Ο Ετσεβίτ πηγαίνει στο Ελσίνκι για να αποδεχθεί τη συμφωνία

* ΕΛΣΙΝΚΙ

Μουδιασμένα αντέδρασε η Άγκυρα στην απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να την
χαρακτηρίσει ως υποψήφια χώρα. Αιτία οι γνωστοί τρεις όροι που έθεσε η Ελλάδα
και αποδέχθηκε η Ε.Ε. Η αντίδρασή της μάλιστα αρχικώς δημιούργησε την εντύπωση
ότι η Τουρκία θα απαντήσει αρνητικά.

Ύστερα από 11 ώρες, τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα, ο Μπουλέντ Ετζεβίτ
ανακοίνωσε σε ζωντανή σύνδεση ότι μεταβαίνει στο Ελσίνκι για να πει ναι στην
τουρκική υποψηφιότητα. Είχε προηγηθεί η εσπευσμένη μετάβαση του Χαβιέ Σολάνα
στην Άγκυρα για να «πεισθεί» η τουρκική κυβέρνηση. Καθοριστικό ρόλο στη
«μεταστροφή» του κ. Ετζεβίτ έπαιξε η τηλεφωνική του επικοινωνία με τον Μπιλ
Κλίντον ­ πέραν του κ. Σρέντερ και του κ. Σιράκ ­ στη διάρκεια της οποίας ο
Αμερικανός πρόεδρος είπε: «Συγχαρητήρια, κύριε πρωθυπουργέ. Η χώρα σας είναι
υποψήφια για την Ε.Ε. και αυτό το θεωρούμε μια πολύ θετική εξέλιξη».

Αυτό το δεύτερο θρίλερ άρχισε να ξετυλίγεται στη 1.30 το μεσημέρι χθες αμέσως
μόλις ολοκληρώθηκε η 24ωρη διαπραγμάτευση των κ.κ. Σημίτη και Παπανδρέου με
τους 14 εταίρους: η Άγκυρα εμφανίστηκε να στέλνει μηνύματα δυσαρέσκειας ή και
απόρριψης ακόμη της ευρωπαϊκής της υποψηφιότητας, μόλις πληροφορήθηκε το
«πακέτο» που τη συνοδεύει. Οι τρεις ελληνικοί όροι ­ αποσύνδεση Κυπριακού από
κυπριακή ένταξη, εμπλοκή του Δικαστηρίου της Χάγης στις ελληνοτουρκικές
διαφορές έως το 2004 και υποχρεώσεις της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή της πορεία ­
προκάλεσαν αμέσως προβληματισμό στην Άγκυρα. Τόσο ο Τούρκος Πρόεδρος Σουλεϊμάν
Ντεμιρέλ όσο κι ο υπουργός Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ, ήταν επιφυλακτικοί στις
δημόσιες δηλώσεις τους και περιορίστηκαν να ανακοινώσουν την επίσπευση της
συνεδρίασης του Υπουργικού Συμβουλίου, που είχε προγραμματιστεί για τις 6.00
το απόγευμα.

Ωστόσο, στο Ελσίνκι οι «15» πληροφορήθηκαν πως «τα μηνύματα δεν είναι καλά»,
όταν σε συνεδρίαση διπλωματών στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, βγήκε στο
τραπέζι το fax με το κείμενο της συμφωνίας Σημίτη ­ εταίρων ­ και η αποτίμηση
δεν ήταν θετική.

Οι αρχηγοί των χωρών της Ε.Ε. αποφάσισαν να μεταβεί στην Άγκυρα ο Χαβιέ
Σολάνα, υπεύθυνος για την εξωτερική πολιτική της Ένωσης, ο Τσάκο Μπλούμπεργκ,
υφυπουργός Εξωτερικών της Φινλανδίας και ο επίτροπος Γκίντερ Βερχόγκεν.
Κάποιοι ηγέτες δυσφόρησαν, υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο υποτιμά την Ένωση
και η Τουρκία «ας κάνει αυτό που νομίζει». Ως εκ τούτου, ξεκαθαρίστηκε ότι η
τριμελής ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία δεν μεταβαίνει στην Άγκυρα για να
διαπραγματευθεί το κείμενο, αλλά για να εξηγήσει και να πείσει την τουρκική
κυβέρνηση. Και ο Γάλλος πρόεδρος, Ζακ Σιράκ, προσέφερε το αεροσκάφος του για
το ταξίδι στην Άγκυρα.

