ΔΡΟΜΟΙ

Ο Φραντς Φανόν…

… που ήταν από τις Αντίλλες, είχε γράψει: «Η γλώσσα του αποικιοκράτη,
όταν μιλάει για τους υποτελείς του, είναι μια γλώσσα ζωολογική». Μετά τον
Γαλλογερμανικό Πόλεμο του 1870, ο διευθυντής του Ζωολογικού Κήπου του Παρισιού
Αλμπέρ Ζοφρουά Σαιντ-Ιλαίρ αναζητεί τρόπους για να τονώσει την επιχείρησή του.
Κατά την πολιορκία της γαλλικής πρωτεύουσας, τα ζώα του κήπου, που
δημιουργήθηκε από τον Ναπολέοντα Γ’, είχαν αποδεκατιστεί από τους πεινασμένους
Παριζιάνους. Χωρίς μεγάλη επιτυχία, δοκιμάζει θεάματα με εξωτικά ζώα. Όμως, το
κοινό δείχνει περισσότερο ενδιαφέρον για τους «πρωτόγονους» που τα συνοδεύουν
παρά για τα ίδια τα ζώα… Έτσι έπεσε η ιδέα να επιδείξουν αυτά τα «είδη», που
τόσο πολύ γοήτευαν το κοινό και που «ήταν πιο κοντά στο ζώο παρά στον
άνθρωπο», όπως έγραφαν κάποιοι επιστήμονες της εποχής.

Τίποτα πιο φυσικό…

… λοιπόν, από το να βάλουν αυτούς τους «πρωτόγονους» στον ζωολογικό
κήπο, τοποθετώντας τους σε έναν εξωτικό διάκοσμο και διαχωρίζοντάς τους από
τους «εξελιγμένους» ανθρώπους με ένα φράχτη. Έτσι άρχισαν στη Γαλλία και
εξαπλώθηκαν στην Ευρώπη αυτά τα κακόγουστα θεάματα, «από όπου γεννήθηκαν πολλά
από τα στερεότυπα, τις προκατασκευασμένες ιδέες και τις ρατσιστικές θεωρίες,
που σημαδεύουν τη σχέση μας με τους άλλους και κυρίως με τους Αφρικανούς»,
λέει στην εφημερίδα «Λε Μοντ» ο Πασκάλ Μπλανσάρ, ερευνητής της ιστορίας της
αποικιοκρατίας («Από τον ιθαγενή στον μετανάστη», Εκδ. Gallimard). Το 1874,
στο Παρίσι, ύστερα από μια έκθεση σκύλων, αρχίζει και συνεχίζεται για κάμποσα
χρόνια μια σειρά από «εθνογραφικές» εκθέσεις. Ο διευθυντής του Ζωολογικού
Κήπου τρίβει τα χέρια του. Μόνο το 1878, σχεδόν ένα εκατομμύριο επισκέπτες.
Δεκατέσσερις Νουβοί στο Παρίσι, τέσσερις Λάπωνες στο Λονδίνο, έξι Ζουλού
πολεμιστές στον Ζωολογικό Κήπο του Βερολίνου. Οι «εθνογραφικές» ατραξιόν
σημείωναν επιτυχία σε όλη τη Δυτική Ευρώπη.

Στη Δανία…

… οι «εξωτικοί» μετανάστες δεν έχουν σήμερα την ίδια επιτυχία. Έχουν
πρόβλημα και γι’ αυτό το πρόβλημα υπέβαλε ερώτηση στη Βουλή ο Δανός βουλευτής
Κρίστιαν Γιένσεν. Ο Κρίστιαν, ο Φρανκ και εκατοντάδες άλλοι Δανοί συμπολίτες
τους έχουν κάτι που είναι ταμπού για τους ξένους μετανάστες: το επώνυμο
Γιένσεν. Πολλοί μετανάστες θα προτιμούσαν να είχαν αυτό το όνομα. Έτσι θα
ένιωθαν λιγότερο σαν ξένο σώμα στη χώρα των Δανών, θα έβρισκαν ευκολότερα
δουλειά. Διότι εκεί όπου υπάρχει δουλειά για τους Γιένσεν, τους Χάνσεν και
τους Ράσμουσεν, δεν υπάρχει για τους Μουσταφάδες και τους Αμπντουλάδες.

Οι μετανάστες…

… κατακλύζουν έτσι τα γραφεία των αρμόδιων αρχών και ζητούν να
αλλάξουν το επώνυμό τους. Όμως, εκεί βρίσκονται μπροστά από ένα τείχος
άρνησης. Τα ονόματα με κατάληξη «-σεν» είναι προστατευόμενο είδος από πολύ
παλιά ­ από την εποχή που είχε κυριεύσει τους Νίλσεν και τους Σόρενσεν η μανία
να κάνουν τα πληκτικά ονόματά τους πιο εξωτικά. Στους μετανάστες επιτρέπεται
μονάχα να συντμήσουν, αν θέλουν, τα ονόματά τους. Η Νατζατμπαχσίμα μπορεί να
γίνει Νάτζα, αλλά ποτέ Γιένσεν. «Γιατί;» απορεί ο βουλευτής Κρίστιαν Νίλσεν.
«Έχουμε 340.000 ανθρώπους σε αυτή τη χώρα που ονομάζονται Γιένσεν. Σε τι θα
πείραζαν μερικοί παραπάνω;».