Η αγχόνη της ντροπής

Σε ώτα μη ακουόντων απευθύνονται οι εκκλήσεις για αμνηστία και για
κατάργηση της θανατικής ποινής στην Τουρκία. Η υπόσχεση του Ετζεβίτ μοιάζει
κενή περιεχομένου. Κανείς δεν ξέρει αν θα υλοποιηθεί.

Εξήντα τέσσερις άνθρωποι βρίσκονται σήμερα στο κελί του μελλοθανάτου στην Τουρκία. Το ζήτημα για την κατάργηση της θανατικής ποινής πέφτει στο κενό

Μιλώντας σε κομματική συγκέντρωση στο Ντιαρμπακίρ, την περασμένη Κυριακή, ο
Τούρκος πρωθυπουργός ζήτησε την άμεση κατάργηση της θανατικής ποινής,
υποστηρίζοντας ότι αυτή αποτελεί το κυριότερο εμπόδιο στην ένταξη της χώρας
στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως και η έκκληση του Ετζεβίτ και η πρόταση του
κόμματός του για γενική αμνηστία έπεσαν στο κενό στην Άγκυρα.

Την ίδια ώρα που τα κόμματα της αντιπολίτευσης τηρούν στάση αναμονής σε αυτό
το θέμα, τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού αρχίζουν σιγά σιγά να
εκφράζουν την αντίθεσή τους τόσο στην κατάργηση της θανατικής ποινής όσο και
στην αμνηστία. Το Κόμμα της Μητέρας Πατρίδας του Μεσούτ Γιλμάζ ανακοίνωσε ότι
θα δεχτεί να εξετάσει το ζήτημα της θανατικής ποινής μόνο αν τροποποιηθεί ο
ποινικός κώδικας ώστε να υιοθετεί την ισόβια κάθειρξη χωρίς τη δυνατότητα
αποφυλάκισης με όρους. Όσο για το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης του αντιπροέδρου
της κυβέρνησης Ντεβλέτ Μπαχτσελί, φέρεται διατεθειμένο να συζητήσει τη
θανατική ποινή μόνο αφού εκτελεσθεί ο φυλακισμένος Κούρδος ηγέτης Αμπντουλάχ
Οτζαλάν. Υπό την πίεση των αντιπολιτευόμενων κομμάτων της Αρετής (ισλαμιστές)
και του Ορθού Δρόμου (Τσιλέρ) αλλά και των δικών του σκληροπυρηνικών στελεχών,
ο Μπαχτσελί επιμένει να οδηγηθεί πρώτα στην κρεμάλα ο Οτζαλάν, προτού
συζητηθεί οτιδήποτε για τη θανατική ποινή.

Αντιδράσεις

Οι περισσότεροι βουλευτές του Μπαχτσελί αντιτίθενται στην πρόταση του
πρωθυπουργού. «Έχουμε πολύ σοβαρότερα προβλήματα, για να ασχοληθούμε με την
κατάργηση της θανατικής ποινής», λέει ο υπουργός Δημοσίων Έργων και βουλευτής
του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης Κοράι Αϊντίν. Η κατάσταση επιδεινώνεται από
νέες καταγγελίες για διαφθορά στελεχών του κυβερνητικού συνασπισμού.

Το ενδεχόμενο κυβερνητικής κρίσης δεν μπορεί να αποκλειστεί μετά την απόφαση
του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης να ψηφίσει σε αρμόδια κοινοβουλευτική
επιτροπή την παραπομπή του Μεσούτ Γιλμάζ στο Ανώτατο Δικαστήριο με την
κατηγορία της κατάχρησης εξουσίας.

