Από τους πανηγυρισμούς στην αμηχανία

Στις 4 Ιανουαρίου του 1999 η γέννηση του ευρώ συνοδεύθηκε από
πανηγυρισμούς. Σήμερα, ύστερα από 16 μήνες, οι πανηγυρισμοί έχουν δώσει τη
θέση τους στην αμηχανία και τον προβληματισμό γιατί το ευρώ, παρά το αρχικό
θετικό ξεκίνημα, κινήθηκε μόνο προς μία κατεύθυνση: Προς τα κάτω!

Ήδη έχει χάσει περίπου το 25% της αξίας του έναντι του δολαρίου, αφού από το
1,17 έναντι του αμερικανικού νομίσματος βρέθηκε χθες να αλλάζει χέρια στις
αγορές συναλλάγματος κάτω από τα 90 σέντς κάνοντας νέο αρνητικό ρεκόρ. Όμως,
διεθνείς οικονομικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η εξασθένιση του ευρώ ταιριάζει
στις ανάγκες της ευρωπαϊκής οικονομίας που στο πρόσωπο του κοινού νομίσματος
βλέπει έναν καλό σύμμαχο στην προσπάθειά της να καλύψει το χάσμα
ανταγωνιστικότητας και ρυθμών ανάπτυξης με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Και
αυτή είναι η θετική πλευρά της κατρακύλας του κοινού νομίσματος στις αγορές
συναλλάγματος.

Το μεγάλο ερώτημα όμως είναι γιατί το ευρώ κάνει τη μία βουτιά μετά την άλλη.
Ερώτημα στο οποίο, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον, δεν μπορεί να δοθεί μία
μονολεκτική απάντηση, αφού σύμφωνα με τους αναλυτές δεν είναι ένας αλλά πολλοί
οι λόγοι για τους οποίους πέφτει το ευρώ. Ένας από αυτούς είναι η διαφορά
δυναμικότητας μεταξύ της αμερικανικής οικονομίας και της ευρωπαϊκής. Η
οικονομία των ΗΠΑ έχει καταρρίψει κάθε ρεκόρ ανάπτυξης αφού τα τελευταία εννέα
χρόνια μεγεθύνεται συνεχώς και ταχύτατα. Συγκεκριμένα το αμερικανικό
Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν αυξήθηκε το πρώτο τρίμηνο του 2000 κατά 5,4% ενώ στη
ζώνη του ευρώ με δυσκολία θα ξεπεράσει το 3%. Παρά το γεγονός ότι τα ευρωπαϊκά
οικονομικά στοιχεία βελτιώνονται συνεχώς η ισχύς της μηχανής της αμερικανικής
οικονομίας είναι ασυναγώνιστη. Την έκρηξη της αμερικανικής οικονομίας
ακολούθησε από κοντά και η χρηματιστηριακή αγορά των ΗΠΑ. Οι επενδυτές
έσπευσαν να συμμετάσχουν στην κούρσα της Γουώλ Στρητ και του Νάσντακ
αγοράζοντας αμερικανικές μετοχές. Και για να το κάνουν αυτό έπρεπε να
αγοράσουν δολάρια.

Άστοχες δηλώσεις

Ένας άλλος λόγος που προβάλλεται από τους ειδικούς είναι η πολυφωνία, και
μερικές φορές “κακοφωνία” που προκαλείται από τις πολλές και άστοχες δηλώσεις
για την πορεία του ευρώ. Στις ΗΠΑ μιλά μόνο ένας για το δολάριο, ο διοικητής
της Ομοσπονδιακής Τράπεζας κ. Άλαν Γκρίνσπαν. Αντίθετα στην Ευρωπαϊκή Ένωση
κάθε τόσο κάποιο από τα στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) ή από
τις κυβερνήσεις των χωρών μελών θα κάνει μία δήλωση για την πορεία του ευρώ
και πολλές φορές οι δηλώσεις αυτές είναι αντικρουόμενες και δημιουργούν
σύγχυση. Παράδειγμα; Την περασμένη Τετάρτη ο Χανς Γιούργκεν Κέμπνικ, μέλος του
Διοικητικού Συμβουλίου της γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας ( Μπουντεσμπανκ),
υποστήριζε ότι δεν υπάρχει ανάγκη αύξησης των επιτοκίων του ευρώ από την ΕΚΤ
για να στηριχθεί η ισοτιμία του. Την επόμενη ημέρα η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια με
έμμεσο αλλά πλην σαφή στόχο να δώσει ανάσα στο ευρώ.