Δύο ώρες αργότερα ­ κι ενώ το γαλλικό τζάμπο ήταν στον αέρα ­ ο Γερμανός
καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τον Τούρκο
πρωθυπουργό, Μπουλέντ Ετζεβίτ και τον έπεισε να πει το «ναι».

Σύμφωνα με πληροφορίες που διέρρευσε η τουρκική πλευρά στο Ελσίνκι, τα σημεία
που προκάλεσαν την οργή της Άγκυρας είναι η αναφορά στην κυπριακή ένταξη ­
και, κυρίως, το σημείο στο οποίο αναφέρεται ότι η επίλυση του Κυπριακού δεν
είναι προϋπόθεση για την ένταξη ­ η σύσταση της Ένωσης για προσφυγή στη Χάγη
μέχρι το 2004, αλλά κι η αναφορά στα συμπεράσματα προηγούμενων Συμβουλίων: η
Τουρκία είχε απορρίψει ως απαράδεκτα τα συμπεράσματα του Λουξεμβούργου και ­
τότε ­ είχε διακόψει τις σχέσεις της με την Ένωση για αυτό τον λόγο. Ύστερα
από αυτό το… τουρκικό θρίλερ, ήταν σαφές στους Ευρωπαίους διπλωμάτες ότι η
Άγκυρα είτε επιχείρησε μια ύστατη προσπάθεια επαναδιαπραγμάτευσης είτε έκανε
τις «κόγξες» για εσωτερική καθαρά διαπραγμάτευση. Λίγη ώρα πριν, όπως έλεγαν
διπλωματικές πηγές, επικρατούσε μια έντονα φορτισμένη ατμόσφαιρα, με τους «14»
να σπεύδουν προς τον Κώστα Σημίτη για να τον συγχαρούν ­ όχι μόνον για το
αποτέλεσμα της μαραθώνιας διαπραγμάτευσης, αλλά και για την… αντοχή του!

Σημειώνεται ότι τόσο ο Πρωθυπουργός όσο κι ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος
Παπανδρέου ­ για τον οποίο συνεργάτες του κ. Σημίτη έλεγαν ότι «έχει ξεπεράσει
τον εαυτό του όλους αυτούς τους μήνες» ­ κοιμήθηκαν με… διακοπές μόλις
τέσσερις ώρες, καθώς η διαπραγμάτευση για την τελική διατύπωση κράτησε
ολόκληρη τη νύκτα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ρόλο στην επιτυχή για τα ελληνικά συμφέροντα έκβαση
έπαιξε η «υποχώρηση» του κ. Σιράκ και του κ. Σρέντερ στο «παρά πέντε», όταν
αντελήφθησαν ότι ο Κώστας Σημίτης δεν πρόκειται να πει «ναι» παρά μόνον εάν
πάρει «ως έχει» τη διατύπωση για την Κύπρο. Ως εκ τούτου συμπαρατάχθηκαν με
τον Βρετανό Πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ ­ κι οι Ολλανδοί έμειναν ουσιαστικά οι
μόνοι να επιμένουν στην απόρριψη, μέχρι που πείσθηκαν και αυτοί. Ο ίδιος ο
Κώστας Σημίτης, φανερά ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα της… μάχης του
Ελσίνκι, τόνισε ότι το κείμενο για την τουρκική υποψηφιότητα αποδεικνύει ότι
«μπορούμε και ξέρουμε τον δρόμο που ξεπερνά τις αντιπαλότητες… στηριζόμενοι
πάντα το Διεθνές Δίκαιο». Εκτίμησε επίσης πως η απόφαση της Ένωσης θα
επηρεάσει θετικά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης
– Τουρκίας.

