Μια πολυεθνική δίκη!

Στη μικρή, ήσυχη ολλανδική κωμόπολη Ζάιστ, 18 χιλιόμετρα από το Άμστερνταμ,
τίποτε δεν θυμίζει τη Σκωτία, εκτός από τα πουκάμισα της εταιρείας «Μακ
Γκρέγκορς» στη βιτρίνα ενός καταστήματος.

Λόκερμπι, Σκωτία. Συντρίμμια του Μπόινγκ 747 της Panam μετά την καταστροφή. Το άτυχο αεροσκάφος είχε το όνομα «Κορίτσι των θαλασσών»

Εδώ όμως πρόκειται να γίνει η μεγαλύτερη δίκη μαζικής δολοφονίας στη
Σκωτσέζικη Ιστορία και ταυτοχρόνως η πιο ασυνήθιστη στην Παγκόσμια Ιστορία:
Σκωτσέζοι δικαστές θα δικάσουν σε ολλανδικό έδαφος δύο Λίβυους, οι οποίοι
κατηγορούνται για βομβιστική επίθεση σε αεροπλάνο της αμερικανικής εταιρείας
Panam, πάνω από το Λόκερμπι της Σκωτίας.

Στις 21 Δεκεμβρίου του 1988, το αεροσκάφος της πτήσης 103 της Panam εξερράγη
σε ύψος 10.000 μέτρων και κατέπεσε πάνω στη μέχρι τότε παγκοσμίως άγνωστη
σκωτσέζικη κωμόπολη, προκαλώντας τον θάνατο 259 επιβατών και του πληρώματος
καθώς και 11 κατοίκων του Λόκερμπι. Ύστερα από 10 χρόνια κυρώσεων, πίεσης και
διαπραγματεύσεων και την παρέμβαση του Νοτιοαφρικανού προέδρου Νέλσον Μαντέλα,
ο Λίβυος ηγέτης Μουαμάρ Καντάφι συμφώνησε να προσαχθούν σε δίκη οι δύο Λίβυοι
ύποπτοι, ο Αμπντέλ Μπάσετ Αλί αλ-Μεγκράχι και ο Αλ-Αμίν Χαλίφα Φίμαχ. Ο
συμβιβασμός της 24ης Αυγούστου του 1998 προέβλεπε ότι η δίκη θα διεξαχθεί μεν
σύμφωνα με τη σκωτσέζικη νομοθεσία ­ που διαφέρει σημαντικά από τη βρετανική
­, αλλά σε ουδέτερο έδαφος.

Συμφωνία

Χρειάστηκε μια περίπλοκη νομική συμφωνία μεταξύ της βρετανικής και της
ολλανδικής κυβέρνησης για να παραχωρήσει η Ολλανδία τη νομική δικαιοδοσία του
χώρου όπου θα διεξαχθεί η δίκη στο σκωτσέζικο δικαστήριο, φυσικά μόνο για τη
διάρκεια αυτής της δίκης. Ο χώρος αυτός ονομάζεται Καμπ Ζάιστ και είναι ένα
τμήμα του παλιού στρατιωτικού αεροδρομίου Ζέστερμπεργκ, που μετετράπη σε
φυλακή, δικαστήριο, εγκαταστάσεις για τον διεθνή Τύπο, καταλύματα και
βοηθητικούς χώρους. Μόνο η διαμόρφωση των χώρων στοίχισε στους Βρετανούς
φορολογουμένους 6,6 δισ. δραχμές.

Οι ύποπτοι: οι Λίβυοι Αλ Αμίν Χαλίφα Φίμαχ και Αλί Αλ Μεγκράχι κατηγορούνται για βομβιστική επίθεση στο αεροσκάφος της Panam που έπεσε στο Λόκερμπι

Πάνω από 1.000 δημοσιογράφοι, φωτογράφοι και οπερατέρ πρόκειται να καλύψουν
την επίσημη έναρξη της δίκης, στις 3 Μαΐου. Για τους 200 αστυνομικούς και
φύλακες που εργάζονται στο Καμπ Ζάιστ έχουν δημιουργηθεί καντίνες, χώροι
άθλησης και γήπεδα. Όλα αυτά δεν είναι φθηνά. Τα μηνιαία λειτουργικά έξοδα του
Καμπ Ζάιστ ανέρχονται σε 1,1 δισ. δραχμές, ενώ υπολογίζεται ότι το τελικό
κόστος της δίκης θα ξεπεράσει σε κάθε περίπτωση τα 100 και ίσως φτάσει και τα
160 δισ. δραχμές.

Στη διάρκεια της διαδικασίας, που αναμένεται ξεπεράσει τον έναν χρόνο, θα
εξεταστούν πάνω από 1.000 μάρτυρες και χιλιάδες αποδεικτικά στοιχεία. Παρά τις
διαμαρτυρίες του BBC και των αμερικανικών δικτύων, δεν επετράπη στα τηλεοπτικά
δίκτυα να καλύψουν ζωντανά τη δίκη. Θα υπάρχει αυτόματη μετάφραση από τα
αγγλικά στα αραβικά και όποια άλλη γλώσσα χρειαστεί στη διάρκεια της δίκης.

Το μεγάλο ερώτημα

Λόγω του μεγάλου αριθμού των μαρτύρων, ο εκπρόσωπος της κατηγορούσας αρχής,
εισαγγελέας Κόλιν Μπόιντ, θα ζητήσει την αναβολή της δίκης που πρόκειται να
αρχίσει την Πέμπτη 3 Μαΐου.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Εισαγγελίας του Εδιμβούργου, η κατηγορούσα αρχή
κατέθεσε αίτηση αναβολής, ώστε να καθυστερήσει η έναρξη της διαδικασίας για
μερικές εβδομάδες. Ο κ. Μπόιντ θα ζητήσει την αναβολή της δίκης την Πέμπτη,
κατά τη διάρκεια ακρόασης ενώπιον του προέδρου του δικαστηρίου Ρόναλντ
Σάδερλαντ. Η κατηγορούσα αρχή αναφέρει ότι έλαβε μόλις την περασμένη Πέμπτη
τον φάκελο της υπεράσπισης και ο εισαγγελέας θεωρεί ότι δεν θα μπορεί να
συμμετάσχει στη δίκη χωρίς να μελετήσει λεπτομερώς τα στοιχεία αυτά. Η
υπεράσπιση έχει καλέσει 118 μάρτυρες, Το μεγάλο ερώτημα για τους συγγενείς των
θυμάτων της τραγωδίας του Λόκερμπι είναι όμως αν η δίκη αυτή τελικά θα έχει
αποτέλεσμα. Τον Φεβρουάριο, ο λόρδος Χάρντι, που είχε οριστεί εισαγγελέας στη
δίκη πριν από τον κ. Μπόιντ, παραιτήθηκε αιφνιδιαστικά.

Σύμφωνα με τη δημοσίευμα της εφημερίδας «Σάντεϊ Χέραλντ», ο Χάρντι παραιτήθηκε
γιατί συνειδητοποίησε ότι η δίκη δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα: «Εβδομάδες επί
εβδομάδων το δικαστήριο θα ασχολείται με το πώς τινάχθηκε στον αέρα το
αεροπλάνο. Όταν η δίκη θα έχει χάσει κάθε ενδιαφέρον, η κατηγορούσα αρχή θα
παραδεχθεί ότι δεν έχει κανένα αποδεικτικό στοιχείο εναντίον των δύο υπόπτων».