ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τo μοντέλο των πυραμίδων

Πριν από τέσσερα χρόνια, όλοι έλεγαν πως ο Μπερλουσκόνι ξόφλησε,
αντιπολίτευση δεν αντέχει να κάνει, μοιραία θα επιστρέψει στις επιχειρήσεις
του. Δυστυχώς, ο «Καβαλιέρε» τούς διέψευσε.

«Φόρτσα Ιτάλια». Ο Μπερλου-σκόνι και οι συνεργάτες του οργάνωσαν το κόμμα με επιχειρη-ματικά κριτήρια

Οκτώ Μαΐου 1996: η ημέρα ξημερώνει με το κόμμα «Φόρτσα Ιτάλια» να έχει χάσει
τις βουλευτικές εκλογές. Αντίθετα με τις εκτιμήσεις που τον θέλουν να
εγκαταλείπει την πολιτική, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι καλεί τον υπεύθυνο
οργανωτικού Κλάουντιο Σκαγιόλα και του λέει: «Κλάουντιο, χρειαζόμαστε ένα
πραγματικό κόμμα. Αμέσως. Πρέπει να εντοπίσουμε τα λάθη μας και να τα
διορθώσουμε, ώστε να νικήσουμε την επόμενη φορά». Εκείνος πιάνει αμέσως
δουλειά εφαρμόζοντας το μοντέλο των πυραμίδων, αυτό που στην Αμερική λέγεται
multilevel marketing. Ξεκινά από τη βάση, τα στελέχη της περιφέρειας, από τους
οποίους ζητεί να οργώσουν τις συνοικίες, πόρτα-πόρτα, όπως οι πλασιέ που
πωλούν εγκυκλοπαίδειες. Κάθε βουλευτής πρέπει να φέρει στο κόμμα 100 νέα μέλη.
Όποιος υπερβαίνει τη νόρμα κερδίζει διάφορα δώρα, από ταξίδια μέχρι μια
επίσκεψη του Μπερλουσκόνι. Κάθε τρεις μήνες, επιθεωρητές του κόμματος
εξετάζουν την πορεία των εγγραφών.

Μέσα σε δύο χρόνια, λέει ο Σκαγιόλα στη «Ρεπούμπλικα», το κόμμα είχε αποκτήσει
200.000 μέλη. Κάθε μέλος πληρώνει ετήσια συνδρομή 100.000 λιρετών (15.000
δρχ.), με έκπτωση 50% για τους νέους και τους ηλικιωμένους. Από τις συνδρομές
του 1999 συγκεντρώθηκαν έτσι 16 δισεκατομμύρια λιρέτες, έναντι 5,5
δισεκατομμυρίων που συγκέντρωσε το κόμμα του Ντ’Αλέμα με τριπλάσιο αριθμό
μελών. Το 80% του ποσού αυτού επέστρεψε στις τοπικές οργανώσεις, επιτρέποντας
την αυτοχρηματοδότησή τους. Αποτέλεσμα; Μια ισομερής κατανομή της δύναμης του
κόμματος σ’ ολόκληρη τη χώρα, γεγονός που συνέβαλε αποφασιστικά στον θρίαμβο
της περασμένης Κυριακής.

Το επόμενο, και πιο κρίσιμο στάδιο, ήταν η επιλογή των υποψηφίων. Με αυτήν
ασχολήθηκε προσωπικά ο Μπερλουσκόνι, που τον περασμένο Ιούνιο ­ δέκα μήνες
δηλαδή πριν από την αναμέτρηση ­ κάλεσε στο γραφείο του δέκα «κυνηγούς
κεφαλών». Ανθρώπους σαν τον γενικό διευθυντή της Rank Xerox ή τον υποδιευθυντή
της Benetton. Η αποστολή τους ήταν να βρουν τους καλύτερους υποψηφίους της
αγοράς. Εκείνοι συγκέντρωσαν 2.500 ονόματα για 700 θέσεις. Ο καθένας από
αυτούς υπεβλήθη στη συνέχεια σε μια εξέταση ανάλογη μ’ εκείνες για την
πρόσληψη προσωπικού σε μια επιχείρηση: τέσσερις σελίδες ερωτήσεων και ένα
interview για την αξιολόγηση τεσσάρων βασικών παραμέτρων (δημοτικότητα,
ικανότητα, αξιοπιστία, σχέση με τον χώρο), συν ένα τεστ για τη σωματική και
ψυχική υγεία. Η βαθμολογία τους ήταν φυσικά ανώνυμη. Όσοι συγκέντρωσαν τους
μεγαλύτερους βαθμούς έλαβαν το χρίσμα.

Κάπως έτσι οικοδομήθηκε το κόμμα που αναμένεται να κερδίσει τις επόμενες
βουλευτικές εκλογές στην Ιταλία. Τα κριτήρια ήταν επιχειρηματικά και όχι
ιδεολογικά. Η οργάνωση θυμίζει κάτι ανάμεσα σε σχολείο και εργοστάσιο. Το
«μοντέλο των πυραμίδων» αποτελεί ασφαλώς παράδειγμα προς μίμηση απ’όσους
βλέπουν την πολιτική ψυχρά, επαγγελματικά, ως κάτι που δεν έχει, και δεν
πρέπει να έχει, σχέση με οράματα και ουτοπίες. Οι υπόλοιποι είναι λοιπόν
καταδικασμένοι να ιδιωτεύσουν;