ΔΡΟΜΟΙ

Οι Λιθουανοί…

… που έχουν δει την κλασική αγγλική κωμωδία «Διαβατήριο για το
Πίμλικο» είναι σίγουρα λίγοι. (Στο έργο, κάποιοι Λονδρέζοι αποφασίζουν να
κηρύξουν την ανεξαρτησία τους, όταν ανακαλύπτουν σε κάτι παλιά αρχεία πως η
γειτονιά τους αποτελεί μέρος της… Βουργουνδίας.) Κρίμα, γιατί αν την
έβλεπαν, οι σαστισμένοι κάτοικοι του Βίλνιους θα μπορούσαν ίσως να καταλάβουν
καλύτερα τι ακριβώς συμβαίνει στην παλιά συνοικία της πόλης, το Ουζούπις. Εδώ,
πρόκειται για την ιστορία κάποιων εκκεντρικών τύπων που αποφάσισαν να κάνουν
την επανάστασή τους στην καρδιά της λιθουανικής πρωτεύουσας, ανακηρύσσοντας το
Ουζούπις σε «Δημοκρατία των Αγγέλων». Έχει έκταση 600 στρεμμάτων και πληθυσμό
120 κατοίκων… Έχει πρόεδρο, επίσκοπο, δυο εκκλησίες, μια πρεσβεία στη Μόσχα,
έχει και τέσσερις επίσημες σημαίες ­ μια για κάθε εποχή. Για κάθε ενδεχόμενο
έχει και στρατό, με δύναμη δώδεκα ανδρών. Η εθνική εορτή της είναι την
Πρωταπριλιά…

Στο Πίμλικο…

… η επανάσταση ξέσπασε με την έκρηξη μιας βόμβας που είχε απομείνει εκεί
από τον πόλεμο. Στο Ουζούπις, η «βόμβα» ήταν ο ιδιόρρυθμος Αμερικανός ροκάς
Φρανκ Ζάππα. Όταν η Λιθουανία αποσπάστηκε από τη Σοβιετική Ένωση, πριν από
εννιά χρόνια, τα βάθρα που πάνω τους στέκονταν τα αγάλματα σοβιετικών ηρώων
έμειναν ορφανά. Τι θα μπορούσαν να βάλουν στη θέση τους; ήταν το ερώτημα που
βασάνιζε τους κατοίκους του Ουζούπις. Ώσπου ο δημόσιος υπάλληλος Σαούλιους
Πάουκστις βρήκε την απάντηση: τον Φρανκ Ζάππα. Έβαλε έναν καλλιτέχνη της
σχολής του σοσιαλιστικού ρεαλισμού να φτιάξει το άγαλμα. Γιατί τον Ζάππα;
Επειδή θέλησαν έτσι οι κάτοικοι του Ουζούπις να εκφράσουν τη διαμαρτυρία τους
για την αδιαφορία που έδειχνε ο δήμος του Βίλνιους στα προβλήματά τους. Τους
βόλευε ο μακαρίτης, αφού ήταν και λίγο αναρχικός. «Το πνεύμα του Ζάππα μάς
έκανε να καταλάβουμε πως η ανεξαρτησία από τη Μόσχα δεν ήταν αρκετή», λέει ο
Πάουκστις. «Μας έπεισε να κηρύξουμε την ανεξαρτησία μας και από το Βίλνιους».

Το όνομα Ουζούπις…

… σημαίνει «στην αντίπερα όχθη». Ένα ποτάμι χώριζε για πολλά χρόνια
την παλιά από την υπόλοιπη πόλη, ώσπου ενώθηκαν με δυο γέφυρες τον δέκατο έκτο
αιώνα. Εκατοντάδες χρόνια ζούσαν εκεί μαζί Ρώσοι και Εβραίοι. Η εβραϊκή
κοινότητα της πόλης ήταν πάντα σημαντική. Ίσως γι’ αυτό εκείνοι που ήθελαν να
στήσουν το άγαλμα του Ζάππα, για να πείσουν τους υπόλοιπους, υποστήριξαν πως
είχε πάνω του «κάτι εβραϊκό» – μολονότι ο ίδιος ο Ζάππα όσο ζούσε διεκδικούσε
ελληνική, σικελική, αραβική και γαλλική καταγωγή.

Οι κάτοικοι…

… του Βίλνιους το θεωρούν πολιτιστικό κέντρο της Ευρώπης από τότε που
ο μεταπολεμικός ποιητής Όσκαρ Μίλοζ το χαρακτήρισε Αθήνα του Βορρά. «Μπορεί ο
όρος να φαντάζει λίγο πομπώδης, αλλά δεν παύουμε να πιστεύουμε ότι αυτό κάποτε
θα γίνει πραγματικότητα», λέει ο Λίνας Παουλασούκις, διευθυντής του
πολιτιστικού περιοδικού «Αθήνα του Βορρά». «Ίσως το Ουζούπις να έχει
περισσότερο ενδιαφέρον ως κοινωνικό παρά ως καλλιτεχνικό φαινόμενο. Βοηθάει
τους Λιθουανούς να γίνουν πιο ανοιχτοί». Το ζήτημα είναι πόσο. Ένας
καλλιτέχνης εξομολογείται στον δημοσιογράφο της εφημερίδας «Γκάρντιαν» που
επισκέφθηκε την περιοχή: «Ανακήρυξα τον εαυτό μου ανεξάρτητη χώρα. Ακόμη και η
Δημοκρατία του Ουζούπις δεν με ικανοποιεί!»…