Εκτός από τις βαθιές διαφορές ανάμεσα στους δύο κυβερνητικούς εταίρους
Μπαχτσελί και Γιλμάζ, άλλος ένας παράγοντας που αποτελεί εμπόδιο για την
υλοποίηση της πρότασης Ετζεβίτ για τη θανατική ποινή είναι η έχθρα που χωρίζει
το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης και το Κόμμα της Μητέρας Πατρίδας. Η υπερψήφιση
της παραπομπής του Γιλμάζ επιδεινώνει την «κρίση εμπιστοσύνης» ανάμεσα στα δύο
κόμματα, σύμφωνα με την αγγλόφωνη τουρκική εφημερίδα «Turkish Daily News».
Εξήντα τέσσερις άνθρωποι βρίσκονται σήμερα στο κελί του μελλοθανάτου, αλλά η
Τουρκία δεν έχει εκτελέσει κανέναν από το 1984. Από αυτούς, οι 38 είναι
«εγκληματίες του κοινού ποινικού δικαίου» και οι υπόλοιποι έχουν καταδικαστεί
για «εγκλήματα εναντίον του κράτους». Όσον αφορά τη γενική αμνηστία, το
πρόβλημα ανάμεσα στη Δημοκρατική Αριστερά του Ετζεβίτ και στο Κόμμα
Εθνικιστικής Δράσης βρίσκεται στο ότι από την πρόταση νόμου του 1999 για
χορήγηση αμνηστίας είχαν εξαιρεθεί ορισμένοι ακροδεξιοί, με αποτέλεσμα να
ασκηθεί βέτο κατά του νόμου από τον τότε πρόεδρο της Τουρκίας Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ.

Συζητήσεις για την «καρέκλα»

Οι Ηνωμένες Πολιτείες προβαίνουν σε περισσότερες εκτελέσεις από οποιαδήποτε
άλλη περίοδο της ιστορίας τους. Την ίδια στιγμή όμως, πληθαίνουν και οι φωνές
που αμφισβητούν αυτή την πρακτική. Οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» και «Σικάγο
Τρίμπιουν» δημοσίευσαν πρόσφατα εκθέσεις που δείχνουν ότι δεκάδες κρατούμενοι
που εκτελέστηκαν στο Τέξας με έγκριση του κυβερνήτη (και υποψήφιου για την
προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών) Τζορτζ Μπους δεν είχαν τύχει ικανοποιητικής
υπεράσπισης.

Τα τελευταία 24 χρόνια, από τότε δηλαδή που ήρθη η βραχύβια απαγόρευσητης
θανατικής ποινής, έχουν εκτελεστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες 640 άνθρωποι είτε
(σπανίως) από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση είτε από τις 38 Πολιτείες όπου ισχύει
η θανατική ποινή. Πέρυσι εκτελέστηκαν 98 άνθρωποι, οι περισσότεροι από το
1951. Φέτος, ο συνολικός αριθμός των εκτελέσεων αναμένεται να είναι ακόμη
μεγαλύτερος και να φτάσει τα επίπεδα του 1870. Κι αυτό, σε μια στιγμή που
πολλές χώρες εγκαταλείπουν αυτή την πρακτική. Η Αμερική, η Ινδία και η Ιαπωνία
είναι σήμερα οι μόνες μεγάλες δημοκρατίες που εξακολουθούν να εκτελούν
ανθρώπους.

Μέχρι πρόσφατα, η μεγάλη πλειοψηφία των Αμερικανών υποστήριζε τη θανατική
ποινή, αναγκάζοντας τους υποψηφίους για την προεδρία να ακολουθήσουν.
Τελευταία, όμως, το σκηνικό έχει αρχίσει να αλλάζει, όπως και η βάση της
συζήτησης γύρω από τη θανατική ποινή. Το ερώτημα δεν είναι πλέον κατά πόσο μια
εκτέλεση είναι ηθική, αλλά αν η αμερικανική μηχανή του θανάτου είναι αποτελεσματική.

Σοβαρές ενδείξεις ότι η θανατική ποινή δρα αποτρεπτικά ως προς την
εγκληματικότητα δεν υπάρχουν. Η αμφισβήτηση της θανατικής ποινής έχει όμως
μεγαλώσει και ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της σύγχρονης τεχνολογίας, που
συμβάλλει στη διόρθωση των λαθών της αστυνομίας. Οκτώ άνθρωποι γλίτωσαν την
εκτέλεση όταν η εξέταση του DNA απέδειξε την αθωότητά τους.