ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Σκεπτόμενες μηχανές

Μάικλ Αρμπίμπ: «Σύντομα θα υπάρχουν μηχανές που θα σκέπτονται»

Όσο νωρίτερα το δεχθούμε, τόσο το καλύτερο: σύντομα, τα μηχανήματα θα μπορούν
να σκέπτονται. Με τον ανθρώπινο εγκέφαλο δεν θα μοιάσουν βέβαια ποτέ, θα
μπορούν όμως να σκέπτονται πάνω σε συγκεκριμένα προβλήματα. Θα έχουμε τη
δυνατότητα, για παράδειγμα, να φορτώσουμε στον υπολογιστή μας μια πλήρη
βιβλιοθήκη με τη μορφή βάσης δεδομένων και στη συνέχεια να του κάνουμε
ερωτήσεις. Εκείνος θα ψάχνει στη μνήμη του και θα μας δίνει την καλύτερη
απάντηση. Η συμπεριφορά αυτή δεν απέχει πολύ από τη σκέψη ­ όλα είναι ζήτημα ορολογίας.

Οι εκτιμήσεις αυτές ανήκουν στον Μάικλ Αρμπίμπ, διευθυντή του αμερικανικού
Προγράμματος για τον Ανθρώπινο Εγκέφαλο και καθηγητή Νευροβιολογίας και
Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια. Η διαφορά του ηλεκτρονικού
υπολογιστή από τη συνείδηση, λέει σε συνέντευξή του στην «Ελ Παΐς», βρίσκεται
στην αντίληψη των χρωμάτων, των ανθρώπων, των συναισθημάτων. Σε λίγα χρόνια,
όμως, οι υπολογιστές θα μπορούν να ανταποκρίνονται στα εξωτερικά ερεθίσματα.
Και θα αναπτυχθεί μια θεωρία που θα γεφυρώνει αυτούς τους δύο τόσο σύνθετους
τρόπους σκέψης του ανθρώπου και του μηχανήματος. Κάτι σαν την αεροδυναμική: τα
αεροπλάνα δεν πετούν όπως τα πουλιά, παρά ταύτα όμως κάνουμε την παρομοίωση
και λέμε ότι ανοίγουν τα φτερά τους σαν τα πουλιά. Το ρήμα «πετώ»
χρησιμοποιείται τόσο για τα αεροπλάνα όσο και για τα πουλιά με την έννοια ότι
φέρουν ένα βάρος στον αέρα. Το υλικό, όμως, είναι διαφορετικό: στα αεροπλάνα
είναι το μέταλλο και στα πουλιά τα φτερά. Με την ίδια λογική, τα μηχανήματα θα
εφοδιαστούν με τις γενικές αρχές της σκέψης χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα
ταυτιστούν με τον εγκέφαλο.

Η μοριακή βιολογία έχει σημειώσει τεράστιες προόδους, συνεχίζει ο Αρμπίμπ. Η
κατασκευή αντιγράφων του Μπλέιντ Ράνερ είναι σήμερα απολύτως δυνατή. Σ’ αυτόν
τον πλανήτη είμαστε όμως 6 δισεκατομμύρια ψυχές και δεν χρειαζόμαστε άλλους
ανθρώπους. Αυτό που έχουμε ανάγκη είναι να φτιάξουμε μηχανές που να μας
βοηθάνε. Θα είναι πιο έξυπνες από μας; Πολύ πιθανόν: μερικές απ’ αυτές είναι
ήδη πιο γρήγορες και πιο ισχυρές. Αν ο στόχος μας είναι να αποθηκευτούν όλες
οι υπάρχουσες πληροφορίες σε μια τεράστια βιβλιοθήκη, τότε θα αποκτήσουμε
μηχανές που θα είναι πιο έξυπνες από μας. Αν πάλι θέλουμε έναν καλό συμπαίκτη
για να παίζουμε σκάκι, οι μηχανές θα μπορούν να το κάνουν, αλλά δύσκολα θα
λαμβάνουν μέρος σε Ολυμπιακούς Αγώνες. Το βέβαιο είναι ότι αν μέσα από το
σκάκι επιδιώκουμε την επικοινωνία, θα πρέπει να αναζητήσουμε έναν άνθρωπο για
να παίξουμε μαζί του.

Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι στο προσεχές μέλλον θα υπάρξουν τομείς στους
οποίους θα χρησιμοποιούμε μηχανήματα με υψηλή ειδίκευση, μεγάλη ταχύτητα και
ανεπτυγμένη ευφυία. Το κατά πόσον αυτά τα μηχανήματα θα έχουν και
συναισθήματα, αν θα μπορούν να γελάνε και να κλαίνε, ο Μάικλ Αρμπίμπ δεν
μπορεί ακόμη να το βεβαιώσει.