«Δεν κάνουμε μόνο διπλωματία των σεισμών», υπογράμμισε ο Πρωθυπουργός,
τονίζοντας ότι η Τουρκία έχει να κερδίσει από τη συνεργασία με ένα από τα πιο
ανεπτυγμένα υπερεθνικά σύνολα στον κόσμο.

Ξεκαθάρισε ακόμη ότι δεν έχει προγραμματισθεί κατ’ ιδίαν συνάντησή του με τον
κ. Ετζεβίτ, αλλά ότι πρέπει να πάψει κι η αντίληψη ότι εφόσον σε διεθνές ή
διμερές επίπεδο συναντάται με Τούρκους αξιωματούχους αυτό έχει κάτι το έκτακτο
και κακό.

Η συμφωνία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Τρεις είναι οι επίμαχες παράγραφοι, για τις οποίες η ελληνική πλευρά, η
φινλανδική προεδρία και ­ εν συνεχεία ­ οι «15» σε ολομέλεια έδωσαν μάχη. Τα
κείμενα που τελικώς εγκρίθηκαν έχουν ως εξής:

«Παρ. 4. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναβεβαιώνει το συνεκτικό χαρακτήρα της
ενταξιακής διαδικασίας, η οποία τώρα αποτελείται από 13 υποψήφιες χώρες εντός
ενός ενιαίου πλαισίου. Οι υποψήφιες χώρες μετέχουν στη διαδικασία ένταξης σε
ισότιμη βάση. Πρέπει να συμμερίζονται τις αξίες και τους στόχους της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζονται στις Συνθήκες. Με αυτήν την έννοια, το
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την αρχή της ειρηνικής διευθέτησης των
διαφορών σύμφωνα με την Χάρτα του ΟΗΕ και παροτρύνει τα υποψήφια κράτη να
κάνουν κάθε προσπάθεια να επιλύσουν όποιες εκκρεμούσες συνοριακές διαφορές και
άλλα συναφή θέματα. Εάν αποτύχουν σε αυτό, θα πρέπει μέσα σε λογικό χρόνο να
φέρουν την αντιδικία στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
θα εξετάσει την κατάσταση αναφορικά με όποιες εκκρεμούσες διαφορές, ειδικά
αναφορικά με τις συνέπειες στην ενταξιακή διαδικασία και προκειμένου να
προωθήσουν τη διευθέτησή τους μέσω του ΔΔΧ, το αργότερο μέχρι το τέλος του
2004. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει ότι η συμμόρφωση με τα
πολιτικά κριτήρια που ετέθησαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης είναι
προαπαιτούμενο για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων και ότι η συμμόρφωση
με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης είναι η βάση της ένταξης στην Ένωση».

«Παρ. 9 (α). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλωσορίζει την έναρξη συνομιλιών με στόχο
μια κοινά αποδεκτή λύση του Κυπριακού προβλήματος στις 3 Δεκεμβρίου στη Νέα
Υόρκη και εκφράζει την ισχυρή υποστήριξή του προς τις προσπάθειες του γενικού
γραμματέα του ΟΗΕ να οδηγήσει τη διαδικασία σε μια επιτυχή κατάληξη. (β)

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι μια πολιτική διευθέτηση θα διευκολύνει
την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εάν δεν έχει επιτευχθεί καμία
διευθέτηση μέχρι την ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, η απόφαση του
Συμβουλίου για την ένταξη θα ληφθεί χωρίς το παραπάνω να συνιστά προϋπόθεση.
Σε αυτήν το Συμβούλιο θα λάβει υπόψη του όλους τους συναφείς παράγοντες».

«Παρ. 12. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλωσορίζει τις πρόσφατες θετικές εξελίξεις
στην Τουρκία, όπως αποτυπώνονται στην έκθεση της Κομισιόν, καθώς και την
πρόθεσή της να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις της στην κατεύθυνση της
συμμόρφωσης με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης.

