ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1960

Παροξυσμός επιθετικότητας διακατέχει το 1972 τις ΗΠΑ του Ρίτσαρντ Νίξον. Η
Ουάσιγκτον επιδιώκει να εμπεδώσει την Pax Americana σε κάθε σημείο του
πλανήτη. Στη Χιλή του Σαλβαδόρ Αλιέντε κορυφώνονται, σε μία προσπάθεια να
προπαρασκευασθεί το έδαφος να έλθει ο “σωτήρας” Πινοσέτ, οι “διαδηλώσεις τής
κατσαρόλας”. Στην Ελλάδα της χούντας των συνταγματαρχών, η Ουάσιγκτον
επιτυγχάνει διεύρυνση των στρατιωτικών διευκολύνσεων και σε αγαστή συνεργασία
με το δικτατορικό καθεστώς θέτει σε κίνηση τα πρώτα στάδια του σχεδίου για την
ανατροπή του “Κάστρο της Μεσογείου”, του προέδρου της Κύπρου, Αρχιεπισκόπου
Μακαρίου. Το σχέδιο, βέβαια, θα ολοκληρωθεί με την εθνική καταστροφή τον
Ιούλιο του 1974, την εισβολή του Αττίλα και την de facto διχοτόμηση της
Κύπρου. Κατασκευάζονται τα αίτια, ενώ επιστρατεύεται και ο ανεκδιήγητος
εκείνος γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Τζόζεφ Λουνς, που κατηγορεί τον Μακάριο
ότι ακολουθεί “επικίνδυνη πολιτική”. Στίς αρχές του 1972 η χούντα της Αθήνας
επικαλούμενη πρωτοβουλία της κυβέρνησης του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου να
παραλάβει φορτίο τσεχολοσβακικών όπλων, που είχε παραγγείλει από την
προηγούμενη χρονιά, και προορίζονταν για τον εξοπλισμό του εφεδρικού σώματος
της αστυνομίας προς αντιμετώπιση της κατευθυνόμενης από την Αθήνα ΕΟΚΑ Β΄,
κατηγορεί τον Μακάριο ότι εισήγαγε τον οπλισμό για να πλήξει τους ενωτικούς. Ο
δικτάτορας Γ. Παπαδόπουλος εκμεταλλευόμενος το θέμα δρομολογεί καταστάσεις
εξουδετέρωσης του Μακαρίου και υπαγωγής του συνόλου των στρατιωτικών δυνάμεων
της νήσου υπό τον έλεγχό του.

Στις 10 Φεβρουαρίου συγκροτείται στην Αθήνα ευρεία σύσκεψη υπό την προεδρία
του αντιβασιλέως Γ. Ζωιτάκη και μετά δύο ημέρες αποστέλλεται στην Κύπρο ο
υφυπουργός Εξωτερικών της χούντας Κ. Παναγιωτάκος που επιδίδει στον
Αρχιεπίσκοπο Μακάριο διακοίνωση, με την οποία αξιώνονται:

* Άμεση παράδοση των τσεχοσλοβακικών όπλων στην ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ.

* Αποχώρηση του Μακαρίου από την Προεδρία τής Δημοκρατίας της Κύπρου.

* Σχηματισμό κυβέρνησης “εθνικής ενότητας”.

* Αναγνώριση της Αθήνας ως εθνικού κέντρου και πειθάρχηση στις αποφάσεις του.

Ο Μακάριος απέρριψε τη διακοίνωση της χούντας και σε δηλώσεις του μίλησε για
τεκταινόμενο σχέδιο εις βάρος της Κύπρου.

Στην Αθήνα η χούντα με τον υφυπουργό Εξωτερικών Κ. Παναγιωτάκο απειλεί και
παράλληλα αποκαλύπτει ότι η Ελλάδα (η χούντα) “διά το μέλλον θα εξασκήσει εις
την Νήσον τα εκ των συνθηκών δικαιώματά της, εάν το εθνικόν συμφέρον το
επιβάλη”.

Διχοτόμηση

Ο αντιβασιλιάς Γεώργιος Ζωϊτάκης υποδέχεται τον Μακάριο στην Αθήνα . Ανάμεσά τους οι υπουργοί Εξωτερικών της Ελλάδας Π. Πιπινέλης και της Κύπρου Σπ. Κυπριανού.

Στον αυστηρά ελεγχόμενο από τη χούντα ελληνικό Τύπο δεν συναντώνται ρεπορτάζ
που να διαφωτίζουν την κρίση στις σχέσεις Αθηνών-Λευκωσίας, απλώς οικοδομείται
ένα αντιμακαριακό κλίμα. Στις ξένες, όμως, εφημερίδες, δίδεται ευρεία
δημοσιότητα, αποκαλύπτεται το σχέδιο της χούντας των Αθηνών και γίνεται
αναφορά για διχοτόμηση της Κύπρου.

