Λίγοι και ισχυροί στον κλάδο των αναψυκτικών

Οι ολιγοπωλιακές τάσεις που κυριάρxησαν τα τελευταία xρόνια περιόρισαν τον
αριθμό των επιxειρήσεων χυμών και αναψυκτικών, καθώς μάλιστα οι μικρές
εταιρείες κυρίως δεν είναι σε θέση να ακολουθήσουν το διαφημιστικό πρόγραμμα
των μεγάλων και πολυεθνικών που επέβαλαν έτσι τα προϊόντα τους στην παγκόσμια
και στην ελληνική αγορά.

Σήμερα οι επιxειρήσεις Ελληνική Εταιρεία Εμφιαλώσεως και PEPSICO ελέγxουν
περισσότερο από το 90% της αγοράς αναψυκτικών, ενώ στην αγορά των xυμών,
παράλληλα με την Ελληνική Εταιρεία Εμφιαλώσεως, έχουν αναπτύξει σημαντική
δραστηριότητα και οι ΔΕΛΤΑ, ΕΒΓΑ και ΦΛΩΡΙΝΑ – ΧΩΝΑΙΟΣ.

Πανευρωπαϊκά, οι καταναλωτές στρέφονται προς τα μη αλκοολούxα energy drinks
παράλληλα με τα προϊόντα υγιεινής διατροφής, με αποτέλεσμα, μακροxρόνια, η
κατανάλωση φυσικών xυμών να αυξάνεται. Σήμερα οι εξαγωγές μας προς την Ευρώπη
αλλά και άλλες χώρες κυμαίνονται στο 5% της ετήσιας παραγωγής και προσεγγίζουν
τα 8,5 εκατομμύρια λίτρα τον χρόνο. Όσον αφορά τις εισαγωγές, το ποσοστό είναι
αρκετά μικρό και δεν ξεπερνά το 3,5% της φαινομενικής κατανάλωσης στη χώρα
μας.

Η ευxέρεια της παρουσίασης και προσφοράς σε καινοτόμες συσκευασίες και σε
τακτά xρονικά διαστήματα νέων προϊόντων εμπλουτισμένων και με υψηλή διατροφική
αξία, αλλά και οι νέες γεύσεις, δίνουν τη δυνατότητα σε ελληνικές εταιρείες να
αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην αγορά των xυμών. Το γεγονός, πάντως, ότι τα
προϊόντα διατηρούν, έναντι των αναψυκτικών, υψηλές τιμές, τα καθιστά λιγότερο
ανταγωνιστικά, παρά την υψηλή θρεπτική τους αξία.

Τη χρονιά που πέρασε, οι συνολικές πωλήσεις ήταν αξίας άνω των 140
δισεκατομμυρίων δραχμών και οι εκπρόσωποι των εταιρειών ελπίζουν ότι το φετινό
καλοκαίρι θα είναι εξίσου προσοδοφόρο. Για τον λόγο αυτό ενισχύουν συνεχώς τις
διαφημιστικές τους δαπάνες, σε μια προσπάθεια καλύτερου λανσαρίσματος των
προϊόντων τους και πιο αποτελεσματικής παρουσίασης έναντι των ανταγωνιστών.

Όπως εξηγούν οι γνώστες του χώρου, η αγορά των αναψυκτικών προϊόντων δεν είναι
εποχική αγορά, παρά το γεγονός ότι οι διαφημιστικές καμπάνιες εντείνονται το
διάστημα των θερινών μηνών, όπως και οι προσφορές και τα δώρα των εταιρειών.
«Είναι μια αγορά το ίδιο δυνατή όλες τις εποχές, με μόνη διαφορά την επέκταση
των σημείων πώλησης τους θερινούς μήνες», λέει στέλεχος μεγάλης εταιρείας του
κλάδου. Επίσης, όπως συμπληρώνει, «οι αλλαγές των κλιματικών συνθηκών
δημιουργούν άλλες ανάγκες στο καταναλωτικό κοινό και για τον λόγο αυτό δίνεται
μεγαλύτερη έμφαση στον ανταγωνισμό στο διάστημα αυτό».

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας Nielsen, στην τελευταία τριετία παρατηρείται
συνεχόμενη αύξηση με μεταβολή, ανάμεσα στα έτη 1997-1999, της τάξεως του 18%.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, παρατηρείται σταθερότητα στην αγορά των
αναψυκτικών με μεγαλύτερο μερίδιο αυτό των προϊόντων τύπου Cola, τα οποία
αποτελούν και τα πιο δημοφιλή, ενώ μικρή αύξηση στην κατανάλωση μέσα στην
τριετία παρουσίασαν οι φυσικοί χυμοί. Ακόμη, αν και νέα στον κλάδο, δυναμική
παρουσιάζουν και τα διάφορα ειδικά αναψυκτικά, όπως αυτά για αθλητές, αλλά και
τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη. Η αλήθεια είναι ότι, αν και με κάποια καθυστέρηση,
η ελληνική αγορά εμπλουτίζεται συνεχώς με νέες κατηγορίες και είδη των
προϊόντων αυτών, τα οποία υπάρχουν εδώ και χρόνια σε άλλες αγορές χωρών της
Ευρώπης και ­ φυσικά ­ της Αμερικής.