ΗΤουρκία είναι μια υποψήφια χώρα προορισμένη να ενταχθεί στην Ένωση με τα ίδια
κριτήρια που εφαρμόζονται για όλες τις άλλες υποψήφιες χώρες. Οικοδομώντας επί
της υπάρχουσας ευρωπαϊκής στρατηγικής, η Τουρκία, όπως τα άλλα υποψήφια κράτη,
θα ωφεληθεί από μια προενταξιακή στρατηγική για να υλοποιήσει και στηρίξει τις
μεταρρυθμίσεις της. Αυτές θα περιλαμβάνουν ολοκληρωμένο πολιτικό διάλογο, με
έμφαση στην πρόοδο προς την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων για την ένταξη,
με ειδική αναφορά στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και στα θέματα
που αναφέρονται στις παραγράφους 4 και 9 (α). Η Τουρκία θα έχει επίσης την
ευκαιρία να μετάσχει στα κοινοτικά προγράμματα και υπηρεσίες και στις
συναντήσεις μεταξύ των υποψηφίων χωρών και της Ένωσης, στο πλαίσιο της
ενταξιακής διαδικασίας. Μια εταιρική σχέση θα συνταχθεί στη βάση των
συμπερασμάτων των προηγούμενων Ευρωπαϊκών Συμβουλίων, ενώ θα περιέχει και
προτεραιότητες αναφορικά με το σε ποιες ενταξιακές προετοιμασίες θα πρέπει να
επικεντρωθεί υπό το πρίσμα των πολιτικών και οικονομικών κριτηρίων και των
υποχρεώσεων ενός κράτους-μέλους, σε συνδυασμό με το εθνικό πρόγραμμα για την
υιοθέτηση του κεκτημένου.

Κατάλληλοι μηχανισμοί παρακολούθησης θα καθιερωθούν. Με στόχο την
εντατικοποίηση της εναρμόνισης της τουρκικής νομοθεσίας και πρακτικής με το
κεκτημένο, η Κομισιόν καλείται να προετοιμάσει μια διαδικασία αναλυτικής
εξέτασης του κεκτημένου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί από την Κομισιόν να
παρουσιάσει ένα μόνο πλαίσιο για το συντονισμό όλων των πηγών της οικονομικής
βοήθειας της Ε.Ε. για την προενταξιακή».

Πώς φθάσαμε στο «ναι»

Από την αρχή της διαπραγμάτευσης για το Ελσίνκι, η κυβέρνηση ήταν αντιμέτωπη
με δύο ­ ακραία ­ σενάρια φρίκης. Τις αρνητικές, δηλαδή, εξελίξεις που μπορεί
να συνοδεύσουν το «ναι» και τις αντίστοιχες ολέθριες συνέπειες που μπορεί να
υπήρχαν ύστερα από ένα «όχι» της Ελλάδας.

Στην περίπτωση ­ μετά πλέον από το χθεσινό «ναι» στην υποψηφιότητα ­ που ο κ.
Σημίτης και η κυβέρνηση δεν καταφέρουν να πείσουν τους πολίτες ότι τα
ανταλλάγματα που πήρε η Ελλάδα είναι ικανοποιητικά, ο Πρωθυπουργός δεν θα
εισπράξει απλώς την μήνιν της αντιπολίτευσης ­ σε μια εποχή, μάλιστα, που ο κ.
Καραμανλής χρειάζεται μια «προεκλογική παντιέρα».

Οι εσωκομματικοί

Θα δεχθεί και τα πυρά εκείνων των στελεχών του κόμματος που, ούτως ή άλλως,
δεν βλέπουν με καλό μάτι την ελληνοτουρκική προσέγγιση. Επιπλέον, οι
«κορυφαίοι» του ΠΑΣΟΚ που στηρίζουν τον Κώστα Σημίτη, δεν θα… πετάξουν και
από τη χαρά τους.

