Πουλάνε κι αγοράζουν στο Ελσίνκι

­ Να συμφωνήσετε αμέσως στην τουρκική υποψηφιότητα. Αρκετό καιρό περιμέναμε.

­ Μην το συζητάτε ­ έχω εκλογές μπροστά μου, δεν έχω διάθεση να αυτοκτονήσω
συμφωνώντας άνευ όρων σε αυτά που μου λέτε.

­ Εντάξει, αλλά μετά μην περιμένετε τη δική μας στήριξη για να μπείτε στην
ΟΝΕ, αν τα πράγματα με τον πληθωρισμό δε σας βγουν πολύ καλά.

­ Εν τοιαύτη περιπτώσει, κι εσείς μην περιμένετε εκείνες τις παραγγελίες από
το εξοπλιστικό μας πρόγραμμα…

Ο παραπάνω διάλογος μεταξύ του κ. Σημίτη και κάποιου Ευρωπαίου εταίρου δεν
έλαβε χώρα ποτέ ­ τα εκατέρωθεν «επιχειρήματα», όμως, υπάρχουν στο μυαλό όλων:
η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένα άθροισμα επιμέρους εθνικών ­ οικονομικών και
πολιτικών ­ συμφερόντων. Και η κάθε κυβέρνηση επιδιώκει την εξυπηρέτησή τους
εντός της Ένωσης.

«Κρυφά» κίνητρα

Έτσι και στο θέμα της τουρκικής υποψηφιότητας, που θα κριθεί στο Ελσίνκι από
τους «15», ο κάθε αρχηγός γνωρίζει πως τόσο ο ίδιος όσο κι οι ομόλογοί του
έχουν και «κρυφά» κίνητρα για τη στάση τους. Τα οποία συνθέτουν ένα άκρως
ενδιαφέρον παζλ:

Το κλασικότερο ίσως παράδειγμα, είναι η περίπτωση της Γερμανίας. Στη Σύνοδο
Κορυφής του Λουξεμβούργου, όταν καγκελάριος ήταν ο Χέλμουτ Κολ, η Βόννη
ουσιαστικά είχε στηρίξει την ελληνική θέση για αποκλεισμό της Τουρκίας από τη
λίστα των υποψήφιων χωρών. Εν συνεχεία, όμως, οι Χριστιανοδημοκράτες έχασαν
την εξουσία ­ και την κυβέρνηση ανέλαβε ο συνασπισμός Σοσιαλδημοκρατών και
Πρασίνων. Τα δύο αυτά κόμματα στηρίζουν την τουρκική υποψηφιότητα για μια
σειρά από λόγους: καταρχήν, οι Τούρκοι που έχουν δικαίωμα ψήφου στη Γερμανία
υποστήριξαν τους Σοσιαλδημοκράτες, οι οποίοι τούς είχαν υποσχεθεί καλύτερους
όρους για την απόκτηση διπλής υπηκοότητας.

Αυτή τη δεξαμενή ψήφων το Βερολίνο δεν θέλει να τη χάσει. Από την άλλη μεριά,
οι Πράσινοι έχουν πολιτική υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ­ και γι’
αυτό επιμένουν στη φρασεολογία τους προς την Άγκυρα, στην ανάγκη βελτίωσης
αυτών των επιδόσεων. Υπάρχει, ωστόσο, κι ένα ακόμη δεδομένο, που καθορίζει τη
γερμανική πολιτική.

Ταμπέλα

Οι Γερμανοί πολίτες φοβούνται ότι η χώρα τους θα πλημμυρίσει από ξένους,
Τούρκους εν προκειμένω, εργάτες ­ κι η ανεργία θα μεγαλώσει. Γι’ αυτό το
Βερολίνο υποστηρίζει μεν την τουρκική υποψηφιότητα ­ αλλά ως… ταμπέλα, χωρίς
πραγματικό αντίκρυσμα σε επίπεδο δικαιωμάτων. Έτσι, απορρίπτει την ελληνική
θέση για έναν «οδικό χάρτη», με υποχρεώσεις και δεσμεύσεις εκατέρωθεν, που θα
συνοδεύει την τουρκική υποψηφιότητα.

Την… κενή περιεχομένου υποψηφιότητα της Άγκυρας υποστηρίζουν, αντιστοίχως,
όλες οι χώρες της Ένωσης που έχουν οξυμμένο πρόβλημα ξενοφοβίας και ρατσισμού.