Άλλοι αναλυτές αποδίδουν τη “φθορά” του ευρώ στη διστακτικότητα που δείχνει η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να προχωρήσει σε ταχύτερη και αποφασιστική αύξηση
των επιτοκίων της για να μην υπονομευθεί η ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας
και να διογκωθεί το πρόβλημα της ανεργίας. Ο ίδιος ο υπουργός Εθνικής
Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γιάννος Παπαντωνίου αναφερόμενος στους λόγους
πτώσης του ευρώ δήλωσε ότι “Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διστάζει τώρα να
αυξήσει τα επιτόκια για να μην επηρεάσει την ανάπτυξη”.

Ως μία από τις αιτίες προβάλλεται ακόμη και η απροθυμία που εκδηλώνεται από
πολλές πλευρές στην Ευρώπη για ουσιαστικές και βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές
(απελευθέρωση αγορών κ.ά.) που θα τόνωναν τον ανταγωνισμό και θα απελευθέρωναν
τις δυνάμεις της ανάπτυξης.

Ανταγωνιστικότητα

Ίσως όμως όλα αυτά τα υπαρκτά προβλήματα να κρύβουν κάτι άλλο. Την πρόθεση των
ευρωπαϊκών αρχών να χρησιμοποιήσουν το “φθηνό” ευρώ ως μέσο για να ενισχυθεί
τεχνητά η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων και να μη χαθούν μερίδια
στις αγορές από τα πιο ανταγωνιστικά αμερικανικά προϊόντα. Με τον τρόπο αυτό
προστατεύονται οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις από την επίθεση που δέχονται από τα
πιο ανταγωνιστικά αμερικανικά προϊόντα.

Ο κ. Παπαντωνίου δήλωσε χθες ότι η πτώση του ευρώ δεν είναι ένα παράδοξο
φαινόμενο και ότι δεν προκαλεί μεγάλη ανησυχία. “Το χαμηλό ευρώ διευκολύνει
την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας”, εξήγησε με χαρακτηριστικό τρόπο ο
υπουργός, αν και, όπως διευκρίνισε, “προκαλεί δυσμενείς επιπτώσεις στον
πληθωρισμό”. Πράγματι, η πτώση του ευρώ σε σχέση με το δολάριο έχει δύο όψεις.

Από τη μία πλευρά κάνει πιο φθηνά τα ευρωπαϊκά εμπορεύματα στις αγορές.

Από την άλλη όμως αυξάνει τις τιμές με τις οποίες εισάγονται στην ευρωπαϊκή
αγορά τα προϊόντα που αποτιμώνται σε δολάρια. Το κυριότερο από αυτά είναι τα
καύσιμα, οι τιμές των οποίων εξακολουθούν να κυμαίνονται σε υψηλά επίπεδα και
λόγω της ανατίμησης του δολαρίου.

