Αναζητώντας εμπιστοσύνη

Με σαφή πίεση των Αμερικανών και προς τις δύο πλευρές προχωρούν οι
διαδικασίες για την προώθηση Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) μεταξύ
Ελλάδας και Τουρκίας στο Αιγαίο.

Η Αθήνα, που συγκαλεί την Τετάρτη ειδική σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό κ. Κ.
Σημίτη και με τη συμμετοχή των κ.κ. Γ. Παπανδρέου και Α. Τσοχατζόπουλου, είναι
αποφασισμένη να καταδείξει τις προθέσεις της παρουσιάζοντας και νέο πλέγμα
μέτρων στη βάση των συμφωνιών Παπούλια – Γιλμάζ και να καταστήσει σαφές, αν
δεν υπάρξει πρόοδος, ότι την ευθύνη έχει η Άγκυρα.

Πάγια θέση

Μάλιστα η Αθήνα, που εμμένει στην πάγια θέση της για συζήτηση των όποιων
Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, δεν αποκλείει, όπως
ανέφεραν χθες διπλωματικές πηγές, να εξειδικεύσει ορισμένες τεχνικής φύσεως
κινήσεις σε διμερές επίπεδο. Τέτοιες κινήσεις, πάντα σύμφωνα με πηγές του
ΥΠΕΞ, θα μπορούσαν να είναι η παράκτια συνεργασία των Ακτοφυλακών των δύο
χωρών ή οι εθιμοτυπικές ανταλλαγές επισκέψεων πολεμικών σκαφών σε λιμάνια της
άλλης χώρας. Είναι χαρακτηριστικό δε της ελληνικής διάθεσης ότι και οι δυο
προαναφερόμενες ιδέες είναι από τις προτάσεις Τζεμ του περασμένου Ιανουαρίου.

Βεβαίως δεν αντιμετωπίζονται όλες οι προτάσεις των Τούρκων σε ένα τέτοιο
πλαίσιο ­ για παράδειγμα η Άγκυρα επιμένει παγίως για συμφωνία των δύο χωρών
να πετούν άοπλα τα αεροσκάφη τους στο FIR Αθήνας! Διπλωματική πηγή ανέφερε ότι
«όλα τα μέτρα που ανήκουν στον σκληρό πυρήνα πρέπει να συζητηθούν στο ΝΑΤΟ,
υπό την εποπτεία του γ.γ. κ. Ρόμπερτσον και στη βάση των δύο μνημονίων
Παπούλια – Γιλμάζ».

Το αμερικανικό Πεντάγωνο και προσωπικώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ κ. Κλίντον
ενδιαφέρονται για την πρόοδο στο θέμα αυτό και παρακολουθούν συστηματικά τις
κινήσεις των δύο χωρών. Για παράδειγμα, έχουν καταγράψει στα θετικά τη μείωση
των ασκήσεων από πλευράς Ελλάδας, εξ ου και η πίεση που άσκησε σχετικά
πρόσφατα ο κ. Κλίντον προς τον κ. Ετζεβίτ και μείωσε η χώρα του κατά 25% τις
ασκήσεις.

Ευρύ φάσμα προτάσεων

Τόσο στην Αθήνα όσο και στην Άγκυρα οι προτάσεις που απασχολούν τους
εμπειρογνώμονες των δύο χωρών ­ οι Έλληνες υπηρεσιακοί παράγοντες των δύο
συναρμόδιων υπουργείων συναντώνται κι αυτοί την Τετάρτη ­ κινούνται σ’ ένα
ευρύ φάσμα: μη εγκλωβισμός πλοίων με τα πυροβόλα, αποφυγή δέσμευσης μεγάλων
περιοχών που εμποδίζουν τη ναυσιπλοΐα, ανταλλαγή αξιωματικών για εκπαίδευση
και παρατήρηση ασκήσεων, μη παρακολούθηση ασκήσεων από κοντά, μείωση ασκήσεων,
επισκέψεις πλοίων, θερινό μορατόριουμ, αποφυγή διεξαγωγής ασκήσεων σε γιορτές
κ.ά.

