ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Με πρότυπο τον Μπρέζνιεφ

Παλιός Καγκεμπίτης, παντοτινός Καγκεμπίτης: ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιβεβαιώνει
τον κανόνα.

Το πλήρωμα του «Κουρσκ». Αιωνία τους η μνήμη…

Για τον Ρώσο πρόεδρο, το καλύτερο θα ήταν να συνεχίσει τις διακοπές του στη
Μαύρη Θάλασσα. Γιατί οι δικαιολογίες που προέβαλε για την απουσία του από τον
τόπο της θαλάσσιας τραγωδίας ήταν χειρότερες και από την ίδια την απουσία.
Πρώτα είπε ότι έμεινε μακριά για να μην παρακωλύσει τις προσπάθειες ανέλκυσης
του υποβρυχίου και διάσωσης του πληρώματός του ­ προφανώς για τον ίδιο λόγο
απέφυγε τις πρώτες ημέρες και τις δηλώσεις. Έπειτα ισχυρίστηκε ότι έμεινε στο
Σότσι επειδή η στρατιωτική ηγεσία τον είχε πληροφορήσει από την αρχή ότι οι
ελπίδες να σωθούν οι 118 ναύτες του «Κουρσκ» ήταν λιγοστές. Αφού λοιπόν δεν θα
μπορούσε να φωτογραφηθεί δίπλα σ’ έναν εξαντλημένο μεν, αλλά ζωντανό ναυαγό,
γιατί να χάσει την ηλιοθεραπεία και τον ύπνο του;

Με τη συμπεριφορά του, ο Πούτιν απέδειξε ότι δεν είναι ο «Κύριος Κανένας» για
τον οποίο μιλούσαν τα μέσα ενημέρωσης όταν ανέλαβε την εξουσία. Αντίθετα,
συγκεντρώνει πάνω του όλα τα χαρακτηριστικά των ηγετών της ψυχροπολεμικής
Ρωσίας, που μάταια προσπάθησε να αλλάξει ο Γκορμπατσώφ. Την αναισθησία και τον
κυνισμό απέναντι στην κοινή γνώμη. Μια αρρωστημένη εθνική υπερηφάνεια, που δεν
του επέτρεψε να ζητήσει ξένη βοήθεια όσο ήταν ακόμη καιρός. Την κρυψίνοια, την
καχυποψία, τη δυσπιστία ­ μ’ άλλα λόγια τον φόβο ­ απέναντι σε οποιονδήποτε
και οτιδήποτε δεν προέρχεται και δεν ελέγχεται από τον στενό του κύκλο.

Ο Ρώσος πρόεδρος έχει, βέβαια, ένα ελαφρυντικό. Έδειξε υπερβολική εμπιστοσύνη
στους στρατιωτικούς, χωρίς την υποστήριξη των οποίων δεν θα αποκτούσε ποτέ την
εξουσία, κι εκείνοι τον πρόδωσαν. Είτε από ανικανότητα (το 80% των στρατηγών
και των ναυάρχων είναι διεφθαρμένοι γραφειοκράτες που διορίστηκαν από τον
Γιέλτσιν) είτε από σκοπιμότητα (πριν από λίγες ημέρες ο Πούτιν φέρεται να
τάχθηκε υπέρ της δραστικής μείωσης του πυρηνικού δυναμικού της χώρας), δεν του
παρουσίασαν από την αρχή την πραγματική εικόνα της καταστροφής. Παρά ταύτα,
σημειώνει ο Σάντρο Βιόλα στη «Ρεπούμπλικα», ένα ερώτημα παραμένει. Πώς είναι
δυνατόν ένας νέος άνθρωπος, με όψη διαφορετική από εκείνη των προκατόχων του,
επικεφαλής μιας χώρας που απηλλάγη από τον κομμουνισμό και εγκαθίδρυσε κάποια
μορφή δημοκρατίας, να συμπεριφέρεται όπως ακριβώς συμπεριφέρονταν πριν από
είκοσι χρόνια ο Μπρέζνιεφ και ο Τσερνιένκο;

Η απάντηση βρίσκεται στην εκπαίδευση που ακολούθησε. Πριν από ένα τέταρτο του
αιώνα δεν έμπαινες ­ και κυρίως δεν έκανες καριέρα ­ στην KGB αν δεν
υιοθετούσες μέχρι το πετσί σου τους κώδικες του κομμουνιστικού πολιτικού
συστήματος. Το μόνο που κατάφεραν οι ειδικοί των δημοσίων σχέσεων και των
εικόνων ήταν να αλλάξουν την εξωτερική του εμφάνιση, να του προσδώσουν μια πιο
μοντέρνα και πιο δυναμική όψη, να τον πείσουν πότε-πότε να χαμογελά. Πώς να
αλλάξουν όμως τη νοοτροπία του, τον τρόπο που σκέπτεται, τα αντανακλαστικά
του; Συναισθήματα πώς να του φυτέψουν;