Τα χρηματιστηριακά μαθήματα της δεκαετίας του ’90

Ας ελπίσουμε ότι δεν θα επαληθευτούν ποτέ οι προφητείες των καταστροφολόγων των Χρηματιστηρίων

Η φράση κλισέ μετά το τέλος της δεκαετίας του ’70 ήταν η εξής: «Ευτυχώς έφυγε
και ας μην ξανάρθει». Και αυτό δεν ήταν τυχαίο. Εκείνη τη δεκαετία τα
Χρηματιστήρια έζησαν τις πιο μαύρες ημέρες από τη δεκαετία του ’30 (1971-73),
την πετρελαϊκή κρίση και την άνοδο των επιτοκίων.

Ωστόσο, οι δεκαετίες του ’80 και του ’90 ήταν τόσο καλές για αυτούς που
τοποθέτησαν τις οικονομίες τους σε μετοχές που για πολλούς είναι πολύ δύσκολο
να φανταστούν ότι οι χρηματιστηριακές επενδύσεις δεν είναι πάντοτε συνώνυμες
των υψηλών αποδόσεων. Θα μας λείψει άραγε η δεκαετία του ’90; Σίγουρα ναι!

Η μέση ετήσια απόδοση των αμερικανικών μπλου τσιπς έφτασε το 17,7%. Δεν
πρόκειται να τη νοσταλγήσουμε μόνο στην περίπτωση που η πρώτη δεκαετία της
νέας χιλιετίας προσφέρει ακόμη μεγαλύτερες αποδόσεις.

Πιο κάτω παρατίθενται μια σειρά από χρηματιστηριακές εξελίξεις που θα μας
λείψουν την ερχόμενη δεκαετία. Και αυτό που θα μας λείψει περισσότερο είναι οι
μετοχές του τεχνολογικού τομέα σε ελκυστικές τιμές. Οι περισσότερες από αυτές
βρίσκονταν μέχρι πριν από δύο χρόνια σε χαμηλά επίπεδα. Τώρα βρίσκονται σε
αστρονομικά ύψη.

Τέτοιες μετοχές, όπως η Ντελ Κομπιούτερς, η Όρακλ, η Σαν Μάικροσιστεμς και η
Ιντέλ πέρασαν το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του ’90 με πολύ χαμηλά Ρ/Ε,
τόσο σε απόλυτα μεγέθη όσο και σε σχέση με την υπόλοιπη αγορά. Στην
πραγματικότητα πολλές από αυτές τις τεχνολογικές μετοχές βρίσκονταν σε πολύ
ελκυστικά επίπεδα στα μέσα της δεκαετίας του ’90.

Τα μαθήματα

Υπάρχουν κάποια μαθήματα που μας προσέφεραν οι χρηματιστηριακές εξελίξεις της
δεκαετίας του ’90;

* Η ανάλυση των θεμελιωδών μεγεθών των μετοχών. Θυμάστε όταν οι επενδυτές
έψαχναν για επενδυτικές ευκαιρίες μελετώντας τους ισολογισμούς των εταιρειών;
Τώρα και μόνο η λέξη Ίντερνετ σε ένα φυλλάδιο της εταιρείας είναι ικανή να
τινάξει την τιμή της μετοχής της στα ύψη.

* Ο μεγαλοεπενδυτής Γουόρεν Μπάφετ και η στρατηγική του. Για το μεγαλύτερο
μέρος της δεκαετίας του ’90 οι επενδυτές κρέμονταν από τα χείλη του Μπάφετ
προκειμένου να κάνουν τις επενδυτικές τους επιλογές. Ωστόσο, τώρα η τιμή της
μετοχής της εταιρείας συμμετοχών την οποία διευθύνει, της Μπέρκσαϊρ Χάθαγουεϊ,
βρίσκεται στα 54 δολάρια, περίπου 39% χαμηλότερα από το ανώτατο ιστορικό ύψος
όπου βρέθηκε το 1998. Περισσότερο από δύο χρόνια οι τοποθετήσεις του σε
«βαριές» μετοχές δεν ακολουθούν την αλματώδη άνοδο της υπόλοιπης αγοράς. Μήπως
ο Μπάφετ, το μοντέλο του επιμελούς επενδυτή, πρέπει να μάθει νέα κόλπα; Ή
μήπως ο Μπάφετ θα είναι αυτός που θα γελάσει τελευταίος την ώρα που θα κλαίνε
οι επενδυτές της συγκυρίας και αυτοί που αναλαμβάνουν υπερβολικό κίνδυνο;

* Ξένες οικονομικές κρίσεις. Σίγουρα δεν είναι πολύ ευγενικό να αντλεί κάποιος
οφέλη από τον πόνο των άλλων, αλλά αυτό ήταν που συνέβη αρκετές φορές κατά τη
διάρκεια της δεκαετίας του ’90. Οι κρίσεις σε άλλες αγορές ­ και κυρίως αυτή
που ξέσπασε στην Ασία το 1997 ­ αύξησαν τις εισροές κεφαλαίων και φθηνών
εισαγωγών στο αμερικανικό καταφύγιο, βοήθησαν στην άνοδο των τιμών των μετοχών
και των ομολόγων και συγκράτησε τον πληθωρισμό. Αυτό που θα ανακαλύψουμε κατά
τη διάρκεια της ερχόμενης δεκαετίας είναι αν υπάρχει χώρος για να κερδίζουν
όλοι ταυτόχρονα από το Χρηματιστήριο.

