ΔΡΟΜΟΙ

Μητρόπολη…

… Η αυταπάτη της τάξης και η πραγματικότητα της διατεταγμένης ζωής. Η
«πτώχευση» των νέων πόλεων και η μεταστατική διόγκωση των μεγαλουπόλεων κάνουν
την ιδέα της «ανθρώπινης πόλης» να μοιάζει με ουτοπία. Ο σύγχρονος «πολίτης»
ζει σε άμορφους χώρους, από τους οποίους απουσιάζει η φύση και λείπει μια
αναγνωρίσιμη αρχιτεκτονική: χώροι ανώνυμοι, χωρίς ιστορική μνήμη, εκτεθειμένοι
σε ραγδαίες αλλαγές και απροσδόκητες κατεδαφίσεις. «Με την αποκοινωνικοποίηση
και την εξατομίκευση, η μητρόπολη διαλύει την πόλη, την ιστορία της, τους
κοινωνικούς δεσμούς της», γράφει ο Ιταλός αρχιτέκτονας Μάσιμο Ιλάρντι στο
βιβλίο του «Στους άδειους χώρους της μητρόπολης» (εκδ. Boringhieri).

Οι τερατώδεις…

… κυκλοφοριακές αρτηρίες δεν μπορούν να δώσουν «αίμα», να μετατρέψουν το
μητροπολιτικό «κενό» σε «πληρότητα». Αντίθετα, προκαλούν αιμορραγία, με μια
ακατάσχετη τάση φυγής. Ο χρόνος πάνω στους αυτοκινητόδρομους δεν είναι παρά
επιπλέον χρόνος εργασίας, όπως έλεγε ο Λε Κορμπιζιέ, που μειώνει ακόμη
περισσότερο τη διάρκεια της λεγόμενης ελεύθερης ζωής. Με όλα αυτά συμφωνούν οι
θεωρίες μερικών κοινωνιολόγων, όπως του Ρίτσαρντ Σένετ («Χρήσεις της
αταξίας»), που πιστεύει πως ζούμε στην εποχή της εξαφάνισης των τόπων
κοινωνικής συνάντησης, επειδή ακριβώς οι σύγχρονοι πολεοδομικοί πυρήνες έχουν
«καταπιεί» τα κοινωνικά χαρακτηριστικά της παραδοσιακής πόλης. Η τάση φυγής
δεν εκφράζεται μονάχα από τους αυτοκινητόδρομους, αλλά και από τις σκοτεινές
ατραπούς των ναρκωτικών, των συμμοριών, της μανίας καταστροφής αλλά και
αυτοκαταστροφής, στην οποία τα άτομα υποβάλλονται με επώδυνες τελετουργίες, με
σημάδεμα ή ακρωτηριασμό του σώματός τους, μόνο και μόνο από ανάγκη να νιώθουν
πως ανήκουν σε μια κοινότητα μέσα σε έναν «κοινωνικό» χώρο.

Ο Γκρόπιους…

… αναζητούσε την πληρότητα. Ήθελε να γκρεμίσει τα τείχη ανάμεσα σε
κατασκευαστές και καλλιτέχνες, να εμπνεύσει μια νέα γενιά
αρχιτεκτόνων-καλλιτεχνών-κατασκευαστών που θα κατακυρίευαν τον κόσμο. Και είχε
το ταλέντο για να το πετύχει. Καμιά σχολή τέχνης δεν είχε τόσο μεγάλη επίδραση
στον κόσμο όπως το Μπάουχαους που ο Γκρόπιους ίδρυσε το 1919 στη Βαϊμάρη και
που το 1933 έκλεισαν οι ναζί, επειδή αισθάνονταν απειλητική την κοσμοπολίτικη,
αριστερή ιδεολογία της. Καλλιτέχνες σαν τον Κλέε και τον Καντίνσκι δίδαξαν σε
αυτήν. Η πρώτη έκθεση Μπάουχαους εδώ και πολλές δεκαετίες άνοιξε στο Design
Museum του Λονδίνου και θα λειτουργήσει μέχρι τις 4 Ιουνίου.

Οι καλλιτέχνες…

… με τη σοβαρή όψη στις φωτογραφίες (φωτό, στο αριστερό άκρο ο Βάλτερ
Γκρόπιους και αριστερά του ο Βασίλι Καντίνσκι και ο Πάουλ Κλέε) δύσκολα θα
μπορούσαν να φανταστούν πόσο γρήγορα «κατάπιαν» σήμερα τις ιδέες τους οι
απαιτήσεις της παγκόσμιας οικονομίας. Πύργοι με ψεύτικα τοπία, νοσοκομεία με
επίπεδες στέγες και γυάλινους τοίχους, σωληνωτές χαλύβδινες καρέκλες,
επικλινείς επιτραπέζιες λάμπες. Στις λεπτομέρειές του, το επαναστατικό κίνημα
του Μπάουχαους έγινε της μόδας. Όχι όμως και στην ολότητά του. Γιατί ο
Γκρόπιους το περιέγραφε έτσι: «Να επινοήσουμε και να δημιουργήσουμε μια νέα
μορφή οικοδομήματος για το μέλλον, που θα είναι όλα σε ένα: αρχιτεκτονική και
γλυπτική και ζωγραφική, που μια μέρα θα αναληφθεί στους ουρανούς σαν ένα
κρυστάλλινο σύμβολο μιας νέας πίστης που δεν ήρθε ακόμη. Το αίτημα παραμένει:
Μια άλλη πόλη, για μια άλλη ζωή.