Εικόνες από το (εγγύς) μέλλον των πόλεων

Ένα ορφανοτροφείο χτισμένο στους πρόποδες των Ιμαλαΐων, ένα συγκρότημα κτιρίων
που γίνεται ένα με τον βράχο του Πηλίου, μία εκκλησία από χαρτί στο Κόμπε της
Ιαπωνίας, ένα πολιτιστικό κέντρο που αντικατοπτρίζει το Βόρειο Σέλας στη
Γροιλανδία, μία γκαλερί που σχεδόν… κυλά από την πλαγιά ενός βουνού στη
Φουκουόκα της Ιαπωνίας είναι τα παραδείγματα αρχιτεκτονικών κατασκευών, που θα
κυριαρχήσουν στη ζωή μας.

Είκοσι ένας νέοι αρχιτέκτονες ­ ανάμεσά τους και μία Ελληνίδα ­ βραβεύτηκαν
για αυτές τις εικόνες από το μέλλον, που ήδη έχουν σχεδιάσει και δημιουργήσει
σε όλες τις γωνιές του κόσμου. Οι δικές τους κατασκευές κρίθηκαν οι καλύτερες
ανάμεσα σε 900 συνολικά συμμετοχές αρχιτεκτόνων από 50 χώρες, στον μεγαλύτερο
διεθνή διαγωνισμό νέας αρχιτεκτονικής «ar+d».

Σκοπός των διοργανωτών του διαγωνισμού είναι να προβληθεί το ταλέντο νέων
αρχιτεκτόνων, που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστοί διεθνώς. Ελπίδα τους, να βρουν
τους ανθρώπους που ορίζουν την ατζέντα για την αρχιτεκτονική του αύριο. Τα
έργα τα οποία κρίνονται είναι υπάρχουσες κατασκευές, που χρησιμοποιούνται ως
κατοικίες, γραφεία, το εξωτερικό κτιρίων ή εσωτερικοί χώροι, μόνιμες ή
προσωρινές κατασκευές.

Η Ελληνίδα, η οποία κέρδισε μία από τις 21 σημαντικές διακρίσεις, είναι η κ.
Κατερίνα Τσιγαρίδα, από αρχιτεκτονικό γραφείο της Θεσσαλονίκης. Το έργο της το
ονόμασε «Η πρωτόγονη καλύβα του 2000» (The primitive hut of 2000) και
βρίσκεται στη βραχώδη ανατολική παραλία του Πηλίου με θέα τη θάλασσα. Στο
σημείο αυτό, υπήρχε μία παλιά καλύβα αποθήκευσης ελιών.

Σκοπός της δημιουργίας της ήταν «μία ήπια και διακριτική παρέμβαση» στη φύση.
Η «πρωτόγονη καλύβα» (ένα σπίτι-στούντιο) είναι ένα σύμπλεγμα μικρών κτισμάτων
και ημιυπαίθριων χώρων, με βεράντες, πισίνα, πλακόστρωτα, χαμηλούς τοίχους,
μονοπάτια, κτιστά καθιστικά και τραπέζια. «Βασικός ρυθμιστής της οργάνωσής
τους και της κατασκευαστικής λογικής είναι ο επιμήκης βραχώδης όγκος που
διασχίζει τον χώρο και καταλήγει στη θάλασσα», εξηγεί η δημιουργός του.

Το συγκρότημα σχεδιάστηκε με βάση αυτό τον βράχο και εμπνεύστηκε από αυτόν. «Ο
βράχος έδωσε τη θέση του βασικού κτιριακού όγκου και την πρώτη ύλη για την
κατασκευή του». Η «ήπια» μετάβαση από τη φύση στο κτίριο ήταν το ζητούμενο στο
σχέδιο και την κατασκευή. Χαρακτηριστικό που επιτεύχθηκε από την «πρωτογενή
κατασκευαστική απλότητα και τη συνέχεια των υλικών και των χαράξεων από τους
εξωτερικούς στους εσωτερικούς χώρους με ανοίγματα κατά μήκος των αξόνων και
μεγάλες πέτρινες πλάκες δαπέδου».