Εάν το κλίμα των επικρίσεων διαρκέσει πολύ, η κυβέρνηση θα μπορούσε να βρεθεί
προ μιας εκλογικής αναμέτρησης σε θέση αδυναμίας και δεδομένου ότι, όπως
δείχνουν οι μετρήσεις, η διαφορά των δύο μεγάλων κομμάτων θα κυμανθεί γύρω
στις δύο μονάδες, η απώλεια της εξουσίας δεν φαντάζει σε αυτές τις συνθήκες
και τόσο απίθανη.

Οι συνέπειες ενός «όχι» στην τουρκική υποψηφιότητα, από την άλλη μεριά, θα
ήταν πιο περίπλοκες ­ αλλά ενδεχομένως και πιο σοβαρές:

Ένταση

Εάν πάρει κανείς κατά γράμμα τα όσα έχουν υποστηρίξει οι Τούρκοι πολιτικοί ­
προεξάρχοντος του κ. Ντεμιρέλ ­ θα πρέπει να εθεωρείτο βέβαιη η επιστροφή της
έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με τη σωρεία των παραβάσεων και
παραβιάσεων, τα παρ’ ολίγον επεισόδια και τις τουρκικές διεκδικήσεις.

Ορισμένοι προχωρούν ακόμη παραπέρα ­ και δεν αποκλείουν ακόμη να είχαμε και
θερμά επεισόδια τύπου Ιμίων.

Στην περίπτωση αυτή η κυβέρνηση θα μπορούσε να έχει εκλογικό κόστος ­ οι
ψηφοφόροι, σύμφωνα με τα γκάλοπ, δεν θέλουν εντάσεις και φόβο.

Για την οικονομία

Το κλίμα αστάθειας, επίσης, θα μπορούσε να υποσκάψει την πορεία της ελληνικής
οικονομίας ­ η πολιτική και η οικονομία είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Και,
βέβαια, δεν χρειάζεται να ειπωθεί πως η αντίδραση των αγορών ­ ακόμη και της
Σοφοκλέους ­ σε ένα τέτοιο περιβάλλον δεν θα ήταν και πολύ θετική.

Η σοβαρότερη ίσως συνέπεια ενός ελληνικού «όχι» θα ήταν η υπονόμευση του
εγχειρήματος της ένταξης της χώρας στην ΟΝΕ. Ασφαλώς, οι Ευρωπαίοι δεν θα
αποφάσιζαν να αποκλείσουν τη χώρα εάν θα είχε πετύχει τα κριτήρια ­ μπορούσαν
όμως «να μας κάνουν εξαιρετικά δύσκολη την όλη υπόθεση».

Ερωτήματα

Εκτός τού ότι έχουν τη δυνατότητα να μην είναι ανεκτικοί ­ στην περίπτωση που,
για παράδειγμα, υπολείπονται κάτι δέκατα στο κριτήριο του πληθωρισμού ­ οι
«15» έχουν τη δυνατότητα να θέσουν ερωτήματα σκληρά στη διάρκεια της
διαπραγμάτευσης, αναφορικά με τη διατηρησιμότητα των ελληνικών επιδόσεων.

Και, φυσικά, στην περίπτωση που η ΟΝΕ εμφανισθεί έστω και για λίγο να συναντά
προβλήματα, το μεγάλο «ατού» τού κ. Σημίτη για τις κάλπες ­ όποτε και αν
στηθούν ­ θα τιναζόταν στον αέρα.

Αυτά όλα σκέφθηκε ο Πρωθυπουργός και ασφαλώς βάρυναν στην τελική του απόφαση.

Θετικές αντιδράσεις, αλλά και επιφυλάξεις στην Αθήνα

Ικανοποιημένος εμφανίσθηκε ο υπουργός Εθν. Άμυνας Ά. Τσοχατζόπουλος μετά το
τέλος της Συνόδου Κορυφής στο Ελσίνκι, την ίδια ώρα που οι αντιδράσεις για τη
συμφωνία στην Ελλάδα ήταν εντυπωσιακά υποτονικές.

