Πιο… φιλικές έγιναν οι επιθετικές εξαγορές

Στις 4 Νοεμβρίου ο πρόεδρος της Αμέρικαν Χομ, Τζον Στάφορντ (αριστερά), και ο Λόντβικ Βινκ (δεξιά), πρόεδρος του φαρμακευτικού γίγαντα Γουόρνερ Λάμπερτ, έδωσαν τα χέρια για τη συμφωνία συγχώνευσης των εταιρειών τους. Λίγες ημέρες αργότερα, η φαρμακευτική εταιρεία Πφίτσερ μπλόκαρε τη συμφωνία προσφέροντας 80 δισεκατομμύρια δολάρια για την επιθετική εξαγορά της Γουόρνερ Λάμπερτ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ­ σε αξία ­ προσφορά επιθετικής εξαγοράς που έγινε ποτέ

Μήπως οι επιθετικές εξαγορές έγιναν ξαφνικά πιο… φιλικές; Όταν ένας
απρόσκλητος δικηγόρος εμφανιζόταν στην είσοδο των γραφείων μιας εταιρείας στη
δεκαετία του ’80, ο διευθύνων σύμβουλος γνώριζε ότι αντιμετώπιζε τον εχθρό.
Αυτές οι ημέρες όμως είναι πλέον παρελθόν. Παρελθόν είναι και οι επιτιθέμενοι
που δανείζονταν ασύστολα προκειμένου να εξαγοράσουν με επιθετικό τρόπο
προβληματικές εταιρείες, τις οποίες στη συνέχεια κατακερμάτιζαν και πουλούσαν
για να αποκομίσουν κέρδη. Τη θέση τους έχουν πάρει έμπειρα επιχειρηματικά
στελέχη που ξέρουν πολύ καλά να πείθουν τους συναδέλφους τους των εταιρειών
που βάζουν στο στόχαστρο. Ξέρουν πολύ καλά να διαπραγματεύονται και να
πετυχαίνουν ένα σύντομο συμβιβασμό με τις επιχειρήσεις που επιδιώκουν να
εξαγοράσουν. Η τέχνη των επιθετικών εξαγορών έχει αλλάξει. Και αυτό οφείλεται
στην ταχύτατη συγκέντρωση που παρατηρείται στον χώρο των επιχειρήσεων.

Αυτού του ­ νέου ­ είδους επιθετικές εξαγορές σημείωσαν εντυπωσιακή αύξηση
φέτος. Ένας πρωτόγνωρος αριθμός 100 επιθετικών εξαγορών, αξίας 364
δισεκατομμυρίων δολαρίων, έχουν εκδηλωθεί σε ολόκληρο τον κόσμο κατά τη
διάρκεια του 1999. Ο αριθμός αυτός είναι τριπλάσιος σε σχέση με το 1998 ­ την
προηγούμενη χρονιά, οπότε ο αριθμός των επιθετικών εξαγορών έκανε ρεκόρ ­ και
21 φορές μεγαλύτερος σε σχέση με το 1997. Επιπλέον δεν είναι τυχαίο που η
μεγαλύτερη επιθετική εξαγορά στην ιστορία ­ όσον αφορά την αξία ­ εκδηλώθηκε
φέτος: πρόκειται για την αξίας 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων επιθετική εξαγορά
της Γουόρνερ Λάμπερτ από τον φαρμακευτικό γίγαντα Πφίτσερ. Η προσφορά αυτή
εκδηλώθηκε μετά την ανακοίνωση των σχεδίων τής Γουόρνερ Λάμπερτ για τη
συγχώνευσή της με την εταιρεία Αμέρικαν Χομ Πρόντακτς.

Μοχλός τα χρηματιστηριακά κέρδη

Η αγοραστική δύναμη που δημιουργούν τα «απογειωμένα» Χρηματιστήρια κάνουν τα
πάντα εφικτά. Το νόμισμα με το οποίο προτιμούν να πληρώνουν οι εταιρείες –
θύτες είναι οι μετοχές τους. Αυτός το τρόπος πληρωμής ­ δηλαδή η ανταλλαγή
μετοχών ­ αντιπροσωπεύει το 45% της αξίας των επιθετικών εξαγορών που
πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1999 (αντιθέτως, αποτελούσε μόλις το 1%
το 1988, όταν το 63% των επιθετικών εξαγορών πραγματοποιούνταν με μετρητά).
«Οι κινήσεις που παρατηρούμε τώρα συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με το ανοδικό
Χρηματιστήριο», λέει ο Τομ Μπέρνετ, ιδρυτής της Μέρτζερ Ινσάιτ, μιας εταιρείας
παροχής στρατηγικών επενδυτικών συμβουλών.