Οι κυβερνήσεις τους φοβούνται ότι θα χάσουν ψήφους προς όφελος των ακροδεξιών
κομμάτων, εάν εμφανισθούν να «αγκαλιάζουν» την Τουρκία. Μια «κλασική»
περίπτωση είναι η Δανία ­ όπου ο ένας στους δύο ψηφοφόρους των Σοσιαλιστών
δηλώνει ότι δεν θέλει τους ξένους.

Το Ακουγιού

Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη πιο πολύ εάν στον… χορό μπει και ο
οικονομικός παράγοντας. Κι αυτό είναι ένα παιχνίδι που ξέρει πολύ καλά η
Τουρκία:

Η περίπτωση της κατασκευής του πυρηνικού σταθμού του Ακουγιού είναι
διαφωτιστική. Για το έργο αυτό έλαβαν μέρος στον διαγωνισμό τρεις κοινοπραξίες
­ όλες με Τούρκο εταίρο. Η πρώτη αμερικανοϊαπωνική, η δεύτερη γαλλογερμανική
και η τρίτη καναδική. Επικρατέστεροι θεωρούνται οι Καναδοί. Η Άγκυρα, όμως,
παρ’ ότι έχουν περάσει δύο χρόνια, δεν ανακοινώνει ποιος πήρε το έργο. Κι αυτό
διότι θέλει να κρατά «όμηρο» εν όψει Ελσίνκι το Ακουγιού. Δεν βλέπει δηλαδή
γιατί πρέπει να «στενοχωρήσει» τους Γάλλους και τους Γερμανούς, που αποτελούν
την ατμομηχανή της υποψηφιότητάς της στην Ένωση.

Εξοπλισμός

Ακόμη πιο πολλά δισ. «παίζονται» στον εξοπλιστικό τομέα. Τα… κουτσομπολιά
της αμυντικής βιομηχανίας λένε ότι έτσι κι αλλιώς η Άγκυρα θα αγοράσει τα
1.000 τεθωρακισμένα που θέλει από τους Αμερικανούς ­ κι όχι από τους
Γερμανούς, που συνδυάζουν την πώληση με διάφορους πολιτικού χαρακτήρα όρους.
Παρ’ όλα αυτά, δεν το ανακοινώνει πριν από το Ελσίνκι, ώστε να κρατά σε
αναμονή το Βερολίνο.

Αντιστοίχως, κάποιοι ερμηνεύουν τη θετική ­ σε σχέση με τους άλλους εταίρους ­
στάση της Βρετανίας έναντι των ελληνικών θέσεων και με βάση το γεγονός ότι
ουσιαστικά έχουν πάρει την ελληνική παραγγελία για κατασκευή πυραυλακάτων.

Επενδύσεις

Ο οικονομικός τομέας όμως δεν έχει μόνο την αμυντική βιομηχανία. Η Γερμανία, η
Γαλλία και η Ολλανδία ­ οι τρεις χώρες που προσέρχονται στο Ελσίνκι με τις
πλέον «φιλότουρκες» θέσεις ­ έχουν τις περισσότερες αναλογικά επενδύσεις στην
Τουρκία. Και φιλοδοξούν να τις αυξήσουν μετά το άνοιγμα της τουρκικής
οικονομίας, που εκτιμάται ότι θα φέρει η υποψηφιότητα για την Ένωση. Άλλωστε,
η «προτίμηση» της Δύσης προς την Τουρκία ­ ως οικονομική κι όχι μόνο
γεωστρατηγική επιλογή ­ φαίνεται και από την τελευταία συμφωνία της Άγκυρας με
το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο: η Τουρκία θα πάρει το ανώτατο ποσό που δίδεται
σε χώρα (3,5 δισεκατομμύρια δολάρια) για ένα πρόγραμμα τριών ετών.

Οι εκλογές

Όλα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι η Ελλάδα είναι η μόνη από τις 15 χώρες που
λειτουργεί με «αγνά» κριτήρια. Ο κ. Σημίτης στην απόφασή του δεν θα ζυγίσει
μόνον τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ­ αναπόφευκτα θα σκεφθεί και τις κάλπες και
το τι θα σημαίνει για το κόμμα του μια υποχώρηση. Θα σκεφθεί επίσης ότι αμέσως
μετά το Ελσίνκι αρχίζει και η διαπραγμάτευση της Ελλάδας για την ένταξη στην
ΟΝΕ. Κι εδώ μπορεί να ασκηθεί ο μεγάλος εκβιασμός: γιατί ­ λένε κάποιοι ­ οι
εταίροι να δείξουν ανοχή στην περίπτωση που η Αθήνα δεν έχει τις τέλειες
επιδόσεις, όταν η Αθήνα δεν αντιλαμβάνεται τα αντίστοιχα συμφέροντα των
εταίρων της;