ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η επαφή που χωρίζει

«Το σώμα είναι αυτή η έκταση μέσω της οποίας αγγίζω τα πάντα, όλα με
αγγίζουν, και αυτή η επαφή με χωρίζει απ’ όλα. Το σώμα είναι αυτό που με
τοποθετεί εκτός, με την ίδια έννοια που το υποκείμενο είναι πάντα έξω από τον
εαυτό του».

Ζαν-Λυκ Νανσύ: «Τα όρια ανάμεσα στην τεχνική και τη φύση είναι τεχνητά»

Καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου, πολυγραφότατος
συγγραφέας και θεωρητικός της «αποδόμησης του χριστιανισμού», ο Ζαν-Λυκ Νανσύ
υπεβλήθη το 1991 σε μεταμόσχευση καρδιάς. Χρειάστηκε να περάσουν εννιά χρόνια,
για να επανέλθει σ’ αυτό το γεγονός με το βιβλίο του «Ο παρείσακτος» (εκδ.
Galilee), όπου η συνήθης αλληλεγγύη ανάμεσα στους δότες και τους λήπτες
οργάνων δίνει τη θέση της σε μια άγρια και διόλου θρησκευτική ηθική: «Κανείς
δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι αυτή η δωρεά έχει γίνει μια στοιχειώδης
υποχρέωση της ανθρώπινης φύσης ούτε ότι εισάγει, χωρίς άλλους περιορισμούς
πέραν της ασυμβατότητας των ομάδων αίματος (περιορισμούς σεξουαλικούς ή
φυλετικούς: η καρδιά μου μπορεί να ανήκε σε μία μαύρη), τη δυνατότητα ενός
δικτύου όπου όλοι μοιράζονται τη ζωή ή τον θάνατο, όπου η ζωή συνδέεται με τον
θάνατο, όπου το αμετάδοτο μεταδίδεται».

Η μεταμόσχευση καρδιάς είναι δύσκολο πράγμα. Για να γίνει δεκτή η ξένη καρδιά,
απαιτείται η καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος του λήπτη, με αποτέλεσμα
να εκτίθεται ο τελευταίος σε πολλές και επικίνδυνες μολύνσεις. Ο Νανσύ έγινε
ένας «ζωντανός-νεκρός», όπως τον χαρακτήρισε μια μέρα ο μικρότερος γιος του.
Στο βιβλίο του το θέτει κάπως διαφορετικά: «Ο άνθρωπος μετατρέπεται σ’ αυτό
που είναι: σ’ έναν τεχνοκράτη που προκαλεί ανησυχία και τρόμο, που αλλάζει και
ξαναφτιάχνει τη φύση, που ξαναδημιουργεί τη δημιουργία, που την αποσπά από το
τίποτα και, ίσως, την οδηγεί και πάλι στο τίποτα». Για τον 60χρονο Γάλλο
φιλόσοφο τα όρια ανάμεσα στη φύση και την τεχνική είναι τεχνητά. Πριν από λίγα
χρόνια, λέει σε συνέντευξή του στη «Λιμπερασιόν», δεν θα είχε γλιτώσει τον
θάνατο. Έπειτα από λίγα χρόνια, η θεραπεία στην οποία θα υποβαλλόταν, θα ήταν
τελείως διαφορετική. Γιατί παρατείνουμε τη ζωή; Γιατί αυξάνουμε με την
πληροφορική την ταχύτητα με την οποία κινείται η πληροφορία; Η τεχνική
επιστρέφει στη φύση για να την τροποποιήσει: θα την καταστρέψει ή θα
δημιουργήσει μια άλλη φύση; Όλα αυτά είναι ερωτήματα που βρίσκονται στο
επίκεντρο της φιλοσοφίας.

Ο Νανσύ αποδομεί τον χριστιανισμό, καθαιρεί τον Θεό, αλλά κρατά τη δημιουργία.
Μόνον έτσι μπορεί να συλλάβει τη σχέση του ατόμου με το εξωτερικό του, που δεν
είναι παρά η εξάπλωσή του. Και αυτό που ισχύει για το Σύμπαν, μπορεί να το πει
κανείς και για την κοινωνία στην εποχή της παγκοσμιοποίησης: υπάρχει όλο και
περισσότερο ένας μοναδικός κόσμος, ενιαίος, όπου όμως όλα είναι σκορπισμένα
και όλοι περιπλανώνται χωρίς κατεύθυνση, χωρίς σκοπό, χωρίς προορισμό. Κι αυτή
η διασπορά, αυτή η περιπλάνηση, επιτρέπει έναν μεγάλο βαθμό ελευθερίας.