ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το δικαίωμα στη συμφιλίωση

Ο πόλεμος. Η ειρήνη. Οι μνήμες. Η Δρέσδη. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση. Το
βαμβάκι και το μαχαίρι.

Φεβρουάριος 1945. Ό,τι απέμεινε από τη Φράουενκιρχε μετά τους αμερικανοβρετανικούς βομβαρδισμούς

Στις 13 Φεβρουαρίου 1945 άρχισε η καταστροφή της πανέμορφης Δρέσδης. Στις δέκα
το βράδυ, 800 βρετανικά βομβαρδιστικά αεροπλάνα άρχισαν να πετούν πάνω από την
πόλη εκτοξεύοντας κάπου 1.500 τόνους εκρηκτικών που έκαναν κομμάτια τα κτίρια
του 18ου αιώνα. Τέσσερις ώρες αργότερα, ένα δεύτερο κύμα αεροπλάνων έριξε αυτή
τη φορά εμπρηστικές βόμβες, με αποτέλεσμα ολόκληρη η πόλη να τυλιχτεί στις
φλόγες. Κι έπειτα, την ώρα που χάραζε και τα πλήθη εγκατέλειπαν πανικόβλητα
την πόλη, ένα τρίτο κύμα βομβαρδιστικών, αμερικανικών αυτή τη φορά, ολοκλήρωσε
την καταστροφή. Σε ένα από τα συνηθισμένα τους λάθη, οι Αμερικανοί γάζωσαν
τους πρόσφυγες νομίζοντας πως ήταν στρατιώτες. Τουλάχιστον 35.000 άνθρωποι
έχασαν τη ζωή τους εκείνη τη νύχτα. Το άλλο πρωί, η πόλη που ήταν γνωστή ως η
«Φλωρεντία του Έλβα» είχε μετατραπεί σ’ ένα σωρό ερειπίων.

Ένα μόνο κτίριο είχε γλιτώσει: η Φράουενκιρχε, η Εκκλησία της Παναγίας
(1726-1743), που ως εκ θαύματος στεκόταν ακόμη όρθια. Αλλά όχι για πολύ: τα
θεμέλιά της είχαν αδυνατίσει από τη φωτιά και το πρωί της 15ης Φεβρουαρίου
κατέρρευσε κι αυτή. Όταν ξεκίνησε η ανοικοδόμηση, οι αρχές αποφάσισαν να
διατηρήσουν τα ερείπια της εκκλησίας ως μνημείο, σύμβολο της καταστροφικής
μανίας του πολέμου, μάρτυρα μιας τραγωδίας που δεν έπρεπε να επαναληφθεί. Κι
έτσι έγινε. Τα χρόνια όμως πέρασαν, οι αντιλήψεις άλλαξαν και μετά την
ενοποίηση της Γερμανίας αποφασίστηκε η εκκλησία να ξανακτιστεί. Σε ένδειξη
μάλιστα συμφιλίωσης, την κατασκευή ενός πιστού αντιγράφου της σφαίρας με τον
σταυρό που κοσμούσε την κορυφή της Φράουενκιρχε ανέλαβε μια βρετανική
οργάνωση. Η σφαίρα θα παρουσιαστεί στους κατοίκους της πόλης στις 13
Φεβρουαρίου, 55 ακριβώς χρόνια μετά την τρομακτική εκείνη νύχτα. Και το 2006,
στα 750ά γενέθλια της Δρέσδης, ο λουθηρανικός ναός θα λειτουργήσει ξανά.

Πολλοί διαφωνούν μ’ αυτό το σχέδιο, υποστηρίζοντας ότι τα ερείπια έπρεπε να
μείνουν εκεί, άθικτα, για να θυμίζουν εσαεί τη φρίκη του πολέμου. Η ανακαίνιση
της εκκλησίας, λέει ο Κλάουντιο Μάγκρις, αποτελεί ένδειξη μιας επικίνδυνης
επιθυμίας να αγνοηθεί η πιθανότητα μιας νέας καταστροφής. Ίσως να έχει δίκιο ο
Ιταλός συγγραφέας. Όσο επικίνδυνη όμως κι αν είναι αυτή η επιθυμία, παραμένει
θεμιτή. Οι λαοί έχουν δικαίωμα στη συμφιλίωση, τόσο με τους αντιπάλους τους
όσο και με το παρελθόν τους. Η υποχρέωση να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους για
το παρελθόν δεν αίρει το δικαίωμά τους να κοιτάζουν με ελπίδα προς το μέλλον.

«Ο λαός λέει πως πιο πολλά καταφέρνεις με το βαμβάκι παρά με το μαχαίρι»,
υπενθύμισε χθες μια ακροάτρια στη διάρκεια μιας ενδιαφέρουσας ραδιοφωνικής
συνομιλίας του Γιώργου Παπανδρέου με τους πολίτες, όπου το ήθος και η
σοβαρότητα όσων παρενέβησαν ερχόταν σε αντίφαση με την ειρωνεία και την
αλαζονεία ορισμένων από τους υποτιθέμενους εκφραστές τους μέσω του Τύπου.
Κύριε Τζεμ, καλώς ήλθατε στη χώρα μας.