Διάφορες φόρμουλες Μέτρων Εμπιστοσύνης έχουν εξετασθεί και με πρωτοβουλία
Αμερικανών ­ μάλιστα προ 5-6 ετών είχαν μπει στο τραπέζι οι ρυθμίσεις που
ίσχυαν για τη συμπεριφορά Αμερικανών και Ρώσων στις ανοιχτές θάλασσες. Οι ΗΠΑ
θεωρούν ότι η ύπαρξη ενός «κώδικα» θα μειώσει τις τριβές και θα περιορίσει
τους κινδύνους ατυχημάτων. Ήδη επισκέψεις πλοίων έχουν περιληφθεί στο πλαίσιο
της άσκησης «Νταϊνάμικ Μιξ», ενώ χθες ο Αρχηγός ΓΕΝ της Τουρκίας, που
βρίσκεται στην Ελλάδα για σύσκεψη του ΝΑΤΟ, δήλωσε ότι θα έχει συνάντηση με
τον Έλληνα ομόλογό του κ. Γ. Ιωαννίδη.

Κοινοί εξοπλισμοί

Την ίδια ώρα πάντως η Άγκυρα επιδιώκει σε ευρωπαϊκό επίπεδο να εξασφαλίσει
συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στις νέες, υπό διαμόρφωση, δομές
άμυνας της Ευρωπαϊκής Άμυνας. Εν όψει των αποφάσεων στην επόμενη Σύνοδο
Κορυφής της Ε.Ε., η Άγκυρα προσπαθεί να προωθήσει τη συμμετοχή της στην
καθημερινή λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ταυτότητας Ασφάλειας και Άμυνας (ESDI).
Χθες ο υπουργός Άμυνας κ. Τσακμάκογλου έθεσε το θέμα με έμφαση με αφορμή τη
σύνοδο υπουργών της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης στο Πόρτο, όπου ο κ. Άκης
Τσοχατζόπουλος και άλλοι Ευρωπαίοι ομόλογοί του απέκρουσαν τη θέση του σε
παρεμβάσεις τους σε διάφορα επίπεδα της Συνόδου. Η Τουρκία απ’ ό,τι φαίνεται
θα εξασφαλίσει συμμετοχή ­ παρ’ όλο που δεν είναι μέλος της Ε.Ε. ­ σε
διαδικασίες διαβούλευσης, όχι όμως σε μηχανισμούς αποφάσεων.

Μείωση δαπανών

Στην παρέμβασή του κατά τη χθεσινή πρώτη ημέρα των εργασιών για τα θέματα των
εξοπλισμών, αίσθηση έκανε η ομιλία του κ. Α. Τσοχατζόπουλου ως εκπροσώπου της
προεδρεύουσας χώρας. Ο κ. Τσοχατζόπουλος τόνισε ότι για να μπορεί να
επιτευχθεί ισορροπία δαπανών και ενίσχυση της αξιοπιστίας της κοινής
ευρωπαϊκής πολιτικής άμυνας, χρειάζεται η υιοθέτηση μιας κοινής Ευρωπαϊκής
Πολιτικής Εξοπλισμών χωρίς διακρίσεις. Στην πολιτική αυτή θα συμμετέχουν,
είπε, όλα τα κράτη «με ίσες ευκαιρίες και με δικαιώματα που θα ανταποκρίνονται
στις υποχρεώσεις τους». Ο κ. Τσοχατζόπουλος τόνισε ότι έτσι η Ευρώπη θα
αποκτήσει δικά της όπλα «καλύτερα, φθηνότερα και γρηγορότερα».

Ευρωτουρκικές οι σχέσεις

Στη Σύνοδο συζητώνται η δυνατότητα μείωσης του κόστους των εξοπλισμών μέσα από
την τυποποίησή τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο και το μέλλον της Δυτικοευρωπαϊκής
Ένωσης.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση ο κ. Α. Τσοχατζόπουλος ξεκαθάρισε ότι τα κοινά
ευρωπαϊκά σύνορα δεν έχουν σχέση με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς αυτό
είναι ένα θέμα που είναι κατοχυρωμένο στις συνθήκες που έχουν υπάρξει μέχρι
σήμερα. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν πλέον
κοινό σημείο τις ευρωτουρκικές σχέσεις οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα στην
Ελλάδα, όπου έχει έννομο συμφέρον, να συμμετέχει ενεργά στις διαδικασίες και
να ασκεί τη δική της επιρροή παράλληλα με τη συμβολή της σε διμερές επίπεδο,
ώστε να υπάρξει μια θετική εξέλιξη στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.