Παράλληλοι δρόμοι

Είναι, πλέον, γεγονός ότι η πορεία του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου είναι παράλληλη
με αυτήν της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα θετικά σημεία είναι αρκετά, αλλά και ο
φόβος απώλειας των εθνικών ταυτοτήτων υπαρκτός. Μετά τη σύγχυση που προκάλεσε
η απόφαση Μπόσμαν είναι φανερή η ανάγκη μιας νέας αθλητικής νομοθεσίας.

Για τα έθνη της Ευρώπης η Ε.Ε. είναι ένας θεσμός που προκαλεί συγχρόνως
ελπίδα, αλλά και ανησυχία. Οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν ότι η ενωμένη Ευρώπη είναι
αναγκαία για λόγους στρατηγικούς, πολιτικούς, οικονομικούς, πολιτιστικούς
κ.τ.λ. Φοβούνται, όμως, μήπως η υπερβολική ανάπτυξη της τεχνοκρατίας φτάσει
στο σημείο να ισοπεδώσει τα ιδιαίτερα εθνικά χαρακτηριστικά δημιουργώντας ένα
άχρωμο σύνολο. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για το ποδόσφαιρο. Το άθλημα αυτό
στην Ευρώπη είναι αυτήν τη στιγμή πανίσχυρο, αλλά δεν είναι λίγοι αυτοί που
πιστεύουν πως οι ιδιαιτερότητες των διαφόρων ποδοσφαιρικών σχολών της ηπείρου
κινδυνεύουν να χαθούν με το χάσμα μεταξύ μεγάλων και φτωχών να μεγαλώνει
επικίνδυνα. Οι σύλλογοι της Ευρώπης είναι, με διαφορά, οι πλουσιότεροι στον
κόσμο. Την οικονομική αυτή ευρωστία την οφείλουν ­ κατά πολύ ­ στις
ηπειρωτικές διοργανώσεις (Τσάμπιονς Λιγκ, Κύπελλο ΟΥΕΦΑ) που αποφέρουν πλούσια
τηλεοπτικά δικαιώματα. Μπορούμε να πούμε ότι όλα ξεκίνησαν τη διετία 1956-57
όταν διοργανώθηκε το πρώτο Κύπελλο Πρωταθλητριών, με θριαμβεύτρια τη Ρεάλ
Μαδρίτης και υπογράφηκε η συνθήκη της Ρώμης. Εδώ, όμως, τελειώνουν και οι
συγκρίσεις, αφού η Ισπανία που μονοπώλησε τα πρώτα Κύπελλα Ευρώπης χρειάστηκε
να περιμένει μέχρι το 1986 για να μπει στην ­ τότε ­ ΕΟΚ, για πολιτικούς
λόγους.

Ο Ολλανδός ­ τεχνικός της Μπαρτσελόνα ­ Λουίς Φαν Γκάαλ έχει φέρει στην ομάδα οκτώ συμπατριώτες του ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων. Σε πρόσφατη διαδήλωση φίλων των «Μπλαουγκράνα» ακουγόταν το εξής σύνθημα: «Περισσότεροι Καταλανοί – λιγότερες “τουλίπες”!» Στο στιγμιότυπο ο προπονητής με τον συμπατριώτη του Ρέιζινγκερ

Ο παλιός άσος της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, Ντένις Λόου, υποστηρίζει ότι η
θέσπιση των ευρωπαϊκών συλλογικών διοργανώσεων έδωσαν την ευκαιρία σε πολλές
και διαφορετικές χώρες να βρεθούν: «Σε ένα και μοναδικό γήπεδο, αυτό του
αθλήματος, ακόμα και αν χρειάζεται να παίξουν η μία εναντίον της άλλης». Δεν
υπάρχει πια πόλεμος ανάμεσα στα ευρωπαϊκά κράτη ­ οι όποιες συγκρούσεις
παίρνουν τη μορφή ειρηνικής αθλητικής άμιλλας στα γήπεδα. Οι δύο Ευρώπες, η
κοινοτική και η ποδοσφαιρική, θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται και να
μεγαλώνουν. Σημείο αναφοράς για την πρώτη θα είναι η συνθήκη του Μάαστριχ, το
1992, και η απόφαση Μπόσμαν, το 1995, για τη δεύτερη. Η τελευταία καθιερώνει
την ελεύθερη μετακίνηση των ποδοσφαιριστών μέσα στα όρια της Ε.Ε. στα πρότυπα
όλων των άλλων επαγγελματιών. Κάθε σύλλογος μπορεί, πλέον, να έχει όσους
κοινοτικούς ποδοσφαιριστές επιθυμεί αντίθετα με τον αριθμό των μη-κοινοτικών,
ο οποίος παραμένει περιορισμένος. Παλιότερα, οι ποδοσφαιριστές περνούσαν το
μεγαλύτερο μέρος της καριέρας τους στην ίδια ομάδα που συχνά ήταν κοντά στον
τόπο γέννησής τους.