Αποδεχόμενοι μετοχές μιας νέας εταιρείας προσφέροντας τις δικές τους μετοχές,
οι μέτοχοι προεξοφλούν ότι ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας που
«επιτίθεται» είναι αρκετά έξυπνος ώστε να επιδιώξει τη δημιουργία υπεραξιών,
όχι μόνο βραχυπρόθεσμα αλλά και σε μακροπρόθεσμη βάση. Προκειμένου η
προσπάθειά τους να στεφθεί με επιτυχία, τα στελέχη των επιχειρήσεων γνωρίζουν
ότι πρέπει να αποφύγουν τη διεξαγωγή μιας σκληρής μάχης. Αν αφήσουν την
προσπάθεια επιθετικής εξαγοράς να εξελιχθεί σε μια μακρά μάχη, ρισκάρουν να
ανοίξουν την όρεξη των ανταγωνιστών τους. Οι τελευταίοι μπορούν να παρέμβουν
στη διαμάχη και να αποκομίσουν υπεραξίες για τους μετόχους τους. Το αποτέλεσμα
είναι ότι οι εταιρείες πιέζονται να κλείσουν σύντομα μια συμφωνία ή να την
ακυρώσουν και να στραφούν στην επόμενη. Οι επίλυση των επιχειρηματικών
διαφορών και ειδικότερα των επιθετικών εξαγορών στο δικαστήριο όπου έχουν
προσφύγει δεν ωφελεί καμία από τις δύο πλευρές. Αυτό εξηγεί το γεγονός ότι η
Γουώλ Στρητ προσδοκά ότι η Πφίτσερ και η Γουόρνερ Λάμπερτ θα επιλύσουν τις
διαφορές τους με κάποια αμοιβαία αποδεκτή λύση. Η προσφορά τής Πφίτσερ
προκάλεσε έκπληξη. Όχι μόνο επειδή η Πφίτσερ και η Γουόρνερ Λάμπερτ είναι
συνέταιροι στην εμπορική προώθηση ορισμένων φαρμάκων. Οι γίγαντες της
«κλειστής» φαρμακευτικής βιομηχανίας προτιμούσαν στο παρελθόν να κλείνουν
δουλειές με τις πόρτες ερμητικά κλειστές. Αν όμως οι πρόσφατη εφαρμογή νέων
πρακτικών σε άλλους επιχειρηματικούς κλάδους επικρατήσει και στη φαρμακευτική
βιομηχανία ­ και η προσφορά της Πφίτσερ παραμείνει η υψηλότερη ­ τότε οι τρεις
εμπλεκόμενες εταιρείες μπορεί να αποφασίσουν για το περιεχόμενο μιας συμφωνίας
που να αφήνει ικανοποιημένες και τις τρεις πλευρές. Τον Μάιο, για παράδειγμα,
ο τηλεπικοινωνιακός κολοσσός ΑΤ&Τ πήρε τον Όμιλο Μίντια Ουάν, την τρίτη
μεγαλύτερη εταιρεία καλωδιακής τηλεόρασης, από την αγκαλιά της Κόμκαστ. Η
Μίντια Ουάν και η Κόμκαστ είχαν τον Απρίλιο συμφωνήσει για μία, αξίας 53
δισεκατομμυρίων δολαρίων, ανταλλαγή μετοχών. Με ποιο τρόπο κατάφερε η ΑΤ&Τ
να ξελογιάσει τη Μίντια Ουάν; Μια προσφορά αξίας 58 δισεκατομμυρίων δολαρίων
σε μετοχές και χρήμα προς τη Μίντια Ουάν έβγαλε νοκάουτ την Κόμκαστ. Η
τελευταία όμως έφυγε ευχαριστημένη, αφού δέχτηκε ως δώρο περίπου τέσσερα
εκατομμύρια συνδρομητές καλωδιακής τηλεόρασης της ΑΤ&Τ.

Όταν πριν από δύο εβδομάδες η Πφίτσερ ανακοίνωσε την προσφορά της, ο διευθύνων
σύμβουλός της, Ουίλιαμ Στιρ, ήταν ανένδοτος όσον αφορά τους όρους της
προσφοράς. Ωστόσο, σε πιο πρόσφατες συσκέψεις φάνηκε να μαλακώνει. Ήδη έχει
αρχίσει να εξετάζει τρόπους προκειμένου και τα τρία μέρη να φύγουν
ικανοποιημένα από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Παράλληλα, η Πφίτσερ
αναμένεται να σταλεί σύντομα μια επιστολή στη Γουόρνερ Λάμπερτ ζητώντας της να
τελειώσει σύντομα η διαμάχη.

