«Να παραπεμφθεί το ΝΑΤΟ στη Χάγη»

Καθώς ξεκινούσε η βομβιστική επίθεση του ΝΑΤΟ εναντίον της Γιουγκοσλαβίας
τον Μάρτιο, και γινόταν λόγος για την παραπομπή του προέδρου της Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς και άλλων Σέρβων ηγετών, ένα χαλαρό δίκτυο αντιπολεμικών καθηγητών
Νομικών Σχολών, από τον Καναδά, τη Νορβηγία, την Ελλάδα, τη Βρετανία και τη
Γαλλία, άρχισαν να υφαίνουν μια διαφορετική στρατηγική.

Δίδυμο συνεργασίας. Ο γ.γ. του ΝΑΤΟ λόρδος Ρόμπερτσον και η εισαγγελέας Ντελ Πόντε, που ζήτησε από το ΝΑΤΟ την άμεση σύλληψη των καταζητουμένων ως εγκληματιών πολέμου

Επικοινωνώντας άλλοτε τηλεφωνικά και άλλοτε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, οι
καθηγητές άρχισαν να συγκεντρώνουν τα νομικά επιχειρήματα για την παραπομπή
του ΝΑΤΟ με την κατηγορία της διάπραξης εγκλημάτων πολέμου.

Ώσπου να ολοκληρωθούν οι βομβαρδισμοί των 78 ημερών είχαν στη διάθεσή τους
«ατράνταχτα επιχειρήματα» και αποδείξεις για να απαιτήσουν την παραπομπή για
τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της
Βρετανίας, και άλλων χωρών της Ατλαντικής Συμμαχίας, καθώς και τους ανώτερους
στρατιωτικούς αρχηγούς του ΝΑΤΟ.

Οι περισσότεροι από τους πανεπιστημιακούς καθηγητές της Νομικής στηρίζονται
στο επιχείρημα ότι οι θάνατοι πολιτών που προκάλεσαν οι ΝΑΤΟϊκές βόμβες
μπορούν να στηρίξουν το κατηγορητήριο.

Το κατηγορητήριο

Σε μια προσπάθεια να επιδείξει ανεξαρτησία, αλλά και αυστηρότητα, μετά το
τέλος του πολέμου στο Κοσσυφοπέδιο, οι ανακριτές του Διεθνούς Δικαστηρίου των
Ηνωμένων Εθνών για τα εγκλήματα στην Πρώην Γιουγκοσλαβία άρχισαν μια εσωτερική
εξέταση του κατηγορητηρίου των καθηγητών και των άλλων. Επτά μήνες αργότερα η
κατήγορος του δικαστηρίου Κάρλα Ντελ Πόντε πρέπει να αποφασίσει αν θα πρέπει
να αρχίσει επίσημη ανάκριση ή να θέσει την υπόθεση στο αρχείο, κάτι που
θεωρείται και πιθανότερο.

Χωρίς να αξιολογήσουμε τις κατηγορίες εναντίον του ΝΑΤΟ, το γεγονός ότι το
δικαστήριο βασίζεται στους στρατιώτες της Συμμαχίας για να κυνηγήσει ύποπτους
εγκληματίες πολέμου, καθιστά εντελώς αδύνατο για έναν εισαγγελέα να στραφεί
εναντίον της πηγής των πληροφοριών και της δύναμής του. Ακόμα και οι υπέρμαχοι
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανησυχούν μήπως η υπόθεση αυτή έχει πλήξει τη φήμη
της επιχείρησης με την άσκηση επικίνδυνου συσχετισμού.

Έως τις Βρυξέλλες

Η Ντελ Πόντε επισκέφτηκε το μαλακό υπογάστριο του θηρίου, φτάνοντας στο
αρχηγείο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες για να συναντηθεί με το Ατλαντικό Συμβούλιο,
το σώμα που λαμβάνει τις αποφάσεις. Όπως έγινε γνωστό, όλες οι συζητήσεις
αφορούσαν στη συνεργασία του ΝΑΤΟ για τη σύλληψη όλων όσων έχουν κατηγορηθεί
ως ύποπτοι διάπραξης εγκλημάτων πολέμου και ιδιαίτερα για τον Ράντοβαν
Κάρατζιτς.

Οι κατηγορίες εναντίον του ΝΑΤΟ τέθηκαν από δύο ανθρώπους στη σύσκεψη και η
απάντηση που έδωσε η Ντελ Πόντε είναι πως πάγια θέση του Δικαστηρίου είναι να
εξετάζει τις ευθύνες όλων στους πρόσφατους πολέμους στα Βαλκάνια.

Συντριπτικές οι κατηγορίες

Οι κατηγορίες είναι συντριπτικές υποστηρίζει ο Καναδός καθηγητής Δικαίου Μάικλ
Μαντέλ, ο οποίος έχει τεθεί επικεφαλής της προσπάθειας εναντίον του ΝΑΤΟ,
χαρακτηρίζοντας τον βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας «πόλεμο δειλών… που δεν
είχε καν νομιμοποιηθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ».

Αυτό που η ηγεσία του ΝΑΤΟ χαρακτήρισε ως πρώτη ανθρωπιστική επιχείρηση των
μεγάλων δυνάμεων για να σταματήσει τους φόνους και την εκδίωξη των αλβανοφώνων
από τις εστίες τους στο Κοσσυφοπέδιο, ο Μαντέλ αποκαλεί τρομοκρατικό πόλεμο
εναντίον του λαού της Γιουγκοσλαβίας, προκειμένου να υποχρεωθεί ο Μιλόσεβιτς
να εγκαταλείψει την εξουσία.

Ο βομβαρδισμός του ΝΑΤΟ από μεγάλο ύψος «έθεσε σε άμεσο κίνδυνο τους πολίτες
και αποτελεί παραβίαση των συνθηκών της Γενεύης». Όσο για την παραπομπή τού
Μιλόσεβιτς τον Μάιο, δύο εβδομάδες πριν από τον τερματισμό των βομβαρδισμών,
ήταν πράξη «δημοσίων σχέσεων από το ΝΑΤΟ προκειμένου να δυσφημιστεί ο
αντίπαλος». Ο Μαντέλ και οι συνεργάτες του είχαν προετοιμάσει τα επιχειρήματά
τους και συναντήθηκαν τον Ιούνιο με την προκάτοχο της Ντελ Πόντε, Λουίζ
Αρμπούρ και το επιτελείο της στη Χάγη. Εκείνη είχε διατάξει προκαταρκτική
εξέταση των στοιχείων. Τον Σεπτέμβριο, όμως, αντικαταστάθηκε από την Ντελ
Πόντε, η οποία έλαβε το πόρισμα της εξέτασης λίγο πριν από τα Χριστούγεννα.

Πηγή του δικαστηρίου ανέφερε ότι δεν περιείχε πρόταση, αλλά ήταν ένα
«εσωτερικό μεμοράντουμ».