Ύποπτοι πλούσιοι στο στόχαστρο του Πούτιν

Ορισμένοι από τους δισεκατομμυριούχους της Ρωσίας μπορεί σύντομα να
στερηθούν τα νεοαποκτηθέντα πλούτη τους, καθώς γίνονται κινήσεις για να
ακυρωθούν οι αμφιλεγόμενες ιδιωτικοποιήσεις της μετακομμουνιστικής εποχής.

Μια δικαστική προσφυγή, που κατατέθηκε την Τετάρτη, αφορά ένα μεγάλο
συγκρότημα ορυχείων στην Αρκτική, το οποίο έχει γίνει συνώνυμο των ύποπτων
κερδών της επιχειρηματικής ελίτ της Ρωσίας. Η εισαγγελία ανακοίνωσε επισήμως
ότι υποβάλλει μήνυση κατά των ιδιοκτητών της Norilsk Nickel, η οποία παράγει
μεγάλες ποσότητες νικελίου και πλατίνας, που κυκλοφορούν στον κόσμο, με την
αιτιολογία ότι λήστεψαν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια από το κράτος, όταν
ανέλαβαν τον έλεγχο της εταιρείας, πριν από τρία χρόνια.

Η αμφισβήτηση

Βλαντίμιρ Πούτιν. Είχε υποσχεθεί προεκλογικά ότι «οι ολιγάρχες θα πάψουν να υφίστανται ως τάξη» και τώρα προσπαθεί να ανακτήσει τα αθεμίτως αποκτηθέντα πλούτη τους

Η μήνυση, η οποία ανησύχησε σοβαρά το ρωσικό Χρηματιστήριο, αποτελεί άμεση
αμφισβήτηση του περιβόητου προγράμματος «δάνεια για μετοχές», βάσει του οποίου
μια κλίκα μεγιστάνων με καλές διασυνδέσεις εξαγόρασαν τεράστια «κομμάτια» της
ρωσικής οικονομίας, με αντάλλαγμα να βοηθήσουν τον πρόεδρο Γιέλτσιν να
ξεπεράσει μια οικονομική κρίση. Όταν ο πρόεδρος Γιέλτσιν ετοιμαζόταν για την
επανεκλογή του, το 1996, με την υγεία του κλονισμένη και με πολύ χαμηλή
δημοτικότητα, ο Βλαντίμιρ Ποτάνιν, ένας 34χρονος τραπεζίτης, είδε στη Norilsk
Nickel μια μεγάλη ευκαιρία. Σχεδίασε, έτσι, το πρόγραμμα «δάνεια για μετοχές»,
στο πλαίσιο του οποίου ο ίδιος και άλλοι πλούσιοι της Ρωσίας προσέφεραν στην
κυβέρνηση μεγάλα δάνεια σε μετρητά, για να μπορέσει να ισοσκελίσει τον
προϋπολογισμό εν όψει εκλογών.

Σε αντάλλαγμα, απέκτησαν το δικαίωμα να διεκδικήσουν τον έλεγχο των γιγάντων
της ρωσικής βιομηχανίας.

Στα χαρτιά, οι ιδιωτικοποιήσεις θα γίνονταν με δημοπρασίες. Στην πράξη, ήταν
όλες σικέ, λένε οι επικριτές, και το πρόγραμμα «δάνεια για μετοχές»
μετατράπηκε στο ξεπούλημα του αιώνα. Ο Ποτάνιν απέκτησε με 170 εκατομμύρια
δολάρια τον έλεγχο της Norilsk Nickel, η οποία αξίζει σήμερα 1,5
δισεκατομμύριο δολάρια.

Ο Πούτιν είχε υποσχεθεί προεκλογικά ότι θα οι ολιγάρχες της Ρωσίας «θα πάψουν
να υφίστανται ως τάξη». Η πρόσφατη σύλληψη του Βλαντίμιρ Γκουσίνσκι, εκτός από
πλήγμα εναντίον ενός ανεξάρτητου εκδοτικού συγκροτήματος, θεωρήθηκε και ως η
πρώτη προσπάθεια του νέου προέδρου να υποτάξει έναν ολιγάρχη. Η μήνυση κατά
των ιδιοκτητών της Norilsk Nickel μπορεί να είναι η επόμενη τέτοια προσπάθειά
του. Αλλά οι οικονομικοί εμπειρογνώμονες ελπίζουν πως δεν είναι έτσι αφού, αν
ανοίξει και πάλι το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων, μπορεί να τρομάξει τους ξένους
επενδυτές. «Δύο ακόμη τέτοιες μηνύσεις και μπορούμε να ξεχάσουμε τη σταθερή
οικονομική ανάπτυξη», προειδοποιεί ο Βλαντίμιρ Μάου, κορυφαίος μεταρρυθμιστής
οικονομολόγος στην κυβέρνηση του Πούτιν.