ΔΡΟΜΟΙ

Επί 30 χρόνια…

… η ΕΤΑ στη Χώρα των Βάσκων και ο IRA στη Βόρεια Ιρλανδία ακολουθούσαν
παράλληλες πορείες. Μέλη των δύο οργανώσεων συζητούσαν τις τακτικές που θα
ακολουθούσαν και χάραζαν τη στρατηγική τους σε τρίτες χώρες όπως η Ουρουγουάη,
όπου λέγεται ότι συναντήθηκαν και πάλι τον περασμένο Απρίλιο. Η μία οργάνωση
θρηνούσε τα θύματα της άλλης. Όταν τέσσερα άτομα που φέρονται ως μέλη της ΕΤΑ
σκοτώθηκαν τον περασμένο μήνα από βόμβα που εξερράγη κατά λάθος ενώ τη
μετέφεραν με το αυτοκίνητό τους, η βασκική σημαία κυμάτιζε την άλλη μέρα
μεσίστια σε πολλές γειτονιές του Μπέλφαστ. Οι πολιτικές τους επαφές ήταν πάντα
στενές. Ο στόχος, άλλωστε, είναι κοινός: ανεξαρτησία.

Κάπου…

… εδώ όμως σταματούν οι ομοιότητες ανάμεσα στα δύο κινήματα. Ενώ τα όπλα του
IRA έχουν σιγήσει εδώ και τρία χρόνια, η ΕΤΑ διέκοψε τον περασμένο Δεκέμβριο
την εκεχειρία. Και την περασμένη εβδομάδα, ένας 29χρονος δημοτικός σύμβουλος
έγινε το 12ο θύμα της μέσα σε οκτώ μήνες. Χιλιάδες Ισπανοί κατήγγειλαν για
άλλη μια φορά την οργάνωση, χωρίς όμως να έχουν μεγάλες ελπίδες ότι οι
τρομοκρατικές της επιθέσεις θα σταματήσουν. Με βάση το αποκεντρωμένο σύστημα
αυτόνομων περιοχών της Ισπανίας, οι Βάσκοι απολαμβάνουν τις δύο τελευταίες
δεκαετίες μεγαλύτερη αυτονομία από αυτή που αρχίζει να έχει τώρα η Βόρεια
Ιρλανδία: έχουν το δικό τους κοινοβούλιο, εξουσίες στον φορολογικό τομέα και
κρατικά σχολεία όπου τα μαθήματα γίνονται στη βασκική γλώσσα. Οι Ιρλανδοί
εθνικιστές γνωρίζουν ότι έχουν μακρύ δρόμο να διανύσουν μέχρι να εκπληρώσουν
το όνειρο της ενοποίησης του Βορρά με τον Νότο. Οι απαιτήσεις των Βάσκων
εθνικιστών όμως εξαντλούνται στην εξής μία: πλήρης ανεξαρτησία από τη Μαδρίτη,
εδώ και τώρα.

Η κυβέρνηση…

… της Ισπανίας έδειξε κι αυτή αδιάλλακτη στάση. Όταν η ΕΤΑ κήρυξε ανακωχή, η
Μαδρίτη μίλησε για «απάτη» και υποστήριξε ότι η οργάνωση αναζητούσε χρόνο για
να ανασυγκροτηθεί. Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, η ΕΤΑ χρησιμοποίησε το
διάστημα της εκεχειρίας για να συγκεντρώσει οπλισμό και να κλέψει οκτώ τόνους
εκρηκτικών από τη Γαλλία. Ενώ η βρετανική κυβέρνηση φάνηκε διαλλακτική και
συμβιβαστική απέναντι στον IRA, ο πρωθυπουργός Χοσέ Μαρία Αθνάρ ήταν πάντα
ανυποχώρητος απέναντι στα ανοίγματα της ΕΤΑ. «Η μόνη πολιτική διαπραγμάτευση
που υπάρχει με την ΕΤΑ είναι η αποδοχή του νόμου από την οργάνωση», είπε πριν
από λίγο καιρό ο Αθνάρ, που το 1995 δέχθηκε και ο ίδιος δολοφονική επίθεση.
Την περασμένη εβδομάδα, μάλιστα, δεν δίστασε να κατηγορήσει τους Βάσκους
αυτονομιστές ότι επιδίδονται σε «εθνοκάθαρση».

Είναι…

… λοιπόν η Χώρα των Βάσκων παγιδευμένη σε έναν αέναο κύκλο τρόμου; Όχι
απαραιτήτως, απαντά το «Νιούζουικ». Η κατακραυγή της κοινής γνώμης ίσως
αποδειχθεί ο παράγων που θα δώσει τη λύση. Οι μνήμες του εμφυλίου είναι ακόμη
νωπές, ακόμη και μεταξύ των περισσοτέρων Βάσκων, που εκφράζουν απέχθεια για
την τακτική της ΕΤΑ. Όταν η οργάνωση διέκοψε την εκεχειρία, μισό εκατομμύριο
άνθρωποι διαδήλωσαν στη Μαδρίτη. Ο Αθνάρ θεωρεί ότι όλα αυτά ενισχύουν τη δική
του γραμμή. Ίσως μάλιστα, σε τελευταία ανάλυση, να μην είναι τόσο αδιάλλακτος
όσο δείχνει. «Αν η ΕΤΑ ακολουθήσει το παράδειγμα του IRA και καταθέσει τα
όπλα», είπε σε πρόσφατη συνέντευξή του, «η ισπανική κοινωνία και το ισπανικό
κράτος γνωρίζουν πώς να φανούν γενναιόδωροι».