Κάθε χρόνο

Κατερίνα Τσιγαρίδα. Η αρχιτέκτων από τη Θεσσαλονίκη ήταν η μόνη Ελληνίδα που βραβεύθηκε στον διεθνή διαγωνισμό νέων αρχιτεκτόνων για τα πιο καινοτόμα κτίρια της Γης. Μαζί της, βραβεύθηκαν άλλοι 20 αρχιτέκτονες σε σύνολο 900 συμμετοχών

Η φετινή διοργάνωση ήταν η πρώτη της σειράς. Από εδώ και πέρα, ο διεθνής
διαγωνισμός θα γίνεται κάθε χρόνο και θα διοργανώνεται από το περιοδικό «The
Architectural Review» που έχει τη μεγαλύτερη κυκλοφορία διεθνώς και την
εταιρεία εφαρμογών σιδήρου στην αρχιτεκτονική «dline» με έδρα τη Δανία. Το
συνολικό χρηματικό ποσό που θα συνοδεύει τα βραβεία θα είναι 10.000 λίρες.

Τους διοργανωτές εντυπωσίασε η μεγάλη γκάμα των συμμετοχών και η υψηλή τους
ποιότητα. «Μας εξέπληξε η ασυνήθιστη ποικιλία των κτιρίων και των
προσεγγίσεων. Όταν δει κανείς όλες τις συμμετοχές από την Αυστραλία έως την
Αρκτική, από την Ιαπωνία έως και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αποκτά μία εντελώς
νέα άποψη για τις τάσεις της νέας αρχιτεκτονικής. Βασιζόμενοι σε αυτά που
είδαμε, μπορούμε να προσδοκούμε ένα πολύ συναρπαστικό μέλλον», λέει ο Πίτερ
Ντέιβι, πρόεδρος της κριτικής επιτροπής και εκδότης του περιοδικού
«Architectural Review».

Μέλος της κριτικής επιτροπής ήταν επίσης ο Μασιμιλιάνο Φούκσας, επιμελητής της
Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας για το 2000. «Δεν πρόκειται μόνο για ένα
τεράστιο δυναμικό από νέα ταλέντα, αλλά και μια ανερχόμενη τάση από νέους
ανθρώπους να αναμειγνύουν τις καλύτερες παραδόσεις της μοντέρνας
αρχιτεκτονικής μαζί με αυτό που θα μπορούσε να αποκαλεστεί εθνική αρχιτεκτονική».

Η βράβευση των αρχιτεκτόνων έγινε στη Γλασκώβη, στις 22 Οκτωβρίου, σε μία
τελετή που διοργανώθηκε στα πλαίσια του δεύτερου Διεθνούς Φεστιβάλ Design.
Φέτος, η σκωτσέζικη πόλη έχει ανακηρυχθεί «Πόλη αρχιτεκτονικής και design».

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ

Ένα ορφανοτροφείο στα Ιμαλάια κέρδισε το βραβείο τού πιο καινοτόμου κτιρίου
στον κόσμο. Δημιουργοί του τρεις Νορβηγοί αρχιτέκτονες. Η κατασκευή τους
προτιμήθηκε από τους κριτές «για την απλότητα, την κομψότητα και τη χρήση
ντόπιων ηθών και εθίμων». Βρίσκεται στο χωριό Τσεμπετάρ, στους πρόποδες των
Ιμαλαΐων. Πρωταρχικός σκοπός του σχεδίου των Νορβηγών ήταν να προστατεύει από
το κρύο και τη ζέστη, χωρίς να εμποδίζει στο παραμικρό την εντυπωσιακή θέα του
επιβλητικού τοπίου. Ο Χανς Όλαβ Χέσεμπεργκ, ο Σίξτεν Ραλφ και ο Έλι Σίνεβαγκ
επισκέφτηκαν το χωριό του Νεπάλ για να σχεδιάσουν το ορφανοτροφείο και έπειτα
παρακολούθησαν την κατασκευή του.

