ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ «Νοιάζομαι», αλλά για ποιον;

Γοήτευσε, λέει, ο Ντ’Αλέμα στο συνέδριο των Δημοκρατών της Αριστεράς. Κι ας
έκανε την προβοκάτσιά του ο Στινγκ.

Μάσιμο Ντ’ Αλέμα. Σύμφωνα με τον ιταλικό Τύπο, κατέκτησε με την πολιτική του επιδεξιότητα τους συνέδρους (σκίτσο του Φράνκο Μπρούνα από το «Εσπρέσσο»).

Το τραγούδι «They Dance Alone» (Χορεύουν Μόνοι) διάλεξε χθες ο διάσημος
Βρετανός τραγουδιστής για να κλείσει το πρώτο εθνικό συνέδριο των πρώην
κομμουνιστών της Ιταλίας, που πραγματοποιήθηκε στο Τορίνο. Αλλά ο Μάσιμο Ντ’
Αλέμα και οι σύντροφοί του δεν αισθάνονταν καθόλου μόνοι. Τους συντρόφευε και
τους τόνωνε ο δυναμισμός του Τόνυ Μπλαιρ, που διαβεβαίωσε τους συνέδρους μέσω
βίντεο ότι ο νέος αιώνας θα κυριαρχείται από τις προοδευτικές δυνάμεις. Στα
αγγλικά, άλλωστε, ήταν και το κεντρικό σύνθημα του συνεδρίου: «Ι care», ένα
ρήμα που προκάλεσε αρκετή γκρίνια στη βάση του κόμματος, γιατί αν στα ελληνικά
σημαίνει «Νοιάζομαι», στα ιταλικά μεταφράζεται δύσκολα και η πιο προφανής
εκδοχή («curare») συντάσσεται με αντικείμενο, νοιάζομαι για κάτι ή για
κάποιον. Κι αυτό το αντικείμενο, όσο γοητευτικός κι αν υπήρξε, ο σύντροφος
πρωθυπουργός απέφυγε να το προσδιορίσει.

Κάπου στη μέση του συνεδρίου, ο γραμματέας του κόμματος Βάλτερ Βελτρόνι πήγε
να ζητήσει τη συμβουλή του Νορμπέρτο Μπόμπιο. Κι ενώ του μιλούσε για τον
φιλελεύθερο σοσιαλισμό που αποφάσισε να υιοθετήσει η Αριστερά, ο 90χρονος
Ιταλός φιλόσοφος τον διέκοψε. Ο φιλελεύθερος σοσιαλισμός είναι ασφαλώς
καλύτερος από τον μη φιλελεύθερο, του είπε, αλλά όλα εξαρτώνται από τις
αναλογίες του σοσιαλισμού και του φιλελευθερισμού στο τελικό μίγμα. Η σημερινή
Αριστερά δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ελευθερία, περιλαμβανομένης της
οικονομικής ελευθερίας, απ’ ό,τι στη σοσιαλιστική παράδοση. Δεν πρέπει να
ξεχνά όμως ότι εκτός από τα δικαιώματα του ατόμου υπάρχουν και τα κοινωνικά
δικαιώματα. Και ότι αυτό που τη διακρίνει από τη Δεξιά είναι η υπεράσπιση
αυτών ακριβώς των δικαιωμάτων.

Το κεντρικό ερώτημα παραμένει, έτσι, εκκρεμές: έχει ακόμη νόημα να πιστεύει ή
να συμμετέχει κανείς σ’ ένα πολιτικό κόμμα της Αριστεράς κατά τον 21ο αιώνα;
Το ερώτημα αυτό, γράφει ο Πωλ Γκίνσμποργκ στη «Ρεπούμπλικα», έχει τρία σκέλη:
τι είναι «Αριστερά», τι είναι «πολιτικό» και τι είναι «κόμμα». Όλες αυτές οι
λέξεις έχουν διαφορετικό νόημα απ’ ό,τι στο παρελθόν. Τα κόμματα έχουν σήμερα
πολύ λιγότερα μέλη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι μικρότερη η ανάγκη ενός
μεσολαβητή ανάμεσα στους πολίτες και την πολιτική. Η τελευταία είναι
αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις: την έλλειψη χρόνου, για παράδειγμα, ένα
πρόβλημα ιδιαίτερα έντονο για τη σύγχρονη γυναίκα-μάνα-σύζυγο-εργαζομένη. Όσο
για την Αριστερά, δεν μπορεί να κρύβεται πια πίσω από κάθε λογής «-ισμούς»”
Προϋπόθεση μιας καθαρής πολιτικής ταυτότητας είναι οι σαφείς διαχωριστικές
γραμμές. Στον τομέα της εκπαίδευσης, για παράδειγμα, υπήρχαν ανέκαθεν τρεις
παράγοντες που οδηγούσαν σε διακρίσεις: το φύλο, η γεωγραφική προέλευση και η
κοινωνική τάξη. Αν ο πρώτος έχει κάπως ξεπεραστεί, οι άλλοι δύο διατηρούν την
αρνητική τους επιρροή. Η περίφημη ισότητα των ευκαιριών που ευαγγελίζονται ο
Σρέντερ και ο Μπλαιρ είναι μύθος. Να μια πρόκληση για την Αριστερά της νέας χιλιετίας.