, είχε διδάξει στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο
της Νέας Υόρκης και πιο πρόσφατα στο κέντρο Juan March για Ανώτατες Σπουδές
στις Κοινωνικές Επιστήμες, στη Μαδρίτη.

100 άνθρωποι δίνουν μάχες σε 4 μέτωπα

Ο Συνήγορος του Πολίτη είναι μια ανεξάρτητη διοικητική Αρχή, η οποία συστάθηκε
με τον νόμο 2477/97 και άρχισε να δέχεται τις πρώτες αναφορές από τους πολίτες
την 1η Οκτωβρίου του 1998. Μέχρι σήμερα, οι αναφορές που έχουν φθάσει στον
Συνήγορο αγγίζουν σε αριθμό τις 16.000.

Στη θέση του Συνηγόρου του Πολίτη έχει διορισθεί ο καθηγητής της Πολιτικής
Επιστήμης στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Νικηφόρος Διαμαντούρος. Η θητεία του λήγει το 2003 και
βάσει του νόμου δεν μπορεί να ανανεωθεί. Ο Συνήγορος συνεπικουρείται στο έργο
του απο τους βοηθούς Συνηγόρους, που είναι ο κ. Γιώργος Καμίνης, επίκουρος
καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου
Αθηνών, η κυρία Αλίκη Κουτσουμάρη – Αργυροπούλου, νομικός, πρώην γενική
διευθύντρια στο υπουργείο Εσωτερικών, η κυρία Μαρία Μητροσύλη – Ασημακοπούλου,
διδάκτωρ Νομικής, και ο κ. Γιάννης Μιχαήλ, διδάκτωρ αρχιτέκτων – πολεοδόμος,
αντεπιστέλλον μέλος της Γερμανικής Ακαδημίας Πολεοδομίας και Χωροταξίας.

Μεσολάβηση

Σε γενικές γραμμές ο ρόλος του Συνηγόρου του Πολίτη είναι να μεσολαβεί μεταξύ
των υπηρεσιών της Δημόσιας Δδιοίκησης και των πολιτών, όταν οι τελευταίοι
αισθάνονται ότι αντιμετωπίζουν προβλήματα ή αδικούνται κατά τη συναλλαγή τους
με αυτές. Σκοπός της μεσολάβησης είναι η επίλυση της όποιας διαφοράς προς
όφελος του πολίτη, εφ’ όσον βεβαίως αυτός έχει δίκιο.

Οι τομείς δράσης του Συνηγόρου του Πολίτη είναι τέσσερις: ο τομέας δικαιωμάτων
του ανθρώπου, ο τομέας της Κοινωνικής Προστασίας (κοινωνική ασφάλιση, υγεία,
πρόνοια, θέματα προστασίας ηλικιωμένων, ανέργων, ατόμων με ειδικές ανάγκες,
κ.λπ.), ο τομέας της ποιότητας ζωής (πολεοδομία, χωροταξία, δημόσια έργα,
κ.λπ.) και τον τομέα των σχέσεων κράτους-πολίτη (μεταφορές, επικοινωνία,
ενέργεια, φορολογία, τελωνεία, παιδεία, ποιότητα παρεχόμενων υπηρεσιών,
κ.λπ.).

Το προσωπικό που στελεχώνει την ανεξάρτητη αυτή διοικητική Αρχή, αυξάνει
συνεχώς και σήμερα αριθμεί περισσότερους από 100 ανθρώπους. Τα γραφεία της
Αρχής είναι στην οδό Χατζηγιάννη Μέξη 5 και το τηλέφωνο είναι το 7289.600.

Αντίδραση νομαρχών

Στον απόηχο όσων ­ μη κολακευτικών ­ καταλογίζει στους ΟΤΑ η πρόσφατη έκθεση
του Συνηγόρου του Πολίτη και της προβολής που έτυχε το θέμα από τον Τύπο, η
Ένωση Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδος εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία, αφού
δηλώνει τον σεβασμό της στον θεσμό του Συνηγόρου, εκφράζει την απορία της για
τη στιγμή που η έκθεση δόθηκε στη δημοσιότητα (ταυτόχρονα με τη συζήτηση στη
Βουλή για την αναθεώρηση του Συντάγματος), αφήνει αιχμές για την αμεροληψία
της και καταφέρεται κατά μερίδας του Τύπου για τα όσα «απαράδεκτα, υβριστικά
και συκοφαντικά για τους ΟΤΑ», δημοσιεύματα είδαν το φως τις τελευταίες
ημέρες. Η έκθεση, καταλήγει η ανακοίνωση, τείνει να ενισχύσει με κίβδηλα
επιχειρήματα την προσπάθεια αφαίμαξης αρμοδιοτήτων από τη Νομαρχιακή
Αυτοδιοίκηση.