ΔΡΟΜΟΙ

60 χρόνια…

… από τότε που ο στρατάρχης Πετέν «έσωσε» τη Δημοκρατία, ο Άντονι Τόρανς,
μέσα από τις σελίδες του περιοδικού «Spectator», ρίχνει μια ματιά στο
επαίσχυντο δωσιλογικό παρελθόν της Γαλλίας. Στις 22 Ιουνίου 1940, ύστερα από
την πιο ταπεινωτική ήττα στη γαλλική ιστορία, ο στρατάρχης υπέγραφε ανακωχή με
τους νικητές Γερμανούς. Στα 84 χρόνια του, ο άνθρωπος που ήταν η ενσάρκωση της
«γαλλοσύνης» με την ηρωική άμυνα που είχε προβάλει στο Βερντέν το 1916 («ils
ne passeront pas»), εκαλείτο να σώσει τη Δημοκρατία σε μια από τις πιο
σκοτεινές της στιγμές. Με την ταπεινωτική ανακωχή, ο Πετέν συμφώνησε στην
κατοχή των τριών πέμπτων της χώρας από το Ράιχ και στη δημιουργία του
ψευδοκράτους του Βισύ, του οποίου τέθηκε επικεφαλής.

Η συνθηκολόγηση…

… του γαλλικού στρατού, ύστερα από μάχες μόλις έξι εβδομάδων, είναι γνωστή.
Αυτό που δεν είναι γνωστό είναι πως ο γαλλικός στρατός υπερτερούσε αριθμητικά
του γερμανικού στο Δυτικό Μέτωπο, ακόμη και σε οπλισμό (3.000 τανκς έναντι
2.400 πάντσερ). Η ταχύτητα της κατάρρευσης εξέπληξε ακόμη και τους πιο
αισιόδοξους Γερμανούς στρατηγούς. Μπορεί άραγε να ήταν αυτοί οι απόγονοι των
γενναίων του Ναπολέοντα, που μολονότι ήταν σημαντικά λιγότεροι στο
Αούστερλιτς, το 1805, είχαν απωθήσει στο πεδίο της μάχης τον αυστριακό και το
ρωσικό στρατό μαζί; Από το 1940 έως το 1944, με την κυβέρνηση του Βισύ, ήρθε ο
συμβιβασμός και η συνεργασία ­ μια επονείδιστη περίοδος που οι περισσότεροι
Γάλλοι προτιμούν να ξεχνούν. Τα γαλλικά σχολικά βιβλία αφιερώνουν μόνο
τέσσερις (4) σελίδες στο καθεστώς του Βισύ, έναντι 157 σελίδων που αναφέρονται
στα επιτεύγματα της μεταπολεμικής εποχής.

Ο καταχθόνιος…

… Λαβάλ ήταν το δεξί χέρι του Πετέν. Η πρώτη πράξη του, τον Ιούλιο του 1940,
ήταν να βάλει τη γαλλική Εθνοσυνέλευση να καταργήσει τον εαυτό της και την
Τρίτη Δημοκρατία, με ψήφους 569 έναντι 80. Η επίσημη πολιτική συνεργασίας,
επισημαίνει ο Τόρανς, δεν επιβλήθηκε μονομερώς από τους Γερμανούς, αλλά ήταν
μια γαλλική πρωτοβουλία. Πώς μπόρεσε ο γαλλικός λαός, με τέτοια περήφανη
στρατιωτική παράδοση, να ανεχθεί τόση ταπείνωση; «Pas de probleme». Η πολιτική
της συνεργασίας υιοθετήθηκε από τους περισσότερους Γάλλους. Οι ζηλωτές του
Βισύ δεν χρειάστηκαν παρότρυνση από τους Γερμανούς για να στείλουν 76.000
Γαλλοεβραίους στο Άουσβιτς ­ από τους οποίους δεν επέζησαν ούτε 2.500. Και η
Αντίσταση; Δεν υπήρξε καμιά αντίσταση στους μισητούς Ούνους εισβολείς; Όχι
ιδιαίτερη, με την τιμητική εξαίρεση των ελάχιστων Ελεύθερων Γάλλων. Η
ευρωπαϊκή αντίσταση στον κατακτητή ήταν κυρίως γιουγκοσλαβική και ελληνική
υπόθεση. Και ας προτιμούν σήμερα οι Γάλλοι να φαντάζονται πως η κατεχόμενη
Γαλλία ήταν πλημμυρισμένη από γενναίους και αποφασισμένους «μακί» που έκαναν
τη ζωή δύσκολη στους «φρίτσηδες».

Πολλές συγγνώμες…

… ακούγονται τελευταία από ηγέτες κρατών για πραγματικά ή φανταστικά
παραπτώματα. Η βασίλισσα Ελισάβετ ζήτησε συγγνώμη από τους Μαορί και ο Πάπας
απολογήθηκε για τη σιωπή του Βατικανού στις ναζιστικές ωμότητες. Οι Γάλλοι
λένε την εποχή του Βισύ «le temps des autriches» («εποχή των στρουθοκαμήλων»).
Δεν θα ήταν άραγε καλό ο Γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ να ζητήσει και αυτός
συγγνώμη για εκείνη την εποχή, αφού πρώτα βγάλει το κεφάλι του μέσα από την
άμμο;