Κίνα – Ταϊβάν δύο σε ένα;

Ένα μεγάλο βήμα προς τα εμπρός για τη σταθεροποίηση της δημοκρατίας έκανε ο
λαός της Ταϊβάν με την εκλογή του μεταρρυθμιστή Τσεν Σούι Μπιαν ως προέδρου
της χώρας.

Για πρώτη φορά, ο έλεγχος της χώρας θα περάσει ειρηνικά στο Δημοκρατικό
Προοδευτικό Κόμμα, από το Εθνικιστικό Κόμμα, το οποίο κυβερνούσε το νησί από
τότε που ο Τσανγκ Κάι Σεκ εγκατέλειψε την ηπειρωτική Κίνα, το 1949. Μολονότι,
οι πρόσφατες εκλογές περιεστράφησαν γύρω από τη διαφθορά του κυβερνώντος
κόμματος, το αποτέλεσμά τους αποτελεί άλλη μία σαφή ένδειξη ότι ο λαός της
Ταϊβάν δεν επιθυμεί να υποκύψει στους εκφοβισμούς του Πεκίνου.

Η κυβέρνηση, ο στρατός και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης της Κίνας εξαπέλυσαν ένα
μπαράζ επιθέσεων πριν από τις εκλογές, σε μία προσπάθεια να αποτρέψουν νίκη
του Τσεν. Δεν είναι ξεκάθαρο τι είναι αυτό που φοβίζει και εξοργίζει παραπάνω
το Πεκίνο ­ ο κίνδυνος να χάσει την Ταϊβάν ή το γεγονός ότι 22 εκατομμύρια
Κινέζοι αποπέμπουν ειρηνικά το κόμμα που τους κυβέρνησε τα τελευταία πενήντα
χρόνια;

Οι ηττημένοι. Εξαγριωμένοι οπαδοί του Κουομιντάγκ πολιόρκησαν την έδρα του κόμματος και ζήτησαν την παραίτηση του προέδρου του Λι Τενγκ Χούι

Φυσικά, η Ταϊβάν δεν μπορεί να προκαλέσει ανοιχτά το Πεκίνο. Επίσης, ο Τσεν
εξελέγη με ποσοστό μόλις 39%, πράγμα που θα τον υποχρεώσει να επιδείξει
κατανόηση στις απόψεις εκείνων που αντιμετωπίζουν την ανεξαρτησία περισσότερο
επιφυλακτικά από όσο ο ίδιος. Οι Εθνικιστές έχουν ακόμη επιρροή στη Βουλή και
τις μυστικές υπηρεσίες. Ίσως, για όλα αυτά, ο Τσεν υποσχέθηκε προεκλογικά πως
δεν θα κάνει δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία. Μετά τη νίκη του, προσφέρθηκε να
κάνει ένα «ταξίδι συμφιλίωσης» για να συναντηθεί με τους ηγέτες της Κίνας.

Πάντως, η εκλογή του εγείρει ερωτηματικά για την πολιτική της «μιας Κίνας» την
οποία οι ΗΠΑ ακολουθούν πιστά από τότε που ο πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον είχε
συναντηθεί με τον Μάο Τσετούνγκ, το 1972. Εκείνη την εποχή, η ηπειρωτική Κίνα
και η Ταϊβάν κυβερνώνταν από αυταρχικά κόμματα τα οποία ήγειραν αξιώσεις και
στις δύο περιοχές.

Ο Κινέζος πρόεδρος Ζιανγκ Ζεμίν απέρριψε τις προτάσεις της Ταϊβάν για διάλογο,
λέγοντας ότι θα πρέπει πρώτα να αποδεχτεί την επανένωσή της με την Κίνα. Αυτή
ήταν η αντίδραση της κινεζικής ηγεσίας στην πρόταση του νεοεκλεγέντος προέδρου
για συνάντηση κορυφής. «Πρώτα πρέπει να αναγνωριστεί η αρχή της «μιας Κίνας»»,
είπε ο Ζιανγκ. «Με αυτήν την προϋπόθεση, τα πάντα μπορούν να συζητηθούν».

Ο Τσεν δήλωσε ότι είναι έτοιμος να συζητήσει κάθε έκφανση της σχέσης της
Ταϊβάν με την Κίνα, με την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίσει ισότιμη μεταχείριση
από το Πεκίνο. Η κινεζική ηγεσία, είπε ο Τσεν, δεν θα πρέπει να επιμείνει στην
αρχής της «μιας Κίνας» ­ σύμφωνα με την οποία η Ταϊβάν είναι μια κινεζική
επαρχία που δεν θα μπορέσει ποτέ να γίνει ανεξάρτητη χώρα. «Δεν υπάρχει τίποτα
που να μην μπορούμε να το συζητήσουμε. Μπορούμε να συζητήσουμε τα πάντα, αλλά
σε ισότιμη βάση», λέει ο Τσεν. «Είμαι πρόθυμος να συζητήσω και την αρχή της
«μιας Κίνας»».

Θετικές στις πρώτες δηλώσεις του Τσεν μετά την εκλογή του ήταν οι ΗΠΑ, που
παρότρυναν την Κίνα και την Ταϊβάν να προχωρήσουν σε διάλογο.

Ο διευθυντής του αμερικανικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας Σάντι Μπέργκερ
χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Τσεν «συμφιλιωτικές» και τις κινεζικές
αντιδράσεις σε αυτές «μετρημένες».

Πάντως, οι χρηματοοικονομικοί κύκλοι της Ταϊβάν δεν δείχνουν την ίδια
αισιοδοξία. Οι φόβοι μήπως οξυνθεί η ένταση με το Πεκίνο οδήγησαν το
χρηματιστήριο σε μεγάλη πτώση, πολύ κοντά στο κατώτατο όριο που έχουν θέσει οι
αρχές για να αποτρέψουν την εκδήλωση πανικού μεταξύ των επενδυτών. Το χθεσινό
κύμα πωλήσεων αντικατοπτρίζει τους φόβους του λαού της Ταϊβάν, που ενισχύθηκαν
τον τελευταίο καιρό από τις απειλές που διατύπωσε η Κίνα στη διάρκεια της
προεκλογικής περιόδου ότι θα κάνει εισβολή σε περίπτωση που το νησί θα
επιδιώξει την ανεξαρτησία του. Όμως, αυτοί οι φόβοι είχαν αμβλυνθεί, όταν το
Πεκίνο έδειξε πως ήταν διατεθειμένο να τηρήσει στάση αναμονής μέχρι την
ορκωμοσία του νέου προέδρου, τον προσεχή Μάιο.

Το πρώτο θύμα της εκλογικής νίκης του Τσεν είναι σίγουρα το Κουομιντάγκ, τα
γραφεία του οποίου πολιορκήθηκαν χθες από εκατοντάδες μέλη του που
διαμαρτύρονταν για την ταπεινωτική ήττα του κυβερνητικού κόμματος.