Πού θα πάει τελικά η ισοτιμία του ευρώ; Αν και κανείς αυτή τη στιγμή δεν
μπορεί να κάνει ασφαλείς προβλέψεις, ειδικοί αναλυτές αλλά και στελέχη του
οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης εκτιμούν ότι οι βραχυπρόθεσμες αλλά και
μακροπρόθεσμες προοπτικές του είναι ανοδικές. Ωστόσο, θεωρείται αδύνατο η
ισοτιμία του ευρώ να επανέλθει στα επίπεδα από τα οποία ξεκίνησε. Άλλωστε και
τότε αυτά θεωρούνταν υπερτιμημένα. Σε τρεις λόγους στηρίζονται αυτές
προβλέψεις: Πρώτον, στην εκτίμηση ότι τους επόμενους μήνες θα περιορισθούν οι
ρυθμοί ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας και λόγω της πολιτικής αύξησης
των αμερικανικών επιτοκίων που ακολουθεί η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ. Έτσι
σημαντικά κεφάλαια αναμένεται να αποδημήσουν από την αμερικανική οικονομία και
ιδιαίτερα από τη χρηματιστηριακή της αγορά. Δεύτερον, στην ανάκαμψη που
αναμένεται να σημειώσει η ευρωπαϊκή οικονομία λόγω επιτάχυνσης των
διαρθρωτικών αλλαγών. Έτσι εκτιμάται ότι η Ευρώπη θα προσελκύσει τα κεφάλαια
που θα φύγουν από τις ΗΠΑ. Ο κ. Παπαντωνίου δήλωσε χαρακτηριστικά χθες ότι η
πτώση του ευρώ “χτυπά το καμπανάκι του κινδύνου” για την προώθηση της
πολιτικής ταχύτερων απελευθερώσεων και αναδιαρθρώσεων στην ευρωπαϊκή
οικονομία. Είπε ότι “το πολιτικό μήνυμα που προκύπτει από την πτώση του ευρώ
είναι η ανάγκη να επιταχυνθούν οι διαρθρωτικές αλλαγές στην ευρωπαϊκή
οικονομία”. Τρίτον, στο γεγονός ότι οι μετοχές των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων
έχουν πέσει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα που θα προσελκύσουν τα ξένα κεφάλαια.

Νέα βουτιά

Χθες το ευρώ έζησε μία ακόμη δύσκολη ημέρα στις αγορές συναλλάγματος καθώς οι
επενδυτές δεν πιστεύουν πλέον ότι υπάρχουν πιθανότητες παρέμβασης της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τη διάσωσή του. Χθες στην αγορά του Λονδίνου
έσπασε με σχετική ευκολία το επίπεδο των 90 σεντς και αργά χθες το απόγευμα
βρισκόταν οριακά πάνω από το επίπεδο των 88 σεντς. Πάντως δεν λείπουν και
εκτιμήσεις που αποδίδουν τη χθεσινή “επιδείνωση” στην ισοτιμία του ευρώ στο
πράσινο φως που έδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην είσοδο της Ελλάδος στην ΟΝΕ.
Πρόκειται για απόψεις παρόμοιες με αυτές του μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου
της Μπούντεσμπανκ κ. Ρέκερς ο οποίος είχε υποστηρίξει ότι η Ελλάδα δεν είναι
έτοιμη ακόμη να μπει στην ΟΝΕ. Χθες, αναλυτής μεγάλου επενδυτικού οίκου του
Λονδίνου μιλώντας στο Ρώυτερ υποστήριξε ότι το κλίμα επηρεάσθηκε από την
ένταξη της Ελλάδος. Ωστόσο, σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι δηλώσεις αυτές
αποδίδονται κυρίως σε πολιτικές αντιπαραθέσεις στους κόλπους της Ευρωπαϊκής
Ένωσης.

Εκτινάχθηκε στις 379,6 δρχ. το δολάριο

Νέο ρεκόρ σημείωσε χθες το δολάριο. Η τιμή πώλησής του εκτινάχθηκε στις 379,6
δρχ. έναντι 375,1 δρχ., διογκώνοντας την ανησυχία στο οικονομικό επιτελείο της
κυβέρνησης για τις επιπτώσεις στον πληθωρισμό από την ξέφρενη κούρσα ανόδου
του. Όμως η άνοδος στην ισοτιμία του δολαρίου ­ που οφείλεται στην πτώση του
ευρώ, με το οποίο είναι προσδεδεμένη η δραχμή ­ δεν προκαλεί μόνο αρνητικές
επιπτώσεις. Έχει θετικά αποτελέσματα στην αύξηση των εξαγωγών των ελληνικών
προϊόντων κυρίως προς τις τρίτες χώρες.