Μήπως η Πφίτσερ έγινε ξαφνικά πιο ευγενική; Μάλλον όχι. «Όλα γίνονται για τα
κέρδη. Για τα κέρδη των μετόχων», είπε σε μια πρόσφατη σύνεντευξή του ο
πρόεδρος της Πφίτσερ, Χένρι Μακίνελ. Παρά τη μεγάλη βαρύτητα που έχει δώσει η
Πφίτσερ στο θέμα, η κατάληξή του δεν είναι βέβαιο ότι θα είναι προς όφελος της
εταιρείας. Πολλοί αναλυτές και επενδυτές λένε σε ιδιωτικές συζητήσεις ότι η
μακροπρόθεσμη προοπτική ενός συνδυασμού Αμέρικαν Χομ και Γουόρνερ Λάμπερτ
είναι καλύτερη. Ωστόσο, μια σύνδεση με τη Γουόρνερ θα κάνει την Πφίτσερ
πανίσχυρη στον χώρο της φαρμακευτικής έρευνας και πολύ μεγάλη για να αγνοηθεί
από τους ανταγωνιστές της. Ένα πράγμα είναι σίγουρο. Αν η Αμέρικαν Χομ
αποτύχει στην προσπάθεια συγχώνευσής της με την Πφίτσερ ­ η τρίτη της
προσπάθεια κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαοκτώ μηνών ­ δεν θα έχει μεγάλα
περιθώρια διαπραγματεύσεων με τον επόμενο πιθανό συνέταιρό της. Και η Γουόρνερ
Λάμπερτ έχει αρχίσει τις κινήσεις για την επίτευξη μιας γρήγορης λύσης. Μια
δικαστική μάχη διαρκείας μπορεί να βάλει σε κίνδυνο τη σχέση της με την
Πφίτσερ. Οι δύο εταιρείες είναι συνέταιροι στην εξέλιξη και την εμπορική
προώθηση πολύ επιτυχημένων ­ όσον αφορά τις πωλήσεις ­ φαρμάκων. Αν η
δικαστική διαμάχη φτάσει στα άκρα, τότε αυτή η επιτυχημένη συνεργασία θα κινδυνεύσει.

Άνοιξε η όρεξη

Μέχρι τώρα τα στελέχη των επιχειρήσεων στη φαρμακευτική βιομηχανία έχουν
δείξει μια συνεχώς αυξανόμενη όρεξη για συγχωνεύσεις, συνεργασίες και
εξαγορές. Όπως και στη βιομηχανία πληροφορικής, οι φαρμακοβιομήχανοι έχουν
ποντάρει σε στρατηγικές συμμαχίες προκειμένου να βάλουν τις εταιρείες τους
στον δρόμο της ανάπτυξης.

Ωστόσο, το πρόβλημα σε μια βιομηχανία που συγκεντρωποιείται ταχύτατα είναι ότι
ο τωρινός συνέταιρος μπορεί να γίνει αύριο κατακτητής. Και καθώς οι μικρές
εταιρείες – στόχοι είναι πλέον ελάχιστες, οι γίγαντες ίσως ξεκινήσουν έναν
επιχειρηματικό πόλεμο εξαγορών μέχρι τέλους. Είναι η αμερικανική βιομηχανία
για τόσο μεγάλες ανακατατάξεις. Τα στελέχη των τριών εταιρειών που εμπλέκονται
στη μεγαλύτερη επιθετική εξαγορά της ιστορίας έδειξαν να τα έχουν χαμένα την
περασμένη εβδομάδα.

Η Γουόρνερ Λάμπερτ αντέδρασε με μεγάλη καθυστέρηση στην επίθεση της Πφίτσερ.
Και η Πφίτσερ προσπάθησε πολύ για να δείξει ότι ανασκευάζει τους όρους της
επιθετικής προσφοράς εξαγοράς της Γουόρνερ. Αυτό προκαλεί έκπληξη καθώς η
Γουόρνετ Λάμπερτ, η Πφίτσερ και η Αμέρικαν Χομ πληρώνουν τέσσερις εταιρείες
δημοσίων σχέσεων ­ μαζί με τα δικά τους τμήματα δημοσίων σχέσεων ­ προκειμένου
να τις συμβουλεύουν. Κατά κάποιο τρόπο οι επιθετικές εξαγορές παραμένουν ίδιες
με αυτές που εκδηλώνονταν τη δεκαετία του ’80. Όταν ένας επιχειρηματικός
σύμβουλος ρωτήθηκε αν θα τον απογοητεύσει μια εξέλιξη που θα φέρει και τις
τρεις εταιρείες με διαφορετικούς συνέταιρους, απάντησε με ικανοποίηση: «Ποιος
νοιάζεται, ¨όπως και να εξελιχθούν τα πράγματα εγώ θα πληρωθώ…».