Ύστερα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο άρχισαν οι μεταγραφές ­ κυρίως, όμως, σε
εθνικό επίπεδο. Μέχρι τη δεκαετία του ’80 οι ξένοι ποδοσφαιριστές που
αγωνίζονταν στα Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα ήταν ελάχιστοι. Χρόνο με τον χρόνο η
κατάσταση αυτή άλλαζε και από το 1995 όλα πήγαν πολύ γρήγορα. Οι μεταγραφές
των ποδοσφαιριστών από ομάδα σε ομάδα και από χώρα σε χώρα γίνονται πια με
ταχύτητα αστραπής ­ σύμβολο της ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής αγοράς. Μερικοί ­
χαρακτηριστικοί ­ αριθμοί: Στους 590 επαγγελματίες ποδοσφαιριστές που
αγωνίζονται στην Πρέμιερ Λιγκ οι 205 είναι ξένοι. Από τους 247 ποδοσφαιριστές
που αγωνίστηκαν στην 15η αγωνιστική του ιταλικού πρωταθλήματος μόνο οι 168
ήταν Ιταλοί…

Αυτά τα νούμερα είναι ανησυχητικά ή φυσιολογικά; Δείχνουν ότι στην Ευρώπη του
2000 οι επαγγελματικές δυνατότητες είναι περισσότερες από ποτέ. Σε τελική
ανάλυση, ποτέ κανείς δεν ασχολείτο με το αν π.χ. στη Μαρσέιγ όλοι οι
ποδοσφαιριστές ήταν από τη Μασσαλία.

Η απώλεια της εθνικής ταυτότητας των συλλόγων, όμως, κινδυνεύει να απομακρύνει
τους οπαδούς. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Μπαρτσελόνα. Ο ­ Ολλανδός
­ τεχνικός Λουίς Φαν Γκάαλ έχει φέρει στην ομάδα οκτώ συμπατριώτες του
ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων. Σε πρόσφατη διαδήλωση φίλων των
«Μπλαουγκράνα» ακουγόταν το εξής σύνθημα:«Περισσότεροι Καταλανοί – λιγότερες
“τουλίπες”!». Οι εξαιρέσεις είναι ελάχιστες: η Ατλετικό Μπιλμπάο αποτελείται
μόνο από Βάσκους ποδοσφαιριστές, ενώ και η πρωταθλήτρια Νορβηγίας Ρόζενμποργκ
δεν έχει ούτε έναν ξένο. Σύμπτωση: Η Νορβηγία έχει αρνηθεί δύο φορές να μπει
στην Ε.Ε…

Η ΟΥΕΦΑ κατάλαβε γρήγορα το πρόβλημα και προσπάθησε να περάσει, ανεπιτυχώς,
έναν νέο κανονισμό που θα υποχρέωνε τις ομάδες να έχουν τουλάχιστον έξι
ποδοσφαιριστές με δικαίωμα συμμετοχής στην εθνική ομάδα στην αρχική τους
ενδεκάδα. Η ευθύνη της Ε.Ε. είναι τεράστια. Αφού προκάλεσε σύγχυση με την
απόφαση Μπόσμαν θα έπρεπε να βρει μια λύση για το πρόβλημα. Είναι λογικό να
υπάρχουν κάποιες ομάδες πιο πλούσιες από τις άλλες. Είναι, επίσης, λογικό
χώρες όπως η Ιταλία ή η Ισπανία να έχουν περισσότερες ομάδες στα Ευρωπαϊκά
Κύπελλα από την Εσθονία και την Ισλανδία. Πρέπει, όμως, η επιλογή να βασίζεται
αποκλειστικά σε αθλητικά κριτήρια και όχι σε οικονομικά. Ίσως η δημιουργία
ενός Ενιαίου Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος κάποιες ομάδες να υποβιβάζονται κάθε
χρόνο στα εθνικά πρωταθλήματα και να δίνουν τη θέση τους σε αυτές που θα
διακρίνονται στα Ευρωπαϊκά Κύπελλα να είναι μια λύση.