Το παρελθόν μιας γυναίκας

* ΣΙΔΝΕΪ

«ΓΙΑΤΙ, είμαι ελεύθερη…». Καθώς έβγαζε την ολόσωμη φόρμα, άφησε να φανεί το
τατουάζ στην ωμοπλάτη και η φράση που μια ζωή κρατούσε μέσα και δεν μπορούσε
να φωνάξει δυνατά.

Σιωπή, βουρκωμένα μάτια, πεσμένη στον βρεγμένο στίβο, χωρίς άλλη έκφραση παρά
μόνο τη χαρά να ακούει και να βλέπει έναν ολόκληρο κόσμο να πανηγυρίζει και να
φωνάζει ρυθμικά τ’ όνομά της:

«Κάθι… Κάθι… Κάθι».

Έμοιαζε τραγούδι. Αλλά οι 110.000 θεατές του Ολυμπιακού σταδίου είχαν
ετοιμάσει τους στίχους, το ρεφρέν και τον σκοπό. Γιατί, τώρα, η Φρίμαν ήταν η
πρωταγωνίστρια μιας ιστορίας που ακόμα δεν έχει γραφεί ολοκληρωτικά.

«Είμαι πανευτυχής… Είμαι χαρούμενη γιατί πέθανα και αναστήθηκα τρεις φορές:
πριν, στη διάρκεια και μετά…».

Η Αυστραλία στα πόδια της Ολυμπιονίκη Κάθι Φρίμαν. Ένας μύθος για τον
αθλητισμό της ηπείρου που δεν εννοεί να ξεπεράσει τα προβλήματα των
εθνικοτήτων και ειδικότερα των Αβορίγινων, που μέσα σ’ έναν αιώνα έμειναν το
ένα δέκατο του πληθυσμού τους και της γενιάς τους.

Τώρα, μετράνε 400.000 ιθαγενείς από δύο εκατομμύρια που ήταν κάποτε. Ο μέσος
όρος ηλικίας τους φθάνει τα 57 χρόνια, ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός της
Αυστραλίας έχει αντίστοιχα 79 χρόνια.

Η Κάθι Φρίμαν έγραψε τη δική της ιστορία στο Σίδνεϊ.

­ «Περίμενα χρόνια τώρα αυτήν την ημέρα. Όταν άναβα τον βωμό με τη φλόγα,
κοιτούσα από ψηλά τον κόσμο και δεν εννοούσα να φύγω από εκεί, γιατί ένιωθα
πως ο λαός μου βρισκόταν εκεί που έπρεπε να είναι η θέση του. Όχι αποκομμένος,
ούτε ξεχασμένος, ούτε κυνηγημένος και εξοντωμένος από φτώχεια και δυστυχία. Η
στιγμή ήταν μαγική. Και περίμενα τη μέρα να τρέξω. Να νικήσω και να αφιερώσω
τη νίκη μου αυτή στο λαό μας. Στη φυλή μας».

­ Τρεις φορές «πέθανες» μέχρι να φθάσεις στο χρυσό μετάλλιο. Τι εννοούσες όταν
έλεγες αυτή τη φράση πριν από τους αγώνες και αμέσως μετά τον τερματισμό σου;

Η Κάθι Φρίμαν κέρδισε μία από τις μεγαλύτερες μάχες της ζωής της

­ «Κοιτάξτε με: είμαι Αυστραλή… είμαι ιθαγενής… είμαι πρωταθλήτρια. Σ’ όλα
είχα και μια απάντηση: δεν ξεχνώ την καταγωγή μου γιατί γεννήθηκα στην
Αυστραλία. Και κερδίζω ένα χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς του Σίδνεϊ. Κοντά
στον λαό μας, στους συνανθρώπους μας. Έχω δικαίωμα να ζήσω όπως θέλω και να
μιλάω ελεύθερα…».

Η Κάθι Φρίμαν, μύθος μιας ηπείρου, κρύβει μέσα της τις χιλιάδες πίκρες μιας
ζωής που δεν κατάλαβε σαν παιδί και δεν πέρασε όπως άλλα παιδιά της ηλικίας
της.

­ «Γιατί τάχα να φταίω, αν ο προπάππους μου ήταν καμηλιέρης από τη Συρία; Αν ο
πατέρας μου είχε έναν πατέρα που ξεχνούσε να γυρίσει σπίτι, καθώς περνώντας
από το μπαρ της γειτονιάς έμπαινε μέσα και ξεχνούσε πως είχε σπίτι και παιδιά;
Τι φταίω εγώ αν ο πατέρας μου Νόρμαν ακολούθησε τα βήματα του παππού μου και
πέθανε με τον ίδιο τρόπο: νέος, στα πενήντα του. Ήταν ένας άσος του ράγκμπι.
Κρίμα.

Η μητέρα μου χρειάστηκε να δουλέψει στα δώδεκά της χρόνια ως τηλεφωνήτρια,
γιατί ο παππούς μου και πατέρας της τη σταμάτησε από το σχολείο. Κέρδιζε την
εβδομάδα 750 δραχμές… Δεν μπορούσε να ταξιδέψει χωρίς άδεια του κυβερνήτη
και χωρίς διαβατήριο μια ζωή…».

Η Κάθι Φρίμαν έμοιαζε μια άλλη γυναίκα την επομένη της χρυσής νίκης της. Και
μιλάει σαν ένας άνθρωπος που χρόνια του είχαν στερήσει την ελευθερία και
έπρεπε να κατακτήσει ένα χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες, με τη σημαία
της Αυστραλίας, για να της επιτρέψουν «να ζήσει ελεύθερα».