* Αξιοσημείωτες μερισματικές αποδόσεις. Αυτό που είδαμε κατά τη διάρκεια της
δεκαετίας του ’90 ήταν η μείωση της σημασίας των μερισματικών αποδόσεων για
τους επενδυτές. Τα μερίσματα είναι ελάχιστα και οι επενδυτές προσβλέπουν κατά
κύριο λόγο στις υπεραξίες. Μένει να δούμε τι θα συμβεί αν οι επενδυτές δεν
μπορέσουν να αποκομίσουν στο μέλλον τις υπεραξίες που παίρνουν σήμερα.

Αυτά που δεν θα νοσταλγήσουμε

Πρώτος στη λίστα αυτών που ευχόμαστε να μην ξαναεμφανιστούν είναι ο φόβος για
την άνοδο του πληθωρισμού. Η αμερικανική οικονομία συνεχίζει την αλματώδη
αναπτυξιακή της πορεία και ο πληθωρισμός, σε πείσμα των παραδοσιακών
οικονομικών μοντέλων, απουσιάζει. Πολλά συγχαρητήρια για αυτό το επίτευγμα
αξίζουν στον διοικητή της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών κ.
Άλαν Γκρίνσπαν. Ο διοικητής της FED δεν παραλείπει να εκφράζει δημόσια τις
ανησυχίες του για τον κίνδυνο αναζωπύρωσης των πληθωριστικών πιέσεων. Ωστόσο,
με τη δική του νομισματική πολιτική, ο Άλαν Γκρίνσπαν έδειξε ότι η επιτάχυνση
των ρυθμών ανάπτυξης της οικονομίας δεν οδηγεί, κατ’ ανάγκη, στην άνοδο του πληθωρισμού.

* Το καταφύγιο του χρυσού. Μόνο αισθήματα οίκτου πρέπει να νιώθουμε για τους
επενδυτές που πίστεψαν ότι ο πληθωρισμός βρίσκεται στη γωνία και κατά τη
διάρκεια της δεκαετίας του ’90 προσέθεσαν μεγάλες ποσότητες του πολύτιμου
μετάλλου στο χαρτοφυλάκιό τους, σε μια προσπάθεια να κερδίσουν από την άνοδο
της τιμής του χρυσού. Την 31η Δεκεμβρίου του 1989 μία ουγγιά χρυσού κόστιζε
405 δολάρια. Η σημερινή τιμή είναι 287 δολάρια. Οικονομικές κρίσεις ήρθαν και
παρήλθαν, αλλά ο χρυσός δεν είναι πλέον η πρώτη επενδυτική τοποθέτηση που
σκέφτονται αυτοί που θέλουν να προστατεύσουν τα κεφάλαιά τους. Αυτό συνέβαινε
στα τέλη της προηγούμενης χιλιετίας, όταν όλοι πίστευαν ότι ο κόσμος είναι
επίπεδος. Ήρθε η ώρα να προχωρήσουμε πιο μακριά από την αντίληψη περί
ασφάλειας του χρυσού.

* Χρηματιστές που πιστεύουν ότι τα ξέρουν όλα και απέφευγαν να δίνουν όλες τις
πληροφορίες που είχαν στους πελάτες τους. Το Ίντερνετ μπορεί να προσφέρει
πλέον έναν μεγάλο όγκο παραπληροφόρησης. Ωστόσο, η ισχύς του νέου παγκόσμιου
δικτύου επιτρέπει στους επενδυτές να γνωρίσουν πολύ περισσότερα για την αγορά,
αλλά και για συγκεκριμένες μετοχές από αυτά που θα ήθελαν να ξέρουν ­ και όπως
ανακάλυψαν ορισμένοι επενδυτές, μέσω του Ίντερνετ μπορούν να μάθουν πολύ
περισσότερα από αυτά που γνωρίζουν ακόμη και οι ίδιοι οι χρηματιστές τους.

* Το ασταθές χρηματιστήριο Nasdaq. Είναι πολύ δύσκολο να πιστέψει κάποιος πόσο
ευμετάβλητο ήταν το Χρηματιστήριο Nasdaq πριν από την αναδιάρθρωσή του που
εφήρμοσε το 1996 η αμερικανική κυβέρνηση. Η χρηματιστηριακή αγορά που
λειτουργεί στον κυβερνοχώρο ­ το Nasdaq ­ μπορεί να μην είναι ακόμη η πρώτη
των Ηνωμένων Πολιτειών, ωστόσο βελτιώθηκε θεαματικά κατά τη διάρκεια της
δεκαετίας του ’90.

Οι καταστροφολόγοι

Τέλος, αρκετές προφητείες για την κατάρρευση της αμερικανικής χρηματιστηριακής
αγοράς περιμένουν ακόμη για να επαληθευτούν.

«Ποτέ δεν είναι η κατάλληλη ώρα για να επενδύσει κάποιος στο Χρηματιστήριο»
είπε κάποτε ένας χρηματιστηριακός αναλυτής. Και αυτό είναι αληθές, αν
αναλογιστεί κάποιος ότι κάθε στιγμή υπάρχουν οι καταστροφολόγοι που λένε ότι
το κραχ βρίσκεται στη γωνία.

Ακόμη περιμένουμε ­ και ευχόμαστε να μην εμφανιστεί ­ ο πανικός των «άπειρων»
μικροεπενδυτών που θα σημάνει την αρχή της πτωτικής χρηματιστηριακής αγοράς
που θα χρειαστεί χρόνια για να ανακάμψει..