ΔΡΟΜΟΙ

Μια φορά…

… και έναν καιρό, σε ένα μακρινό, πολύ μακρινό οικονομικό σύμπαν, οι
άνθρωποι νοιάζονταν πολύ για το εμπορικό ισοζύγιο. Όταν το αμερικανικό
εμπορικό έλλειμμα ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια, έγινε
κλαυθμός και οδυρμός. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούσαν για «ανώμαλη
προσγείωση», για συντριβή του δολαρίου, για οικονομική κρίση. Όμως, στον δρόμο
προς τον εικοστό πρώτο αιώνα, συνέβη κάτι παράξενο: οι άνθρωποι έχασαν ξαφνικά
το ενδιαφέρον τους για το εμπορικό ισοζύγιο. Τον περασμένο Ιανουάριο, οι ΗΠΑ
έσπασαν άλλο ένα παγκόσμιο ρεκόρ: ανακοίνωσαν το υψηλότερο εμπορικό έλλειμμα
όλων των εποχών, σε μηνιαία βάση. Μα τι σόι μεγάλη χώρα είναι αυτή; Το
περυσινό της εμπορικό έλλειμμα ήταν μεγαλύτερο από κάθε άλλη χρονιά. Ωστόσο,
αυτό άφησε ανεπηρέαστες τις αγορές, που δείχνουν να ενδιαφέρονται περισσότερο
για τους λογαριασμούς της εταιρείας MicroStrategy, μιας «φούσκας» υψηλής
τεχνολογίας που η μετοχή της έπεσε 65% μέσα σε μια μέρα, παρά για τους
λογαριασμούς των ΗΠΑ.

Ίσως είναι καλή…

… αυτή η έλλειψη ενδιαφέροντος, λέει ο οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν στους
«Τάιμς της Νέας Υόρκης», γιατί, στο παρελθόν, η έμμονη ιδέα με το εμπορικό
ισοζύγιο αποδείχτηκε κακός οικονομικός σύμβουλος. Ίσως, πάλι, οι χώρες δεν θα
πρέπει να είναι τόσο αδιάφορες. Για την ώρα, το εμπορικό έλλειμμα είναι καλό
για την αμερικανική οικονομία. Δεν κοστίζει θέσεις εργασίας, γιατί υπάρχει
αρκετή εγχώρια ζήτηση. Υπάρχει και αρκετό χρήμα για τις εισαγωγές: οι εισροές
κεφαλαίων από τους ξένους επενδυτές αντισταθμίζουν τις εκροές για την αγορά
πολυτελών ευρωπαϊκών και ιαπωνικών αυτοκινήτων. Αυτές οι εισροές διατηρούν
ψηλά τις μετοχές και χαμηλά τα επιτόκια.

Κατά τα άλλα…

… οι αμερικανικές οικονομικές επιδόσεις είναι οι καλύτερες από όλες τις
άλλες μεγάλες χώρες. Οι ΗΠΑ έχουν την υψηλότερη ανάπτυξη και τη χαμηλότερη
ανεργία. Όμως, όπως ακριβώς οι νεοσύστατες εταιρείες της «νέας οικονομίας»
πρέπει κάποτε να αρχίσουν να δικαιολογούν την ύπαρξή τους αποφέροντας κέρδη
στους επενδυτές, έτσι και η πιο επιτυχημένη οικονομία του κόσμου πρέπει
κάποτε, αργά ή γρήγορα, να αρχίσει να εξάγει αρκετά για να πληρώνει τις
εισαγωγές της. Η σημερινή κατάσταση, να πληρώνουν δηλαδή οι ΗΠΑ τις εισαγωγές
τους με τα κεφάλαια που προσελκύουν από το εξωτερικό, δεν μπορεί να
διαιωνιστεί, λέει ο Κρούγκμαν.

Το πιθανότερο σενάριο…

… είναι ότι τελικά το εμπορικό έλλειμμα θα χαλιναγωγηθεί με μία πτώση της
ισοτιμίας του δολαρίου. Το εμπορικό έλλειμμα είχε προκαλέσει τη μεγάλη πτώση
του δολαρίου το 1985-87, όταν το πράσινο νόμισμα είχε χάσει το 40% της αξίας
του έναντι του μάρκου και του γιεν. Αυτό μπορεί να ξανασυμβεί. Οι ξένοι
επενδυτές αγοράζουν σήμερα δεκαετή δολαριακά ομόλογα, δηλαδή, πιστεύουν πως το
δολάριο θα διατηρήσει τη δύναμή του για άλλα δέκα χρόνια ­ πράγμα απίθανο, με
το σημερινό εμπορικό έλλειμμα. Έτσι, κάποια μέρα, αυτοί οι επενδυτές θα
κοιτάξουν κάτω και θα δουν πως βρίσκονται στο κενό. Και όταν θα
καταποντιστούν, θα παρασύρουν μαζί τους και τις αμερικανικές αγορές, που έχουν
συνηθίσει να τρέφονται με μεγάλες εισροές ξένων κεφαλαίων.