Η “Μοντ”, σε δημοσίευμά της τονίζει ότι “η χούντα αποκαλύπτει το παιχνίδι της
στην Κύπρο. Η ρήξη Αθήνας -Λευκωσίας αποβλέπει στον παραμερισμό του Μακαρίου,
οι τελευταίοι χειρισμοί του οποίου έχουν δυσαρεστήσει τους Αμερικανούς “. Και
η έγκυρη γαλλική εφημερίδα διερωτάται: “Μήπως προβλέπεται διαμελισμός της
Νήσου;”. Η “Φρανς Σουάρ” επισημαίνει ότι “η Κύπρος έχει γίνει πιόνι στη
στρατηγική και πολιτική παρτίδα, που φέρει αντιμέτωπες στην Ανατολική Μεσόγειο
τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ”. Αποκαλυπτική η “Ντέιλι Τέλεγκραφ” σχολιάζει: “Οι
Τούρκοι, που επιζητούν διχοτόμηση, γίνονται τώρα περισσότερο απαιτητικοί στο
αίτημά τους, καθώς βλέπουν την αταξία που επικρατεί μεταξύ των Ελλήνων”.
“Καλοσχεδιασμένο πραξικόπημα”, χαρακτηρίζουν τις ενέργειες της χούντας των
Αθηνών οι “Τάιμς” του Λονδίνου και γράφουν:

* “Ξένοι διπλωμάτες πιστεύουν ότι η ελληνική κυβέρνηση ήλπιζε πως μόνο με την
μέθοδο της πιεστικής διπλωματίας θα μπορούσε νά απαλλαγεί από τον Μακάριο.
Άλλες πηγές, όμως, ομιλούν για ένα καλοσχεδιασμένο πραξικόπημα”.

Οι τρεις μητροπολίτες

Γεύμα εργασίας για το Κυπριακό στις αρχές της Δικτατορίας στη φωτογραφία διακρίνονται:ο Υφυπουργός Εξωτερικών Ξανθόπουλος ­ Παλαμάς, ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου Κυπριανού, ο πρέσβης της Ελλάδας στη Λευκωσία Παναγιωτάκος, ο πρέσβης Πηλοβάκης, ο Γενικός Γραμματέας υπουργείο Εξωτερικών Γιάνναρης δεξιά και ο πρέσβης της Κύπρου Ν. Κρανιδιώτης

Το σχέδιο προχωρεί και στις 2 Μαρτίου οι μητροπολίτες Πάφου, Κιτίου και
Κυρηνείας Γεννάδιος, Άνθιμος και Κυπριανός υπό την καθοδήγηση του πρεσβευτή
της χούντας στη Λευκωσία Ευστάθιου Λαγάκου, αξιώνουν από τον Μακάριο,
επικαλούμενοι του ιερούς κανόνες, να εγκαταλείψει την κοσμική εξουσία και να
περιορισθεί στα εκκλησιαστικά του καθήκοντα.

Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος απορρίπτει την αξίωση των τριών μητροπολιτών και στην
απάντησή του τονίζει:

* “Ως προδοσία θα κατελογίζετο τοιαύτη του λαού εγκατάλειψις και φυγή. Των
λύκων επερχομένων, ο ποιμήν ουκ αφήνει τα πρόβατα και φεύγει. Τοιούτα μεν
ημείς, τα δε λοιπά τω Θεώ…”.

Την ίδια στιγμή επιστρατεύεται και ο ανεκδιήγητος εκείνος γενικός γραμματέας
του ΝΑΤΟ δρ. Λουνς και με δηλώσεις του στο BBC υποστηρίζει: “Θα έλεγα ότι ο
Αρχιεπίσκοπος, που ερωτοτροπούσε προς τη Μόσχα, δεν είναι ίσως πολύ ισχυρό
στοιχείο σταθερότητας…

Ίσως ακολουθεί επικίνδυνη πολιτική. Αλλά υπάρχουν στο νησί ισχυρές δυνάμεις,
όπως οι τρεις μητροπολίτες, που δύο φορές κάλεσαν τον Μακάριο να παραιτηθεί
και να ασχοληθεί με τα εκκλησιαστικά του καθήκοντα”.

Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος απαντώντας στις δηλώσεις του γενικού γραμματέα του
ΝΑΤΟ χαρακτηρίζει τις δηλώσεις του “δρος Λουνς” υπονομευτικές και καλεί τα
κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ “μετά των οποίων η Κύπρος ανέπτυξε και διατηρεί δεσμούς
φιλίας να ανακαλέσουν εις την τάξιν τον παρεκτραπέντα και επιπολαίως
ομιλήσαντα γενικόν γραμματέαν των…”.