[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Καθώς αποχαιρετούμε τον αιώνα που φεύγει, καταγράφουμε την πορεία της χώρας ­
τα επιτεύγματα, τις αδυναμίες, τα πρόσωπα που τη σημάδεψαν: Ε. Βενιζέλος, Κ.
Καραμανλής, Α. Παπανδρέου, Κ. Καβάφης, Ο. Ελύτης, Γ. Σεφέρης. Έγνοια όλων η
Ελλάδα ως πολιτική και πολιτιστική ενότητα. Ο αιώνας άνοιξε με κύριο αίτημα
την εθνική ολοκλήρωση, τη συγκρότηση, την ανάπτυξη, την καταξίωση της χώρας
διεθνώς. Ο αιώνας κλείνει με μια Ελλάδα διαφορετική. Μια Ελλάδα που έχει
κατακτήσει την εθνική ολοκλήρωση, τη διεθνή καταξίωση, μια Ελλάδα δημοκρατική,
ευημερούσα ανάμεσα στις πρώτες τριάντα ανεπτυγμένες χώρες της υφηλίου. Μια
Ελλάδα που για πρώτη φορά από την αρχή του αιώνα δεν θεωρείται τα τελευταία
δύο τρία χρόνια ότι «βρίσκεται σε κρίση».

Όπως γράφει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γ. Δερτιλής στο εξαιρετικό
αφιέρωμα του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» για τους σταθμούς της ελληνικής
οικονομίας στον εικοστό αιώνα, η βασική απορία είναι «πώς εξελίχθηκε,
αναπτύχθηκε και μεγεθύνθηκε τόσο η ελληνική οικονομία εκκινώντας από τόσο
ταπεινές αρχικές συνθήκες». Πράγματι, η Ελλάδα αποχαιρετά τον αιώνα έχοντας
επιλύσει τα βασικά προβλήματα εθνικής πολιτικής και κοινωνικής συγκρότησης με
ελάχιστες εξαιρέσεις, που κι αυτές φαίνονται αντιμετωπίσιμες (ιδιαίτερα μετά
τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι) μέσα στα επόμενα χρόνια.
Ακόμη, η Ελλάδα κατέκτησε μια θέση στο διεθνές και ευρωπαϊκό σύστημα (μέλος
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε λίγο της ζώνης του ευρώ), που σε ιστορική
προοπτική θα ήταν δύσκολο να τη φανταστεί κανείς λίγες δεκαετίες πριν.

Η θέση όμως της Ελλάδας θα μπορούσε να είναι εντελώς διαφορετική, όπως αυτή
π.χ. των χωρών του αμέσου περιγύρου της. Ό, τι έγινε έγινε ως αποτέλεσμα
σωστών επιλογών, συστηματικής προσπάθειας και κόπων. Τα προβλήματα που
αντιμετωπίζει σήμερα η Ελλάδα είναι ουσιαστικά προβλήματα μιας σχετικά
ανεπτυγμένης ευρωπαϊκής χώρας. Η μεγαλύτερη πρόκληση, ωστόσο, που θα
αντιμετωπίσει η χώρα με την έναρξη του εικοστού πρώτου αιώνα είναι εάν θα
μπορέσει να εξελιχθεί σε «κοινωνία και οικονομία της γνώσης» ως προϋπόθεση για
παραπέρα ανάπτυξη και διασφάλιση της θέσης της διεθνώς.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.