ΔΡΟΜΟΙ

Ένας ειδικός…

… μιλάει για την Ευρώπη. Αν αξίζει να τον ακούσει κανείς, είναι για την
ευρωπαϊκή του πείρα και την ευρωπαϊκή του πεποίθηση. Γι’ αυτό, αυτά που λέει
είναι ιδιαίτερα ενοχλητικά, όπως είναι συχνά η αλήθεια. Λέει αυτά που συνήθως
κρύβουν οι ηγέτες των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών, που τους αρέσει να μιλούν
μονάχα για το «ευρωπαϊκώς ορθόν», χαϊδεύοντας έτσι τα αυτιά του κόσμου. Δεν
είναι αυτή η περίπτωση του Ζακ Ντελόρ. Σε συνέντευξή του ­ ύστερα από πολύ
καιρό ­ ο πρώην πρόεδρος της Κομισιόν μιλάει στην εφημερίδα «Λε Μοντ» έξω από
τα δόντια.

Η διεύρυνση…

… θα είναι η καταστροφή της Ευρώπης. Θα μεγαλώσει τον ευρωπαϊκό χώρο, αλλά
θα μικρύνει την ευρωπαϊκή δύναμη. «Δεν πιστεύω», λέει ο Ντελόρ, «αντίθετα με
όσα λένε οι Ευρωπαίοι ηγέτες, πως αυτή η Ευρώπη των είκοσι επτά και αύριο,
όταν θα ξανάρθει η ειρήνη στα Βαλκάνια, των τριάντα δύο χωρών, θα μπορεί να
έχει στόχους το ίδιο φιλόδοξους σαν και αυτούς που έθεσε η Συνθήκη του
Μάαστριχτ». Η διεύρυνση είναι βέβαια πολιτικά αναπόφευκτη. Πώς να αρνηθεί
κανείς τη βαθιά ευρωπαϊκή πολιτική ταυτότητα της Πράγας, της Βουδαπέστης ή της
Βαρσοβίας; Μα δεν μπορεί κανείς να ισχυρίζεται πως μαζί με τη διεύρυνση, χάρη
σε κάποια θαυματουργή δυναμική, θα έρθει και η εμβάθυνση της Ευρώπης. Αν
σήμερα είναι ήδη πολύ δύσκολο να συντονιστούν οι κοινές πολιτικές των
δεκαπέντε, αύριο θα είναι σχεδόν αδύνατον για τις είκοσι επτά χώρες-μέλη.

Η αντίφαση…

… που μέσα της βρίσκεται βυθισμένη η Ευρώπη ήταν ίσως αναπόφευκτη,
«αναπόδραστη», ομολογεί ο Ντελόρ. Όμως δεν ωφελεί σε τίποτα να κλείνει κανείς
τα μάτια μπροστά της, όπως κάνουν σήμερα οι Ευρωπαίοι ηγέτες. Δεν ωφελεί σε
τίποτα να κοιμίζουν τον κόσμο για την αναγκαιότητα της διεύρυνσης και της
εμβάθυνσης, αφού αυτά τα δύο είναι αντιφατικά μεταξύ τους. Αν θα υπάρξει
εμβάθυνση, αυτή θα αφορά μόνον ένα μικρό πυρήνα προνομιούχων χωρών στο
εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το μοντέλο…

… που πάνω του συγκροτείται η Ευρώπη μέσα από τη διαδικασία της διεύρυνσης
είναι ένας «μεγάλος οικονομικός χώρος» με ελεύθερες συναλλαγές και με ενιαίο
νόμισμα. Δεν είναι η «ευρωπαϊκή δύναμη» που οραματίστηκαν κάποτε οι «ιδρυτικοί
πατέρες» της και πολλοί από τους επιγόνους τους ­ δηλαδή μια Ευρώπη που οι
χώρες της θα έχουν τη φιλοδοξία να παίξουν έναν κοινό πρωταγωνιστικό ρόλο στην
Ιστορία. Για να είναι η Ευρώπη κάτι παραπάνω από μια κοινή αγορά χρειάζεται
πολιτική βούληση και σε άλλους χώρους, όπως η άμυνα, η εξωτερική πολιτική, η
υψηλή τεχνολογία, ο πολιτισμός, η εκπαίδευση. Αυτό είναι ήδη μια δύσκολη
υπόθεση για τους δεκαπέντε. Αν ας πούμε η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρούσε μόνη της
στην απόφαση για επέμβαση στο Κοσσυφοπέδιο, λέει ο Ντελόρ (φωτό), είναι βέβαιο
ότι θα έβρισκε αντίθετη την Ελλάδα. Δεν είναι, λοιπόν, αφέλεια να πιστεύει
κανείς πως μια Ευρώπη με είκοσι επτά ή τριάντα δύο χώρες, που πολλές από αυτές
θα έχουν διαφορετικά ή και αντίθετα συμφέροντα, θα μπορεί να έχει ενιαία φωνή;