Ο Αθνάρ διέψευσε τις δημοσκοπήσεις

Καμιά δημοσκόπηση από όσες έγιναν στην Ισπανία για τις εκλογές της
περασμένης Κυριακής δεν προέβλεψε ότι το Λαϊκό Κόμμα θα κέρδιζε την απόλυτη
πλειοψηφία ή ότι η Αριστερά θα υφίστατο συντριπτική ήττα.

Όλες οι δημοσκοπήσεις που δημοσιεύτηκαν μιαν εβδομάδα πριν από την προσφυγή
στις κάλπες έδειχναν ότι η διαφορά ανάμεσα στους συντηρητικούς και τους
σοσιαλιστές θα κυμαινόταν από 4 έως 5 μονάδες. Ακόμη και τα exit polls
υποτίμησαν τον νικητή και υπερτίμησαν το Σοσιαλιστικό Κόμμα. Σύμπτωση; Η
προϊόν συμφωνίας ανάμεσα στα ινστιτούτα δημοσκοπήσεων;

Τίποτα από τα δύο, απαντά η Πιλάρ ντελ Καστίγιο, πρόεδρος του Κέντρου
Κοινωνιολογικών Ερευνών. Απλώς, όλοι παρατήρησαν την ίδια πραγματικότητα,
εφήρμοσαν τις ίδιες τεχνικές ερμηνείας και έφτασαν στα ίδια συμπεράσματα. Η
δουλειά των ινστιτούτων ουσιαστικά τερματίστηκε 15 μέρες πριν από την
αναμέτρηση.

Και εκείνη τη στιγμή, σημειώνει η ντελ Καστίγιο, ήταν εμφανής μια άμεση και
αποφασιστική ψήφος για το Λαϊκό Κόμμα, αλλά εκκρεμούσαν κάποια ερωτήματα ως
προς το Σοσιαλιστικό Κόμμα ­ όπως η απήχηση της συμμαχίας του με την Ενωμένη
Αριστερά ­ που χρειαζόταν ιδιαίτερη προσοχή λόγω του πρόσφατου παρελθόντος.

Ποιο είναι αυτό το παρελθόν; Ότι οι δημοσκοπήσεις τόσο του 1993 όσο και του
1996 είχαν υποτιμήσει το ποσοστό που έλαβε τελικά το Σοσιαλιστικό Κόμμα. Με
άλλα λόγια, ένα μέρος των ψήφων που έλαβαν τελικά οι σοσιαλιστές ήταν
«κρυμμένο».

Για να διορθωθεί αυτή η διαφορά, οι αναλυτές επενέβησαν αυτή τη φορά στα
αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων, κατεβάζοντας το ποσοστό του Λαϊκού Κόμματος
και ανεβάζοντας το ποσοστό των σοσιαλιστών. Και στη διορθωτική αυτή επέμβαση
έπεσαν έξω.

Ο Χοσέ Ιγκνάθιο Βερτ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Demoscopia που έκανε τις
δημοσκοπήσεις οι οποίες δημοσιεύτηκαν στην «Ελ Παΐς», παραδέχεται ότι έκανε
λάθος, αλλά τονίζει ότι και την επόμενη φορά πάλι με τον ίδιο τρόπο θα φερθεί.
Τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων έδειχναν ότι ο ψηφοφόρος του Λαϊκού Κόμματος
ήταν αποφασισμένος να ψηφίσει, ενώ ο ψηφοφόρος του Σοσιαλιστικού Κόμματος
αμφιταλαντευόταν. Τόσο ο Βερτ όσο και οι διευθυντές των άλλων ινστιτούτων
επικαλούνται ακόμη ως αιτία της αποτυχίας τους την απαγόρευση της δημοσίευσης
δημοσκοπήσεων την τελευταία εβδομάδα πριν από τις εκλογές. Αυτό σημαίνει ότι η
δουλειά των ινστιτούτων τερματίζεται 15 μέρες πριν από την ημέρα κρίσεως, σε
μια στιγμή δηλαδή που κορυφώνεται η προεκλογική εκστρατεία. Η εκστρατεία αυτή
άλλοτε επηρεάζει αποφασιστικά τους ψηφοφόρους και άλλοτε όχι. Οι τελευταίες
εκλογές ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία. Οι δύο προηγούμενες εκλογικές
αναμετρήσεις ανήκαν στην πρώτη. Η απαγόρευση της δημοσίευσης των δημοσκοπήσεων
την τελευταία εβδομάδα δεν εμποδίζει βέβαια τα ινστιτούτα να συνεχίσουν να τις
κάνουν. Σύμφωνα με τον Βερτ, την Τετάρτη 8 Μαρτίου ήταν ήδη φανερό ότι η
διαφορά ανάμεσα στα δύο μεγάλα κόμματα μεγάλωνε. Δεν είχαν αλλάξει τα
αντικειμενικά δεδομένα, αλλά η ερμηνεία τους.

Την Παρασκευή 10 Μαρτίου, δύο μέρες πριν από τις εκλογές, η διαφορά είχε
φτάσει τις 7 μονάδες και το Σάββατο τις 8. Το ινστιτούτο ήταν πλέον βέβαιο ότι
ο Αθνάρ θα κέρδιζε την απόλυτη πλειοψηφία. Κι επειδή ο διευθυντής του δεν
μπορούσε να το πει στην Ισπανία, το είπε σε δύο συνεντεύξεις του σε ξένα μέσα
ενημέρωσης: στη γαλλική «Λιμπερασιόν» και στο Radio America του Μπουένος Άιρες.