ΔΡΟΜΟΙ

Καμιά δεκαριά παιδιά…

… ξεπρόβαλαν χαράματα στη φυτεία που τριγύριζε εκείνο το μικρό χωριό της
Βραζιλίας, την ώρα που έφτανε εκεί ο δημοσιογράφος της εφημερίδας «Ουάσιγκτον
Ποστ». Το μεγαλύτερο από αυτά ήταν δεν ήταν δεκαπέντε χρόνων. Τα βλέφαρά τους
ήταν ακόμη βαριά από τον ύπνο, καθώς ετοιμάζονταν να πιάσουν δουλειά. Κάποια
από αυτά άρχισαν να ακονίζουν τα μακριά τους μαχαίρια. Δέκα ώρες την ημέρα
κόβουν με αυτά τα μακριά, σκληρά φύλλα των αθανάτων, για να φτιάξουν χαλιά,
σκοινί και τσάντες που αργότερα θα πουληθούν στην Αμερική και αλλού. Οι
κοφτερές λεπίδες έχουν αφήσει πολλά παιδιά χωρίς μάτια, χωρίς δάχτυλα, με
σημαδεμένα πόδια και κουτσουρεμένα χέρια.

Η Βραζιλία…

… δεν είναι η εξαίρεση. Τα παιδιά που δουλεύουν εκεί σκληρά από την τρυφερή
ηλικία των επτά μέχρι δεκατεσσάρων ετών ανήκουν και αυτά στα 250 εκατομμύρια
«μικρούς δούλους» που υπάρχουν σε όλον τον κόσμο. Τα περισσότερα από αυτά τα
παιδιά δουλεύουν σε φυτείες και εργοστάσια αναπτυσσόμενων χωρών. Η μοίρα τους
απασχολεί τη διεθνή κοινότητα. Στο Σιάτλ, ο πρόεδρος Κλίντον είχε απειλήσει με
κυρώσεις τις χώρες που εκμεταλλεύονται τα παιδιά ­ ιδιαίτερα με τη δουλεία,
την πορνεία και καθετί άλλο που μπορεί «να βλάψει την υγεία, την ασφάλεια ή
την ηθική των παιδιών», όπως λέει και μία σύμβαση του ΟΗΕ. Όμως, οι
αναπτυσσόμενες χώρες, όπως η Βραζιλία, η Ινδία και η Αίγυπτος, κατηγορούν τον
Αμερικανό πρόεδρο πως ηθικολογεί για να κρύψει την πραγματική του πρόθεση, που
δεν είναι άλλη από τον περιορισμό των εισαγωγών από τις χώρες του Τρίτου
Κόσμου.

Το επιχείρημά τους…

… ενισχύεται κάθε τόσο από αποκαλύψεις ότι γνωστές προσωπικότητες ή μεγάλες
πολυεθνικές εταιρείες ­ Kathie Lee Gifford, Michael Jordan, Nike, Gap ­
εκμεταλλεύονται την παιδική εργασία για να παράγουν φθηνότερα προϊόντα. Έτσι,
γίνεται φανερό πως οι «μικροί δούλοι» είναι θύματα του διεθνούς εμπορικού
ανταγωνισμού, είτε τα αφεντικά τους είναι ντόπιοι είτε ξένοι. Τα παιδιά στην
Ινδία υφαίνουν χαλιά, στην Αίγυπτο μαζεύουν μπαμπάκι, στην Κένυα καφέ. Σπάνια
παίρνουν παραπάνω από ένα δολάριο την ημέρα.

Η επιβίωση…

… είναι το μοναδικό πράγμα που έχουν αυτά τα παιδιά στο μυαλό τους. Στο
μικρό βραζιλιάνικο χωριό Ποβοάδο ντε Ζοσέ Βαλέριο, όλα τα παιδιά ονειρεύονται
να κόβουν αθανάτους όταν μεγαλώσουν. Λίγα από αυτά παραπονέθηκαν στον
Αμερικανό δημοσιογράφο για την κουραστική δουλειά. Στα δεκατέσσερά του χρόνια,
ο Ζοσέ Αλμέιντα Περέιρα είναι εξαίρεση. Δουλεύει από οκτώ χρόνων. Τα πέντε του
αδέλφια δουλεύουν και αυτά. Δεν ξέρει να ξεχωρίζει τις ημέρες της εβδομάδας.
Δεν ξέρει πρόσθεση. Ξέρει να διαβάζει «λιγάκι». «Μου αρέσει να πηγαίνω στο
σχολείο, γιατί εκεί μπορώ και ξεκουράζομαι», λέει. «Το κεφάλι μου πονάει
συνέχεια από τη δουλειά στις φυτείες. Το ίδιο και τα χέρια και τα πόδια μου.
Δεν προλαβαίνει κανείς να σταθεί πουθενά».