Τους δικάζει το Δίστομο

Μία «ιστορική απόφαση» αναμένουν από τον ΄Αρειο Πάγο οι συγγενείς των 218
νεκρών της σφαγής του Διστόμου από τα στρατεύματα του Γ΄ Ράιχ το 1944 ­
απόφαση που αναμένεται να κρίνει την τύχη εκατοντάδων ακόμη αγωγών που
εκκρεμούν στα ελληνικά δικαστήρια για τις γερμανικές θηριωδίες στη διάρκεια
της κατοχής (1941-44).

Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου καλείται να επικυρώσει την αρμοδιότητα
των ελληνικών δικαστηρίων ως προς την εκδίκαση των επίμαχων αγωγών και,
παράλληλα, την απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λιβαδειάς με την οποία έχει
επιδικαστεί για τη σφαγή στο Δίστομο Βοιωτίας αποζημίωση εις βάρος του
Γερμανικού Δημοσίου, ύψους περίπου 9,5 δισ. δραχμών.

Η υπόθεση συζητήθηκε χθες στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, ύστερα από αίτηση
αναίρεσης του Γερμανικού Δημοσίου που υποστηρίζει ότι στο ζήτημα των πολεμικών
αποζημιώσεων ισχύει η αρχή της ετεροδικίας και συνεπώς τα ελληνικά δικαστήρια
δεν μπορούν να εκδικάσουν σχετικές αγωγές. Τη θέση αυτή στηρίζει η εισήγηση
του αρεοπαγίτη Π. Κακκαλή, η οποία αποτέλεσε και το βασικό νομικό κείμενο στο
οποίο στηρίχθηκε η γερμανική πλευρά, ενώ οι συγγενείς των θυμάτων της
γερμανικής θηριωδίας βρήκαν συμπαραστάτη τους τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου
Παν. Δημόπουλο, ο οποίος τόνισε στην πρότασή του ότι το δικαίωμα της
ετεροδικίας που προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο, αλλά και από συμβάσεις που
έχει προσυπογράψει η γερμανική κυβέρνηση, δεν εφαρμόζεται για εγκλήματα
πολέμου.

Την ελληνική πλευρά εκπροσώπησαν στη δίκη ο πρώην νομάρχης Βοιωτίας Ι.
Σταμούλης και ο πρώην υπουργός Γ.-Α. Μαγκάκης, οι οποίοι σημείωσαν ότι η
απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου θα είναι από κάθε άποψη ιστορική. Ο κ.
Μαγκάκης ανέφερε ότι η γερμανική στάση κινείται στα όρια «ακραίου
παραλογισμού» και «διασύρει τη διεθνή έννομη τάξη», ενώ ο κ. Σταμούλης
προσκόμισε πρόσφατη απόφαση του Πρωτοδικείου της Καρλσρούης (από 19/10/99) που
δικαιώνει την ελληνική θέση. Η απόφαση εκδόθηκε ύστερα από αγωγή του ΄Ελληνα
μετανάστη από τη Βόρεια Ελλάδα Ι. Παρασκευαϊδη, το σπίτι του οποίου είχε
καταστραφεί από τα γερμανικά στρατεύματα. Και το γερμανικό δικαστήριο δήλωσε
αναρμόδιο να εξετάσει το ζήτημα, κρίνοντας ότι η αρμοδιότητα ανήκει στο
Πρωτοδικείο της περιοχής που βρισκόταν το κατεστραμμένο οίκημα, δηλαδή σε
ελληνικό δικαστήριο.

Η απόφαση του Αρείου Πάγου αναμένεται να εκδοθεί έως το Πάσχα, αλλά σε κάθε
περίπτωση για συγγενείς των θυμάτων του Διστόμου θα ξεκινήσει ένας αγώνας
δρόμου, με δεδομένο -όπως εξηγεί ο κ. Σταμούλης- ότι το Γερμανικό Δημόσιο θα
εξακολουθεί να αμφισβητεί την αρμοδιότητα των ελληνικών δικαστηρίων και θα
αρνείται να καταβάλει αποζημιώσεις.

* Στην περίπτωση που το Ανώτατο Δικαστήριο δεχθεί ότι εφαρμόζεται το δικαίωμα
της ετεροδικίας και αποδεχθεί τη γερμανική αίτηση, τότε ο δρόμος γίνεται
νομικά δυσκολότερος, θα θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα καταλήξει στο
Στρασβούργο, στις αίθουσες του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

* Εάν ο ΄Αρειος Πάγος επικυρώσει την απόφαση του Πρωτοδικείου Λιβαδειάς, τότε
θα ξεκινήσει αγώνας δρόμου από ελληνικής πλευράς για να εισπραχθεί το ποσό της
αποζημίωσης. Εάν το Γερμανικό Δημόσιο αρνηθεί να συμμορφωθεί προς την απόφαση,
τότε:

* Θα ζητηθεί η συντηρητική κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων του Γερμανικού
Δημοσίου στην Ελλάδα, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι δεν υπάγονται στα
περιουσιακά στοιχεία που χρησιμοποιεί η γερμανική διπλωματική αντιπροσωπεία.

* Εάν δεν βρεθούν περιουσιακά στοιχεία που καλύπτουν τις απαιτήσεις, τότε οι
συγγενείς θα στραφούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με αίτημα την κατάσχεση
κοινοτικών επιχορηγήσεων προς τη Γερμανία (στο ύψος των 9,5 δισ. δραχμών). Η
ελληνική πλευρά θα επικαλεστεί σχετικές διατάξεις της Συνθήκης του Μάαστριχτ,
αλλά και σχετική απόφαση που είχε ληφθεί από την Κομισιόν εις βάρος του
Βελγικού Δημοσίου που είχε αρνηθεί να εφαρμόσει απόφαση των βελγικών
δικαστηρίων για αποζημίωση υπέρ ιδιωτικής βελγικής εταιρείας.

* Εάν και αυτό το βήμα δεν έχει ουσιαστικά αποτελέσματα, τότε η ελληνική
πλευρά θα προσφύγει στα γερμανικά δικαστήρια με αίτημα την συντηρητική
κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων του Γερμανικού Δημοσίου εντός της γερμανικής
επικράτειας. Και στην περίπτωση που η απόφαση είναι αρνητική, τότε η γερμανική
άρνηση θα προσβληθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.