ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ένας λόγος απελπισίας

Σκληρός πυρήνας. Ευρώπη δύο ταχυτήτων. Ομόκεντροι κύκλοι. Μεταβλητή
γεωμετρία. Και τώρα, «μεγαλύτερη ευελιξία – ενισχυμένη συνεργασία». Το σχέδιο
είναι το ίδιο, μόνο το όνομά του αλλάζει.

Γιόσκα Φίσερ. Κοιτούσε τον ουρανό μήπως του έρθει καμιά ιδέα ­ και τα κατάφερε

Αμηχανία στο θέμα των κυρώσεων κατά της Αυστρίας, που έχει διχάσει την
Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιθέσεις κατά του Ρομάνο Πρόντι και της Κομισιόν. Επιστροφή
των αρνητικών στερεοτύπων μεταξύ των Γάλλων και των Γερμανών. Κίνδυνοι
παράλυσης από τη διεύρυνση της Ένωσης, που στο τέλος της δεκαετίας θα έχει 27
ή 28 μέλη. Ασταμάτηση πτώση του ευρώ. Και αυξανόμενη απογοήτευση των
Ευρωπαίων: το 31% των Γερμανών θεωρούν μειονεκτικό να ανήκουν στην Ευρώπη, το
45% των κατοίκων της βόρειας Ιταλίας πιστεύουν ότι το ευρώ δημιούργησε
περισσότερα προβλήματα απ’ όσα έλυσε. Όσο για τους Βρετανούς, εξακολουθούν να
προτιμούν να ενταχθούν στη NAFTA απ’ ό,τι στη ζώνη του ευρώ…

Κάποιος έπρεπε να αναλάβει την πρωτοβουλία για την έξοδο από το τέλμα. Το
έκανε ο Γιόσκα Φίσερ, με την ομιλία του στους φοιτητές του Πανεπιστημίου
Χούμπολντ. Η χρονική στιγμή δεν ήταν τυχαία: το σεμινάριο με τίτλο «Κβο Βάντις
Ευρώπη;» στο οποίο μίλησε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών πραγματοποιήθηκε
πενήντα χρόνια μετά τον ιστορικό λόγο του τότε υπουργού Εξωτερικών της Γαλλίας
Ρομπέρ Σουμάν που αποτέλεσε τον θεμέλιο λίθο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μόνο που,
όπως επισημαίνει η «Ρεπούμπλικα», εκείνος ήταν ένας λόγος ελπίδας, ενώ ο
σημερινός είναι ένας λόγος απελπισίας.

Το «στρατηγικό σχέδιο» του Φίσερ έχει δύο σκέλη. Το πολιτικο-θεσμικό, που
προβλέπει ένα ευρωκοινοβούλιο δύο Σωμάτων, μια ευρω-κυβέρνηση και ένα Σύνταγμα
που θα διέπει τις σχέσεις ανάμεσα στα εθνικά κράτη και την «Ευρωπαϊκή
Ομοσπονδία». Και το πλέον επίμαχο σκέλος, που είναι το γεωπολιτικό: σύμφωνα μ’
αυτό οι χώρες που αποτελούν το «κέντρο βάρους» της Ένωσης (προφανώς τα
ιδρυτικά της μέλη, δηλαδή η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και οι τρεις χώρες
της Μπενελούξ) θα εντείνουν τη συνεργασία τους στην κατεύθυνση της πολιτικής
ενοποίησης χωρίς να περιμένουν τις υπόλοιπες. Χάρις στις πρωτοβουλίες αυτού
του πυρήνα, θα δημιουργηθεί μια Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία με αρμοδιότητες την
εξωτερική και εσωτερική ασφάλεια και τη νομισματική πολιτική. Τα υπόλοιπα θα
παραμείνουν στην ευθύνη των εθνικών κρατών.

Εκεί που έχουν φτάσει τα πράγματα, η πρόταση του Φίσερ ίσως να αποτελεί
πράγματι τη μόνη λύση, κι ας δυσαρεστεί τις χώρες που αποκλείει, μεταξύ των
οποίων και η Ελλάδα. Καλό είναι όμως στην απελπισία να μην προστίθεται και η
υποκρισία. Αντί να χρησιμοποιούν αποτυχημένους πολιτικούς που προσφεύγουν σε
προσβλητικά για τη νοημοσύνη μας λεκτικά σχήματα, οι ισχυροί της Ευρώπης θα
μπορούσαν να αναγνωρίσουν ότι απέτυχαν σε όλους τους τομείς, από τη δημιουργία
ενός ισχυρού νομίσματος μέχρι τη χάραξη μιας κοινής πολιτικής στον τομέα της
ασφαλείας, κι από τη χρηστή διαχείριση του κλαμπ μέχρι την υπεράσπιση των
μειονοτήτων. Η προκλητική συγκατάβασή τους ας τους επιστραφεί. Την επιείκειά
μας χρειάζονται.