Χτισμένο με ξύλο από τα γύρω δάση, πέτρα, τσιμέντο και λάσπη, το κτίσμα
συνδυάζει την αισθητική της περιοχής με μοντέρνο σχέδιο και φιλικά προς το
περιβάλλον συστήματα παροχής ενέργειας και αποκομιδής των σκουπιδιών. Η
χρηματοδότησή του έγινε από διεθνείς φιλανθρωπικές οργανώσεις.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΩΝ ΒΡΑΧΩΝ

Στον βράχο. Η κατασκευή της Κατερίνας Τσιγαρίδα ονομάζεται «Η πρωτόγωνη καλύβα
του 2000». Χτισμένο στην ανατολική μεριά του Πηλίου, το σπίτι-στούντιο
εμπνέεται και χαρακτηρίζεται από τον βράχο, που διαπερνά το κτιριακό σύμπλεγμα
και καταλήγει στη θάλασσα. Ο βράχος έδωσε τη θέση του βασικού κτιριακού όγκου
και την πρώτη ύλη για την κατασκευή του. Αποτελείται από μικρά κτίσματα,
βεράντες, πισίνα, πλακόστρωτα, χαμηλούς τοίχους, μονοπάτια, κτιστά καθιστικά,
ημιυπαίθριους χώρους.

ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

Μια εικόνα που θυμίζει άλλες, καλύτερες εποχές και τονίζει την εγκατάλειψη της
υπαίθρου δημιούργησαν οι Φινλανδοί αρχιτέκτονες Μάρκο Καζαγκράντε και Σάμι
Ριντάλα.

Η εγκατάσταση τριών εγκαταλελειμμένων στάβλων, που υψώνονται στα 10 μέτρα,
περιγράφονται από τους σχεδιαστές τους ως ο αντικατοπτρισμός της ερήμωσης και
της μελαγχολίας, «έτσι όπως έχουν στραμμένο το βλέμμα προς τις πόλεις του Νότου».

ΣΤΕΓΗ… ΦΩΤΟΝΙΩΝ

Ο Ματίας Σάουερμπρουκ και η Λουίζα Χάτον, αρχιτέκτονες από το Λονδίνο, έβαλαν
το δικό τους λιθαράκι στη ριζική μεταμόρφωση του Βερολίνου εν όψει της
μεταφοράς εκεί της πρωτεύουσας της Γερμανίας. Τα δύο κτίρια που σχεδίασαν
αποτελούν το Επιστημονικό Κέντρο Φωτονίων. Η ανάγκη για μίνιμουμ φωτισμό,
ακόμα και στους εξωτερικούς χώρους, γέννησε αυτό το ιδιόρρυθμο σχήμα τους, που
αναδεικνύει «σκοτεινούς» διαδρόμους ανάμεσα στα κτίρια. Η επιλογή των χρωμάτων
συμβολίζει την έρευνα της επιστήμης στο φως.

Η ΧΑΡΤΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Οι συμμετοχές στον διεθνή διαγωνισμό ξεπέρασαν κάθε προσδοκία σε όγκο,
φαντασία και ποιότητα. Έτσι, εκτός από το πρώτο μεγάλο βραβείο που πήγε στους
Νορβηγούς και το ορφανοτροφείο στα Ιμαλάια, οι διοργανωτές αποφάσισαν να
βραβεύσουν 21 συνολικά αρχιτέκτονες από όλο τον κόσμο.

Ένα από τα υπόλοιπα βραβεία πήγε στον Ιάπωνα Σίγκερου Μπαν ο οποίος σχεδίασε
ένα κτίσμα – απάντηση στην οργή του Εγκέλαδου, που σάρωσε το Κόμπε πριν από
τέσσερα χρόνια. Η εκκλησία τού Μπαν είναι από χαρτί και χτίσθηκε στη θέση μιας
παλιάς που καταστράφηκε από τον σεισμό. Τα υλικά δωρίστηκαν από τους ντόπιους
και η εργασία ήταν εθελοντική. Χρησιμοποιήθηκαν 58 κύλινδροι από χαρτί, σε
ελλειπτικό σχέδιο. Το εξωτερικό κομμάτι σχηματίζει έναν εσωτερικό διάδρομο,
που ενώνεται με το εξωτερικό του κτίσματος, ανοίγοντας τις πύλες της εισόδου.