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΩΝ

Η Ολυμπιονίκης στα 400 μ. του Σίδνεϊ, Κάθι Φρίμαν, φανερά χαλαρή, προτίμησε να
μιλήσει για το παρελθόν της, αντί για την προετοιμασία μιας κούρσας που
υποχρέωσε μια ολόκληρη ήπειρο να υποκλιθεί μπροστά της. Θέλει να γυρίσει στο
παρελθόν γιατί αυτή είναι η ζωή όχι μόνο η δική της, αλλά μιας ολόκληρης
φυλής, ενός έθνους, μιας επανάστασης που ακόμα κρατά ρίζες και προσπαθεί αυτό
το έθνος να κερδίσει τα δικαιώματά του και τη δημοκρατική διαδικασία της
αναγνώρισης θεσμών και γλώσσας.

­ «Η οικογένειά μου εξορίστηκε… Υπέφερε… Καταδιώχτηκε από την αστυνομία,
αλλά όχι μόνο επέζησε, αλλά πέρασε το μήνυμα στον λαό των Αβορίγινων. Πρέπει
να παλέψουμε. Να κερδίσουμε την ελευθερία μας και να κάνουμε τους λευκούς να
παραδεχθούν το σφάλμα τους. Μια επανάσταση με όπλο τη θέληση και την πίστη στ’
αγαθά της ελευθερίας, που χρόνια προσπαθούσαν οι δικοί μου και οι προηγούμενες
γενιές να αποκτήσουν».

Δεν μπορεί, όμως, παρά να φθάσει στην κούρσα της ζωής της:

­ «Προσπάθησα να συγκεντρωθώ στην κούρσα. Κοιτούσα μπροστά και δεν σκεφτόμουν
τίποτ’ άλλο παρά πώς θα φθάσω πρώτη στο νήμα και ν’ ακούσω τη φωνή της μητέρας
μου να με καλεί στο σκαλοπάτι του σταδίου. Όπως όταν με περίμενε να γυρίσω στο
σπίτι, όταν αργούσα κάποια βράδια. Ήθελα να νικήσω και είπα στον εαυτό μου:
“Κάνε αυτό που ξέρεις να κάνεις. Μη σκέφτεσαι τίποτα. Τρέξε όσο πιο γρήγορα
μπορείς, γιατί ο λαός σου περιμένει…”».

Ο αθλητισμός κάνει τον νέο και τη νέα να νιώθουν την αξία που μπορεί να κρύβει
κάποιος μέσα του. Για την Κάθι Φρίμαν ο αγώνας αυτός ήταν και μια ρεβάνς.

Στους αγώνες της Κοινοπολιτείας, το 1994, μετά τη νίκη της πήρε αντί τη σημαία
της Αυστραλίας, εκείνη των Αβορίγινων. Τυλίχθηκε και έκανε τον γύρο του
θριάμβου στο στάδιο όπου ο κόσμος την αποθέωνε, αλλά και άλλοι που αμίλητοι
δεν έβλεπαν την ώρα να τελειώσει το μαρτύριό τους.

­ «Με τιμώρησαν όπως δεν έκαναν οι Αμερικανοί όταν ο Καρλ Σμιθ και ο Κάρλος
στο Μεξικό το 1968 με μαύρα γάντια διαμαρτυρήθηκαν για τις φυλετικές
διακρίσεις απέναντι στη μαύρη φυλή.

Όταν ξεκίνησα και πέρασα τη μισή απόσταση, μέσα μου περνούσαν εικόνες
παράξενες. Το μικρό κοριτσάκι που είχε στερηθεί τη χαρά. Τη νιότη. Το
παιγνίδι. Την ελευθερία. Την ανεξαρτησία. Κάπου ένιωσα τις δυνάμεις μου να με
εγκαταλείπουν. Η αντίπαλός μου, αν είδα καλά ήταν η Γκρέιαμ, έκανε μια
προσπάθεια να με περάσει. Τότε ξαναβρήκα τις δυνάμεις μου. “Πού πήγαν τα
όνειρα που έκανες μικρή”, σκέφθηκα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Και μέχρι να το
καταλάβω, οι φωνές του κόσμου με παρέσυραν σαν τον άνεμο για να τερματίσω
πρώτη… Από εκεί και ύστερα δεν θυμάμαι και πολλά πράγματα. Γιατί όμως;
Καλύτερα που τα είδαν όλοι στην τηλεόραση και στο στάδιο. Το μετάλλιο και ο
θρίαμβος ανήκουν όλα σ’ αυτούς που ακόμα ζητούν λίγη χαρά και αναγνώριση.
Στους ανθρώπους της φυλής μου, που κάπου στο Σλατ Πόιντ, το μικρό χωριό που
μου αφιέρωσε τη συνοικία του, την οποία φωνάζουν οι κάτοικοί του “Κάθι”…

Όπως τη γέφυρα στο χωριό του παππού μου, που έχει στην κορυφή της, εκεί που
είναι το στενό πέρασμά της, μια επιγραφή: “Ο βασιλιάς έφυγε”. Ήταν για τον
θάνατο ενός ήρωα. Έτσι και εγώ θέλω να αισθάνομαι. Για τους ιθαγενείς που δεν
με ξεχνούν και προσευχήθηκαν για μένα να νικήσω…».