Πάντως, οι κατηγορίες ειδικών αναψυκτικών προϊόντων, όπως αυτά των κατηγοριών
χωρίς ζάχαρη, αυτά που προσφέρουν μεγαλύτερη ενέργεια κ.ά., κατέχουν σχετικά
μικρά ποσοστά στην αγορά, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις αυξομειώνονται
ανάλογα και με τις τάσεις που διαμορφώνονται και επηρεάζουν τις καταναλωτικές
συνήθειες του κοινού. Με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης της φαινομενικής
κατανάλωσης της τάξης του 2% έως 4% αναμένουν ότι θα κινηθεί η αγορά των
αναψυκτικών και των χυμών το 2000. Επιπλέον στοιχείο για τις προοπτικές
εξέλιξης του κλάδου είναι η οικονομική κατάσταση των καταναλωτών, αφού
θεωρείται ότι τα προϊόντα της κατηγορίας αυτής δεν είναι πρώτης ανάγκης και
επομένως εύκολα παραλείπονται σε περιόδους οικονομικής στενότητας.

Σε ό,τι αφορά τις δαπάνες των εταιρειών για τη διαφημιστική προβολή των
προϊόντων, από το 1995 έως σήμερα παρατηρείται ποσοστιαία μείωση των συνολικών
δαπανών και μόνον η κατηγορία των αναψυκτικών κατέγραψε μικρή αύξηση στο
διάστημα αυτό. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία της ICAP, δαπανήθηκαν μονάχα
για τη διαφήμιση των αναψυκτικών περίπου 1,8 δισ. δραχμές, το μεγαλύτερο μέρος
των οποίων (96,34%) σε διαφημιστικές καμπάνιες μέσω τηλεόρασης.

Τα εμφιαλωμένα νερά

Σε τροχιά ανάπτυξης και η ελληνική αγορά εμφιαλωμένου νερού. Στο διάστημα
1996-99, η ποσότητα εμφιαλωμένου νερού που καταναλώθηκε στο εσωτερικό της
χώρας παρουσίασε μέση ετήσια αύξηση της τάξης του 11,05%. Σε αυτό, φυσικά,
επιδρούν οι υψηλές θερμοκρασίες που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια κατά τη
διάρκεια των θερινών μηνών αλλά και η σημαντική αύξηση των τουριστών κατά τους
ίδιους μήνες. Το 1999 η κατανάλωση εμφιαλωμένων νερών εκτιμάται ότι ξεπέρασε
τα 477 εκατομμύρια λίτρα. Δηλαδή, η κατ’ άτομο κατανάλωση έφτασε τα 45 λίτρα,
ενώ το 1998 ήταν μόλις 13 λίτρα. Το 65-70% της ποσότητας εμφιαλωμένων νερών
που καταναλώνεται στην Ελλάδα αφορά το διάστημα Απριλίου – Σεπτεμβρίου. Τα
τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης των ανθρακούχων
νερών. Συγκεκριμένα, την τριετία 1997-99, η κατηγορία αυτή σημείωσε ρυθμούς
αύξησης της τάξης του 15% ετησίως. Όπως εκτιμούν οι επιχειρηματίες, η αύξηση
αυτή έχει άμεση σχέση με την τουριστική κίνηση, καθώς σε άλλες χώρες τα
ανθρακούχα νερά είναι ιδιαίτερα διαδεδομένα.

Η παραγωγή εμφιαλωμένου νερού, από τις 50-60 εταιρείες που δραστηριοποιούνται
σήμερα στον κλάδο, έφτασε το 1999 τα 490,5 εκατομμύρια λίτρα. Ο βαθμός
συγκέντρωσης της αγοράς εμφανίζεται υψηλός, τόσο στα φυσικά μεταλλικά νερά όσο
και στα ανθρακούχα. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι οι πωλήσεις των τεσσάρων
μεγαλύτερων επιχειρήσεων παραγωγής επιτραπέζιου – φυσικού μεταλλικού νερού
καταλάμβαναν το 61% της αγοράς κατά την περίοδο 1997-99.

Όπως επισημαίνεται σε μελέτη του ΙΟΒΕ, οι βασικότεροι παράγοντες που
αναμένεται ότι θα λειτουργήσουν άμεσα υπέρ της συνέχισης των αναπτυξιακών
ρυθμών της τελευταίας τετραετίας είναι:

­ Η υπεύθυνη συμπεριφορά των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον χώρο.

­ Η ενεργοποίηση των αρμόδιων Αρχών ελέγχου.

­ Η σημαντική αύξηση του τουριστικού ρεύματος που αναμένεται φέτος, αλλά και
στα αμέσως επόμενα χρόνια, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΕΟΤ.