Η αμερικανική οικονομία βρυχάται

Ανησυχεί. Ο διοικητής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών εξακολουθεί να ανησυχεί για τον πληθωρισμό. Τα στοιχεία, που έδειξαν νέα αλματώδη αύξηση του αμερικανικού ΑΕΠ το τρίτο τρίμηνο του 1999, ενίσχυσαν τους φόβους του για εκδήλωση πληθωριστικών πιέσεων

Η αμερικανική οικονομία σημείωσε κατά της διάρκεια του τρίτου τριμήνου του
1999 ρυθμούς ανάπτυξης 5,5% σε ετήσια βάση. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή
επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία απέχει ελάχιστους μήνες από
τα ένατα γενέθλιά της. Αυτά ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα το αμερικανικό
υπουργείο Εμπορίου.

«Η οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών συνεχίζει να κινείται με μεγάλη ταχύτητα»,
λέει ο Μπρους Στάινμπεκ, επικεφαλής οικονομολόγος της επενδυτικής τράπεζας
Μέριλ Λίντς στη Νέα Υόρκη. «Για το τέταρτο τρίμηνο του 1999 αναμένουμε ρυθμούς
ανάπτυξης της τάξης του 5% και στη συνέχεια ομαλοποίησή τους στο 3,5% ή 4%
κατά τη διάρκεια του 2000».

Τον Οκτώβριο το αμερικανικό υπουργείο Εμπορίου προέβλεπε ότι οι ρυθμοί
ανάπτυξης στο τρίτο φετινό τρίμηνο θα έφταναν στο 4,8% σε ετήσια βάση. Την
περασμένη Τρίτη αναθεώρησε αυτήν την πρόβλεψη, τη βάση των πιο ολοκληρωμένων
πληροφοριών για τις οικονομικές εξελίξεις αυτής της περιόδου.

Ακόμη και με αυτούς τους ταχείς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης και μια ανεργία
λίγο πάνω από το επίπεδο του 4%, ο πληθωρισμός παρέμεινε σε εντυπωσιακά χαμηλά
επίπεδα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Οι τιμές με τις οποίες οι καταναλωτές, οι επιχειρήσεις και το κράτος αγόρασαν
εγχώρια και εισαγόμενα προϊόντα και υπηρεσίες αυξήθηκαν κατά 1,7% κατά τη
διάρκεια του τρίτου φετινού τριμήνου. Αν εξαιρεθούν οι ευμετάβλητες τιμές των
τροφίμων και των καυσίμων, η αύξηση αυτή ήταν μόνο 1,2%.

Από τις αρχές του 1997, η απογειωμένη αμερικανική οικονομία έδωσε τη
δυνατότητα στα νοικοκυριά, στις επιχειρήσεις και στο κράτος να αυξήσουν την
κατανάλωση προϊόντων και υπηρεσιών με ρυθμό ανώτερο του 5% σε ετήσια βάση.
Πρόκειται για ένα επίπεδο ευημερίας που δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία των
Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι αμερικανικές οικογένειες αγόρασαν νέα αυτοκίνητα, κατοικίες, έπιπλα και
πακέτα διακοπών. Οι επιχειρήσεις αγόρασαν περισσότερους ηλεκτρονικούς
υπολογιστές και άλλες συσκευές πληροφορικής.

Το κράτος κατασκεύασε νέους αυτοκινητόδρομους ή επισκεύασε παλιούς, αναβάθμισε
τα πληροφορικά του συστήματα και αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες.

Ενώ η παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών σε αυτή τη χώρα αυξάνεται ταχύτατα, δεν
αυξήθηκε ωστόσο με ρυθμό ικανό να καλύψει την προσφορά αγαθών που οι
Αμερικανοί ήθελαν να αγοράσουν. Η ζήτηση προϊόντων και υπηρεσιών αυξήθηκε κατά
περίπου 5,5% από τις αρχές του 1997, αλλά το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, που
είναι ένας δείκτης παραγωγής προϊόντων και υπηρεσιών, στις Ηνωμένες Πολιτείες
αυξήθηκε κατά περίπου 4%.

Μια σχεδόν ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα από την κατά 5,5% αύξηση του ΑΕΠ ήταν
αποτέλεσμα των επιχειρήσεων που αύξησαν το στοκ τους από προϊόντα που δεν
πούλησαν και εξαρτήματα που θα χρησιμοποιήσουν στην παραγωγή τους. Οι αναλυτές
υποστηρίζουν ότι αυτή η αύξηση των αποθεμάτων συνδέεται με επιχειρήσεις που
αποθηκεύουν για τα οικονομικά προβλήματα που ενδέχεται να προκαλέσει ο ιός του
2000 στις αρχές του επόμενου χρόνου. Οι επιχειρήσεις αυτές θέλουν να
προστατεύσουν τις γραμμές παραγωγής τους από το ενδεχόμενο ­ έστω και
προσωρινής ­ μείωσης της προσφοράς βασικών πρωτογενών υλικών.

Άλμα παραγωγικότητας

Οι αριθμοί που αφορούν στο αμερικανικό ΑΕΠ και δόθηκαν στη δημοσιότητα την
Τρίτη δείχνουν ότι η παραγωγικότητα αυξήθηκε με το απίστευτο ποσοστό του 5%
κατά τη διάρκεια του τρίτου φετινού τριμήνου. Η επιτάχυνση της παραγωγικότητας
αυξάνει το αναπτυξιακό δυναμικό της αμερικανικής οικονομίας. Αυτός είναι ο
λόγος για τον οποίο ο πληθωρισμός αυξάνεται επικίνδυνα.

Με άλλα λόγια, η παραγωγικότητα αντισταθμίζει την άνοδο του μισθολογικού
κόστους των επιχειρήσεων επιτρέποντας στους μισθούς των εργαζομένων να
αυξηθούν χωρίς απαραίτητα να δημιουργηθεί πίεση στις επιχειρήσεις να αυξήσουν
τις τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών που πωλούν προκειμένου να προστατεύσουν
την κερδοφορία τους.

Η παραγωγικότητα αυξάνεται, αλλά ορισμένοι αξιωματούχοι της Ομοσπονδιακής
Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών ανησυχούν. Εκτιμούν ότι οι ρυθμοί οικονομικής
ανάπτυξης είναι τόσο ταχείς, που αργά ή γρήγορα θα οδηγήσουν στην αναθέρμανση
του πληθωρισμού.

Ο φόβος αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για την απόφαση αύξησης
των αμερικανικών επιτοκίων που πήρε την προηγούμενη εβδομάδα η Ομοσπονδιακή
Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών (FED). Το κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα των ΗΠΑ
πραγματοποίησε κατά τη διάρκεια του 1998 τρεις μειώσεις των αμερικανικών
επιτοκίων λόγω των φόβων για την επίδραση της ασιατικής χρηματοπιστωτικής
κρίσης στην οικονομία. Αποτέλεσμα αυτών των μειώσεων ήταν και η επιτάχυνση των
ρυθμών ανάπτυξής της σε σημείο που να δημιουργούν φόβους για αναζωπύρωση του
πληθωρισμού. Κατά τη διάρκεια του 1999 η FED ουσιαστικά πήρε πίσω τις μειώσεις
που πραγματοποίησε το 1998, πραγματοποιώντας ισάριθμες αυξήσεις. Το μέλλον του
πληθωρισμού στις ΗΠΑ θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και από την πορεία της τιμής
του πετρελαίου, το οποίο βρίσκεται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων
εννέα χρόνων.