ΔΡΟΜΟΙ

Μετά τη φρίκη…

… του Α’ Παγκoσμίου Πολέμου και με τα φαντάσματα εκατομμυρίων στρατιωτών να
πλανώνται ακόμη στο πεδίο της μάχης, η «μαύρη Αφροδίτη» που γεννήθηκε στις
όχθες του Μισισιπή ενσάρκωνε τη νίκη μιας ξέφρενης, γενναιόδωρης και
αισθησιακής ζωής. Από την έκθεση για τη ζωή της Ζοζεφίν Μπέικερ, που άνοιξε
στη Γαλλία, λείπει μόνο η εξωτική φούστα της: ήταν το μοναδικό ρούχο που
φορούσε, όταν, ούτε καν είκοσι χρόνων, το 1925, ανέβηκε για πρώτη φορά στο
πάλκο ενός καμπαρέ, στη «revue negre», στα Ηλύσια Πεδία. Ο Ζορζ Σιμενόν την
ερωτεύτηκε. Και αργότερα, ο Ζαν Πολ Σαρτρ, η Σιμόν ντε Μποβουάρ και ο Μπορίς
Βιαν. Στη Βόρειο Αφρική, την ώρα που ο στρατηγός Ντε Γκολ έσκυβε για να της
καρφιτσώσει ένα παράσημο στο πέτο, δεν μπόρεσε να κρύψει την ταραχή του,
τρέμοντας μπροστά της κατακόκκινος, σαν μικρό παιδί. Για τη γοητευτική μαύρη
που μάγεψε το Παρίσι με το χρώμα της επιδερμίδας της, πίσω στην Αμερική, δεν
υπήρχε θέση ούτε για να φάει σε ένα εστιατόριο.

Ο Οθέλλος…

… είναι ο μοναδικός μαύρος στον κόσμο της τραγωδίας. Το χρώμα του τον
απομονώνει. Δεν μπορεί να κρυφτεί. Και το μεγάλο κύρος του μέσα στην κοινωνία
κάνει ακόμη πιο βαθιά αυτή του την απομόνωση. Βρίσκεται σε τρομερά δύσκολη
θέση: σεβαστός, θαρραλέος και περιτριγυρισμένος από ανθρώπους που θα μπορούσε
να είναι γι’ αυτούς ο χειρότερος εφιάλτης τους. Η μοναξιά του χρώματος
επιβαρύνεται από τη μοναξιά της εξουσίας. Παγιδευμένος σε έναν κώδικα τιμής,
σε ποιον μπορεί να στραφεί; Ποιον να εμπιστευτεί; Η αμφιβολία δεν μπορεί να
καταλήξει παρά μονάχα στην τρέλα, αφού θα πρέπει να αμφιβάλλει για όλους, να
βυθιστεί στον εφιαλτικό λαβύρινθο της ιστορίας από τον οποίο δεν υπάρχει
σωτηρία. Ίσως γι’ αυτό, προς το τέλος του δράματος, η τρέλα μοιάζει με
αντίλαλο, που αναπηδάει πάνω στο αρμονικό κέλυφος της επιδερμίδας του.
(Σκέψεις του Νιγηριανού συγγραφέα Μπεν Οκρί.)

Ο αντικομφορμιστής…

… ο ασυμβίβαστος, ο ευαίσθητος Πάμπλο Πικάσο γνώριζε πως είχε μαύρους
συγγενείς στην Κούβα και ωστόσο τους κρατούσε κρυφούς, μακριά από τα μάτια του
κόσμου. Ποτέ στη ζωή του δεν προσπάθησε να επικοινωνήσει μαζί τους. Το
υπουργείο Πολιτισμού της Κούβας τόσο πολύ ενδιαφέρθηκε να φέρει στο φως αυτή
την κρυφή πτυχή της ζωής του Πικάσο, που δημιούργησε μια ιστοσελίδα στο
‘Ιντερνετ με τα αποτελέσματα των ερευνών της ιστορικού Μπάρμπαρα Γκονζάλες
Μεχίντες και με φωτογραφίες των άγνωστων συγγενών του ζωγράφου. Η
δημοσιογράφος Χούλια Μιραβάλ έδειξε τις προάλλες αυτούς τους συγγενείς στην
κουβανική τηλεόραση.

Ο Πικάσο…

… δεν εκτιμούσε προφανώς την απόφαση του παππού του Φρανσίσκο Πικάσο να
εγκαταλείψει την οικογένειά του το 1868 και να φύγει στην Κούβα, που ήταν τότε
ακόμη ισπανική αποικία. Στην Ισπανία πίστεψαν πως έπεσε θύμα του κίτρινου
πυρετού. Λάθος, λένε οι Κουβανοί. Επέζησε και μάλιστα παντρεύτηκε την
απελεύθερη δούλη Κριστίνα Σέρα, με την οποία απέκτησε τέσσερα παιδιά. Η είδηση
πως ο Φρανσίσκο ήταν ζωντανός έφτασε ύστερα από δεκαπέντε χρόνια στην Ισπανία,
αλλά κρατήθηκε μυστική. Αποκαλύφθηκε μόλις το 1998. Στην Κούβα, ο Φρανσίσκο
διακρίθηκε ως μαραγκός. Ο εγγονός του διακρίθηκε ως ζωγράφος. Από όλα τα
χρώματα, πού να φανταστεί κανείς πως θα είχε τόσο πρόβλημα με το μαύρο;