ΛΙΦΤΙΝΓΚ ΣΤΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ

Οι Ιταλοί αρχιτέκτονες Κλαούντιο Λαζαρίνι και Καρλ Πίκερινγκ αναπαλαίωσαν ένα
κτίριο έξι ορόφων στην Πράγα, χτισμένο στις αρχές του 19ου αιώνα. Στόχος τους
ήταν η παρέμβασή τους να παραμείνει «όσο το δυνατόν σιωπηλή και με σεβασμό
στην αρχική κατασκευή». Το κτίριο, που βρίσκεται στο κέντρο της ιστορικής
πόλης, απέναντι από την Εκκλησία Μπετλέμσκα, είχε υποφέρει τα μέγιστα στη
δεκαετία του ’50, από συνεχείς αναπαλαιώσεις και ανακατασκευές. Οι Ιταλοί
αρχιτέκτονες το χώρισαν σε δύο ορόφους για καταστήματα και άλλους δύο για
γραφεία. Οι δύο τελευταίοι όροφοι φυλάχθηκαν για δύο μεγάλα, ευρύχωρα
διαμερίσματα. Χρησιμοποίησαν παντού τις ίδιες ατσάλινες «κορνίζες» για τις
πόρτες, εκμεταλλευόμενοι τους ντόπιους τεχνίτες. Το κτίριο ξεχωρίζει για την
κομψότητά του, σε μια πόλη όπου έχουν επεκταθεί οι αναπαλαιώσεις την τελευταία
δεκαετία, όμως πολλές δεν σέβονται το παρελθόν.

ΤΑ ΒΛΕΠΕΙΣ ΟΛΑ

Το εργαστήριο κοσμημάτων στο Μόναχο είναι σχέδιο των Γερμανών αρχιτεκτόνων
Γκέραρντ Λάνταου κα Λούντβιγκ Κιντελμπατσέρι. Χαρακτηριστικό για το οποίο
ξεχώρισε και βραβεύθηκε στον διαγωνισμό είναι η σειρά από διάφανες βιτρίνες
και χώρους προβολής των κοσμημάτων στο μπροστινό του μέρος, που εντυπωσιάζει
το μάτι. Το γυαλί αφήνει να φανεί ολόκληρο το εσωτερικό του κτιρίου,
χωρίζοντας ταυτοχρόνως τον χώρο του εργαστηρίου από τον χώρο των πωλήσεων.

Το Βόρειο Σέλας στον πολιτισμό

Η φύση της Γροιλανδίας και η ιδιομορφία του κλίματος ενέπνευσαν τους Δανούς
αρχιτέκτονες που σχεδίασαν το Πολιτιστικό Κέντρο της πόλης Νιουκ. Τα μέλη της
φίρμας Σμιτ, Χάμερ και Λάσεν, θέλησαν να δημιουργήσουν μια εικόνα του βορείου
σέλαος στη φόρμα του κτιρίου. Οι αρχιτέκτονες πέτυχαν να συνδυάσουν τα
χαρακτηριστικά του πολικού κλίματος, τις ιδιομορφίες του κτιρίου και τα
ιδιαίτερα τοπικά στοιχεία της πόλης με απόλυτο σεβασμό στην παράδοση των
κατοίκων. Στο εσωτερικό του κτιρίου στεγάζονται το Εθνικό Θέατρο της
Γροιλανδίας, εγκαταστάσεις για τη διοργάνωση συνεδρίων, η Σχολή Καλών Τεχνών
και μία Βιβλιοθήκη. Επιτυγχάνεται έτσι η συγκέντρωση στον ίδιο χώρο
κοινωνικών, πολιτιστικών και δημιουργικών γεγονότων και εκδηλώσεων.