ΔΡΟΜΟΙ

Η τεχνολογία…

… είναι το εργαλείο με το οποίο αλλάξαμε τον κόσμο ­ το ίδιο εκείνο εργαλείο
που μας κάνει σήμερα να στεκόμαστε ενεοί μπροστά στις μεταμορφώσεις του. Η
τεχνολογία μας υπήρξε «πράσινη» και «γκρίζα». Πράσινη για τα φυτά και τους
σπόρους, για τους κήπους και τους αγρούς, για τις αγελάδες και τους χοίρους,
για το λινάρι και το βαμβάκι. Γκρίζα για τον χαλκό και το ατσάλι, το σπαθί και
το τουφέκι, το κάρβουνο και το πετρέλαιο, το αυτοκίνητο και το τηλέφωνο. Ο
πολιτισμός άρχισε πριν από 10.000 χρόνια με την πράσινη τεχνολογία: γεωργία
και κτηνοτροφία. Ύστερα, πριν από 3.000 χρόνια, επικράτησε η γκρίζα
τεχνολογία: εξόρυξη και μεταλλουργία. (Ο απολογισμός ανήκει στον φυσικό του
Πρίνστον Φρίμαν Ντάισον, στο περιοδικό «Edge».) Τώρα, η κυριαρχία της γκρίζας
τεχνολογίας έχει φτάσει στο τέλος της.

Μια νέα πράσινη…

… τεχνολογία κινεί τον κόσμο τα τελευταία πενήντα χρόνια. Μπορεί να γίνει ο
μεγάλος «εξισωτής», που θα ικανοποιήσει τις ανάγκες των πεινασμένων και θα
διώξει τη φτώχεια. Όμως και αυτή η τεχνολογία έχει τη σκοτεινή πλευρά της. Η
γκρίζα έφερε το τηλέφωνο αλλά και την υδρογονοβόμβα. Η πράσινη έφερε τα
αντιβιοτικά αλλά και τα βιολογικά όπλα. Ο μεγάλος κίνδυνος από τη νέα πράσινη
τεχνολογία φωλιάζει στη δύναμή της να αλλάξει τη φύση του ανθρώπου, με την
εφαρμογή της γενετικής μηχανικής στα ανθρώπινα έμβρυα. Αν επιτρέψουμε τη
διάθεση των ανθρώπινων γονιδίων στην «ελεύθερη αγορά», οι πλούσιοι γονείς θα
αγοράζουν τα «ανώτερα» γονίδια για τα παιδιά τους. Έτσι, η ανθρωπότητα θα
μπορούσε να χωριστεί σε κληρονομικές κάστες. Μέσα σε λίγες γενιές, τα παιδιά
των πλούσιων και των φτωχών θα μπορούσαν να γίνουν χωριστά «είδη». Η
ανθρωπότητα θα ξαναγύριζε πίσω σε μια κοινωνία από αφέντες και δούλους.

Η βιοτεχνολογία…

… όπως όλες οι άλλες τεχνολογίες που προέκυψαν από την επιστημονική γνώση,
μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για το καλό και για το κακό. Ο ρόλος της ηθικής
είναι να ενθαρρύνει το πρώτο και να πατάξει το δεύτερο. Για την επιστήμη δεν
υπάρχει κανείς λόγος που να μας εμποδίζει να πετύχουμε το καλό και να
αποφύγουμε το κακό. Τα εμπόδια είναι πολιτικά. Έτσι, μοιραία, από την πολιτική
και την ηθική, ο δρόμος οδηγεί στη θρησκεία.

Η θρησκεία…

… και η επιστήμη είναι δύο «παράθυρα» που μέσα από αυτά κοιτάζουν οι
άνθρωποι για καταλάβουν το σύμπαν, για να δώσουν νόημα στη θέση τους μέσα σε
αυτό. Τα δύο παράθυρα έχουν διαφορετική «θέα». Όμως βλέπουν στο ίδιο σύμπαν.
Και οι δυο θέες είναι μονόπλευρες. Καμιά τους δεν είναι ολοκληρωμένη. Μα και
οι δυο είναι άξιες σεβασμού. Το πρόβλημα είναι όταν, είτε η επιστήμη είτε η
θρησκεία, διεκδικούν αποκλειστική δικαιοδοσία. Όταν, είτε το επιστημονικό είτε
το θρησκευτικό δόγμα, διεκδικούν το αλάθητο. Στο «σπίτι» του σύμπαντος, οι
άνθρωποι μπορούν να χαίρονται την απέραντα όμορφη θέα, μόνο όταν και τα δύο
παράθυρα μένουν ανοιχτά γι’ αυτούς.