ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τα άγχη της παγκοσμιοποίησης

Στα παλιά άγχη της ανθρωπότητας ­ πόλεμοι, φτώχεια, επιδημίες ­ η
παγκοσμιοποίηση προσθέτει καινούργια. Ο διευθυντής του περιοδικού «Foreign
Policy», Μόιζες Νάιμ, τα κωδικοποιεί.

«Ένα τεράστιο τοξικό νέφος καλύπτει τον ωκεανό!». «Πάψε. Δεν είναι πια εποχή για ουτοπίες» (του Αλτάν, από το «Εσπρέσο»)

Πότε θα καταρρεύσει η Γουωλ Στρητ; Πώς θα επηρεάσει αυτό το κραχ τις άλλες
χώρες; Η οικονομική ανασφάλεια δεν είναι κάτι καινούργιο. Αυτό που έχει
αλλάξει είναι ότι οι χρηματιστηριακές κρίσεις μιας χώρας μεταδίδονται ταχύτατα
σε άλλες και επηρεάζουν ακόμη κι εκείνους που δεν έχουν καμιά σχέση με τα
οικονομικά. Τι εμποδίζει να αρχίσει η επόμενη κρίση από τις Ηνωμένες Πολιτείες
και να μολύνει τον επόμενο κόσμο; Η μήπως η «νέα οικονομία» είναι άτρωτη στα
κραχ; Εναπόκειται στον καθένα μας να αποφασίσει. Έτσι κι αλλιώς, για κάθε
ειδικό που λέει το ένα, υπάρχει ένας άλλος ειδικός που λέει το αντίθετο.

Oloklirotikiallagi. com. Το Internet όχι μόνο αναπτύσσεται με ιλιγγιώδη
ταχύτητα και εισβάλλει σε κάθε γωνιά της ανθρώπινης δραστηριότητας, αλλά και
μεταμορφώνει οτιδήποτε αγγίζει. Έφερε την επανάσταση στις συναλλαγές και τα
μέσα επικοινωνίας. Γκρέμισε θεσμούς και δημιούργησε άλλους. Μεταμόρφωσε την
πολιτική, τη θρησκεία, την υγεία, την εκπαίδευση, το χρήμα, ακόμη και τον
έρωτα. Το άγχος που προκαλείται από οποιαδήποτε αλλαγή αυξάνεται όταν η αλλαγή
αυτή μάς αιφνιδιάζει και επιτείνεται όταν το παρελθόν παύει να μας χρησιμεύει
ως οδηγός. Και οι δύο παρατηρήσεις ισχύουν κατ’ εξοχήν για το Internet.

Ούτε αγορά ούτε κράτος. Υπάρχει μια παγκόσμια τάση να αναζητηθεί ένα μοντέλο
που να συνδυάζει την οικονομική αποτελεσματικότητα της αγοράς με την κοινωνική
αλληλεγγύη που προσφέρει το κράτος. Δυστυχώς, η αποτελεσματικότητα και η
ισότητα δημιουργούν αντιφατικές απαιτήσεις.

Η ανεπαρκής δημοκρατία. Το 1950, μόνο το 15% των χωρών ήταν δημοκρατικές.
Σήμερα, το ποσοστό υπερβαίνει το 60%. Το πρόβλημα δεν είναι πλέον η ποσότητα
της δημοκρατίας, αλλά η ποιότητά της. Τα αυταρχικά καθεστώτα θα αναζητούν όλο
και περισσότερο ένα δημοκρατικό προσωπείο. Αντί να καταδιώκουν τους αντιπάλους
τους με τη μυστική αστυνομία, θα τους εξουδετερώνουν μέσω των επιθεωρητών της
Εφορίας ή θα κατασκευάζουν κατηγορίες για διαφθορά.

Πολλά όπλα, λίγη ασφάλεια. Η στρατιωτική υπεροχή δεν εξασφαλίζει πια την
εθνική ασφάλεια. Το Πεντάγωνο το γνωρίζει: μια επιτροπή υψηλού επιπέδου
συμπέρανε πρόσφατα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ευάλωτες σε επιθέσεις
τρομοκρατών κάθε είδους. Αν όμως η υπερστρατιωτικοποιημένη Αμερική φοβάται μια
φορά για την ασφάλειά της, οι υπόλοιπες χώρες φοβούνται χίλιες.

Η επανεφεύρεση της φύσης. Οι πυρκαγιές που έχουν αφανίσει τα δάση της
Ανατολικής Ασίας είχαν μεγαλύτερες οικονομικές επιπτώσεις από την ασιατική
χρηματιστηριακή κρίση. Κάθε χρόνο, η παγωμένη έκταση της Αρκτικής μειώνεται
κατά ένα τμήμα αναλόγου μεγέθους με το Βέλγιο. Η μεγαλύτερη πηγή άγχους όμως
σε σχέση με τη φύση δεν προέρχεται από το κλίμα, παρά από τη βιολογία. Οι
ηθικές, οικονομικές και επιστημονικές αβεβαιότητες που συνδέονται με τη
βιογενετική επανάσταση θα μας κατακλύσουν. Οι συνέπειες της επέμβασης του
ανθρώπου στη φύση θα είναι πρωτοφανείς.