Ο πρόεδρος της Ν.Δ. Κ. Καραμανλής, επιστρέφοντας από τη φινλανδική πρωτεύουσα,
επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί, προκειμένου, όπως δήλωσαν συνεργάτες του, να
λάβει πλήρη γνώση των συμπερασμάτων της Συνόδου.

Χθες το βράδυ ο εκπρόσωπος της Ν.Δ. χαρακτήρισε θετική την εξέλιξη για το
Κυπριακό. Ωστόσο, σχετικά με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ανέφερε τα εξής:

«Η κυβέρνηση εμφανίζεται να χάνει μία ακόμη σημαντική ευκαιρία ώστε να πειστεί
η Τουρκία να εγκαταλείψει τις εδαφικές διεκδικήσεις της εις βάρος της χώρας
μας. Πράγμα που είναι αυτονόητο για κάθε υποψήφιο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αντί αυτού νομιμοποιούμε και αναγνωρίζουμε τις εδαφικές διεκδικήσεις της
Τουρκίας, αφού της ζητούμε να τις παραπέμψει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης
χωρίς επιφυλάξεις, ιδιαίτερα για τα θέματα ασφαλείας. Αυτό σημαίνει ότι
θέτουμε την οχύρωση των νήσων του Ανατολικού Αιγαίου και τη διεκδίκηση των 151
νησιών και βραχονησίδων μας υπό την κρίση των 15 δικαστών της Χάγης».

Ο Συνασπισμός απέφυγε επίσης ­ ως αργά το απόγευμα ­ να τοποθετηθεί για το
θέμα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση της λεγόμενης εσωκομματικής
αντιπολίτευσης του ΠΑΣΟΚ, που απέφυγε να λάβει θέση.

Κορυφαία στελέχη της, όπως ο Αν. Πεπονής και ο Στ. Παπαθεμελής, εξήγησαν ότι
δεν θα προβούν σε δηλώσεις πριν αποσαφηνιστεί το περιεχόμενο τής συμφωνίας. Ο
πρώην υπουργός Εξωτερικών, Θεόδωρος Πάγκαλος, από την Ισπανία που βρίσκεται
δήλωσε μεταξύ άλλων ότι «η τουρκική κυβέρνηση οφείλει να αποδεχθεί την
κοινοτική θέση για να ανοίξει νέα εποχή στις σχέσεις Τουρκίας – Ευρώπης και
προοπτικές συνεργασίας και ειρήνης για την περιοχή».

Ο κ. Πεπονής, πάντως, εμφανιζόταν έντονα προβληματισμένος για τον όρο που
αφορά τη Χάγη. Ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Γιάννης Καψής σε δήλωσή
του χαρακτήρισε θετικούς τους τρεις όρους και ανέφερε ότι εμπεριέχει κινδύνους
η αναφορά στη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.

Η κ. Παπαρήγα δήλωσε (πριν πάντως ολοκληρωθεί η Σύνοδος Κορυφής) ότι «στο
Ελσίνκι, παρά τους ελιγμούς, είναι βέβαιο ότι θα εκχωρηθούν νέα κυριαρχικά
δικαιώματα και κυρίως θα ανοιχτεί ο δρόμος προβλημάτων διαρκείας στο Αιγαίο,
ενώ ο μεγάλος ηττημένος θα είναι το Κυπριακό».

Όσο για τον κ. Τσοβόλα, δήλωσε από το Βελιγράδι ότι «μόνο μία κυβέρνηση
υποτελών, που τα δίνει όλα στις ΗΠΑ και στις άλλες μεγάλες δυνάμεις της Δύσης,
θα μπορούσε να αποδεχθεί τον χαρακτηρισμό των απαράδεκτων τουρκικών
διεκδικήσεων ως ελληνοτουρκικές “διαφορές”, που πρέπει να επιλυθούν με διάλογο».