ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Άνθρωποι και καρικατούρες

Στην Κούβα, ηττημένοι είναι τόσο η επανάσταση όσο και οι εχθροί της. Και
νικητής, η λαχτάρα αυτών που έμειναν κι εκείνων που έφυγαν να μοιραστούν το μέλλον.

Στην Αβάνα: «Να γυρίσει ο Ελιάν στην πατρίδα»

Ο κόσμος που συγκεντρώνεται καθημερινά έξω από το Τμήμα Αμερικανικών
Συμφερόντων, στην Αβάνα, για να ζητήσει την επιστροφή του εξάχρονου Ελιάν
Ροντρίγκες στην πατρίδα του, είναι πολύς. Εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι,
μαθητές, φοιτητές και στρατιώτες φωνάζουν, τραγουδούν και χορεύουν. Ίσως να
εμφανίζονται περισσότερο ενθουσιώδεις απ’ ό,τι είναι για να εντυπωσιάσουν τα
στελέχη της Επιτροπής για την Υπεράσπιση της Επανάστασης που τους
παρακολουθούν. Ίσως και όχι. Αντίθετα με την ξύλινη γλώσσα που μιλούν τα
μεγάφωνα, το πάθος των διαδηλωτών μοιάζει ειλικρινές. Κανείς δεν μπορεί να
πιστέψει ότι η ηγεσία της εξόριστης κοινότητας του Μαϊάμι, η οποία δεν δίνει
δεκάρα για τα βάσανα που υφίστανται δεκαετίες τώρα οι συμπατριώτες τους λόγω
του αμερικανικού εμπάργκο, ενδιαφέρθηκε ξαφνικά να περιθάλψει ένα παιδί για
ανθρωπιστικούς λόγους. Ακόμα και ο καθολικός μητροπολίτης της Αβάνας ζήτησε
την επιστροφή του Ελιάν στον πατέρα του και την άρση των κυρώσεων, τουλάχιστον
σε ό,τι αφορά τα τρόφιμα και τα φάρμακα.

Πολύς είναι και ο κόσμος που συγκεντρώνεται στο αεροδρόμιο του Μαϊάμι για να
επισκεφθεί τους συγγενείς του στην Κούβα και να τους δώσει δώρα για τα
Χριστούγεννα. Η αντίληψη ότι όποιος εξόριστος επισκέπτεται το νησί είναι
προδότης ανήκει στο παρελθόν. Η ταλαιπωρία που υφίστανται αυτοί οι άνθρωποι
είναι εξευτελιστική: είναι υποχρεωμένοι να βρίσκονται στο αεροδρόμιο πέντε
ώρες πριν από την πτήση ώστε να συμπληρώσουν ατελείωτα έγγραφα και να
υποβληθούν σε πολλαπλούς ελέγχους των αποσκευών τους. Τίποτα, όμως, δεν τους πτοεί.

Αργοπίνοντας καφέ με γάλα, περιμένουν υπομονετικά στην ουρά ανταλλάσσοντας
αστεία και λάμποντας από χαρά γιατί θα αντικρύσουν σύντομα τα αγαπημένα τους
πρόσωπα. Η ζήτηση για τις πτήσεις αυτές είναι τόσο μεγάλη ώστε, εκτός από το
Μαϊάμι, επετράπησαν ακόμη απευθείας δρομολόγια τσάρτερ από τη Νέα Υόρκη και το
Λος Άντζελες. Και όπως γράφει ο Αμερικανός δημοσιογράφος Τζο Κόνασαν που
ταξίδεψε με ένα τέτοιο αεροπλάνο, η υποδοχή στην Αβάνα είναι αποθεωτική: το
πλήθος που περιμένει μετά βίας συγκρατείται και δεν ορμά στον αεροδιάδρομο.

Η κουβανική επανάσταση έχει πεθάνει προ πολλού: όσοι έχουν δολάρια ζουν καλά
στο νησί και οι υπόλοιποι φυτοζωούν. Η μαύρη αγορά ανθεί. Παταγωδώς, όμως,
απέτυχαν κι εκείνοι που προσπάθησαν να πλήξουν την καρικατούρα αυτής της
επανάστασης με το εγκληματικό εμπάργκο ή με γελοία επεισόδια όπως η απαγωγή
του Ελιάν. Οι περισσότεροι Κουβανοί εξακολουθούν να υποστηρίζουν τον ηγέτη
τους και να ξεγελούν τη φτώχεια τους χορεύοντας σάλσα. Και όλο και
περισσότεροι Κουβανο-αμερικανοί αντιλαμβάνονται ότι η συνέχιση των κυρώσεων
εξυπηρετεί αποκλειστικά τον Φιντέλ Κάστρο και το στάτους-κβο. Και φυσικά, πάνω
από τις μικροπολιτικές σκοπιμότητες της θλιβερής ηγεσίας του Μαϊάμι και τις
εκλογικές σκοπιμότητες τής ακόμη θλιβερότερης ηγεσίας της Ουάσιγκτον, βάζουν
τις ανάγκες των συγγενών τους.