Χάπι – ελπίδα

Σε ηλικία 19 ετών έχασε τον πατέρα του από καρκίνο του παχέος εντέρου.

Αποφάσισε λοιπόν να αφιερώσει τη ζωή του -και την καριέρα του- στην αναζήτηση
της θεραπείας της νόσου. Ο λόγος για τον Βρετανό σερ Ντέιβιντ Λέιν, που
παρασκεύασε το πρώτο χάπι κατά του καρκίνου. Το χάπι αυτό θα αρχίσει να
δοκιμάζεται από τους επιστήμονες τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Και ενδέχεται να
κυκλοφορήσει στην αγορά μέσα σε τρία χρόνια, προσφέροντας μία επαναστατική
εναλλακτική λύση στις «πρωτόγονες» σημερινές θεραπείες κατά του καρκίνου, όπως
η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία.

Επικεφαλής της διεθνούς ενενηνταμελούς αυτής ομάδας επιστημόνων θα είναι ο σερ
Ντέιβιντ Λέιν, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Ντάντι, που απέκτησε πρόσφατα
ιπποτικό τίτλο και θεωρείται πιθανός μελλοντικός αποδέκτης του βραβείου
Νόμπελ.

Ο καθηγητής Λέιν έγινε διάσημος όταν ανακάλυψε, σχεδόν κατά τύχη, το γονίδιο
p-53, που είναι γνωστό και ως «φύλακας άγγελος του σώματος». Το γονίδιο αυτό
παράγει μία πρωτείνη που δρα ως καταστολέας των όγκων: το ελαττωματικό p-53
αποτελεί σημαντικό εκλυτικό παράγοντα στο 90% των περιπτώσεων καρκίνου των
πνευμόνων, του παχέος εντέρου και του τραχήλου της μήτρας, και στο 50% των
περιπτώσεων καρκίνου του εγκεφάλου.

Ο Λέιν πρόκειται να δοκιμάσει σύντομα ένα μόριο το οποίο θα αντιγράψει, όπως
πιστεύει, αυτήν την πρωτείνη. Η φήμη του του έχει ήδη εξασφαλίσει τα κονδύλια
που χρειάζεται για να πραγματοποιήσει το εγχείρημά του, και του έχει επιτρέψει
να ιδρύσει τη δική του εταιρεία, με την επωνυμία Cyclacel.

Πρόσφατα βρήκε δέκα καρκινοπαθείς σε τελικό στάδιο από το Λονδίνο και τη
Γλασκώβη, που δέχτηκαν να συμμετάσχουν στο πρώτο στάδιο των κλινικών δοκιμών.
Και με την προϋπόθεση ότι όλα τα στάδια θα κυλήσουν ομαλά, ο Λέιν προβλέπει
πως η Cyclacel θα κατορθώσει να θέσει σε κυκλοφορία το αντικαρκινικό χάπι μέσα
σε τρία με πέντε χρόνια.

Η αλήθεια είναι όμως ότι η διαδικασία των δοκιμών είναι χρονοβόρος και
πολύπλοκη. Οι εθελοντές για το πρώτο στάδιο θα λάβουν μία προσυμφωνημένη
ασφαλή δόση του αντιγραμμένου πρωτεϊνικού μορίου p-53. «Στη συνέχεια», δηλώνει
ο Λέιν, «θα αυξήσουμε σταδιακά τη χορηγούμενη δόση, ελέγχοντας για πιθανές
τοξικές ενέργειες αλλά και το κατά πόσο ανταποκρίνονται οι όγκοι τους στη
θεραπεία».

Το δεύτερο στάδιο των δοκιμών θα είναι πολύ πιο μεγαλεπήβολο, αφού θα
πραγματοποιηθεί με τη συμμετοχή 50 έως 100 καρκινοπαθών και θα επικεντρωθεί σε
συγκεκριμένα είδη καρκίνων, όπως, για παράδειγμα, ο καρκίνος του παχέος
εντέρου.

Στο τρίτο και τελευταίο στάδιο οι επιστήμονες θα κληθούν να απαντήσουν σε πολύ
σημαντικές ερωτήσεις. Θα πρέπει, ουσιαστικά, να παράσχουν στατιστικά στοιχεία
που να αποδεικνύουν ότι το αντικαρκινικό χάπι που παρασκεύασαν βάσει του p-53
είναι αποτελεσματικότερο από τις υπόλοιπες μορφές θεραπείας.

Μετέτρεψε τον συνάδελφό του σε… πειραματόζωο

Η πορεία του Ντέιβιντ Λέιν προς την αναγνώριση δεν ήταν ούτε εύκολη, ούτε
γρήγορη. Οι έρευνές του ξεκίνησαν ουσιαστικά από την εποχή που ήταν ακόμα
φοιτητής. Και αρχικά η θεωρία του απορρίφθηκε από τους ιατρικούς κύκλους ως
«γελοία» -χρειάστηκε να μετατρέψει τον φίλο και συνάδελφό του Πίτερ Χολ σε
πειραματόζωο, εκθέτοντας το μπράτσο του σε ακτινοβολία και μελετώντας τις
συνέπειες, προκειμένου να αποδείξει τους ισχυρισμούς του.

«Είχαμε υπολογίσει ότι αν αυτό το γονίδιο αντιδρούσε πράγματι στην
ακτινοβολία, θα βλέπαμε μία συσσώρευση των παραγόμενων πρωτεϊνικών μορίων του
στα κύτταρα του δέρματός μου. Και αυτό ακριβώς είδαμε», λέει ο Χολ σηκώνοντας
το μανίκι του για να αποκαλύψει μία σειρά μικρών ουλών. Αυτή ήταν η πρώτη
άμεση απόδειξη ότι το p-53 αποτελεί έναν από τους φυσιολογικούς μηχανισμούς
άμυνας του σώματος. «Μερικές φορές», δηλώνει σήμερα ο καθηγητής Λέιν,
«απολαμβάνω τόσο πολύ αυτό που κάνω, που περνώ τις νύχτες σκεπτόμενος το
επόμενο βήμα. Το p-53, όμως, δεν αποτελεί πανάκεια. Δεν είναι η απόλυτη λύση.
Ο καλύτερος τρόπος να αποφύγει κανείς τον καρκίνο του παχέος εντέρου είναι να
τρώει μπρόκολα, ενώ για τον καρκίνο των πνευμόνων δεν πρέπει να καπνίζει».