Ο Γκρίνσπαν παίζει με τη φωτιά
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά  |
 |
|
Ο διοικητής της FED, κ. Άλαν Γκρίνσπαν, ήταν, ίσως, ο μοναδικός κεντρικός |
Στον χώρο της πολιτικής αποτελεί κλισέ: οι μεγάλες πολιτικές καριέρες
τελειώνουν με μια μεγάλη αποτυχία. Οι μεγάλοι πολιτικοί ηγέτες, πεπεισμένοι
για την αξία της πολιτικής που εφαρμόζουν, σπανίως αποσύρονται από τη δημόσια
ζωή με δική τους απόφαση. Τείνουν να επειμένουν στη συνέχιση της εφαρμογής των
πολιτικών που τους προσέφεραν δημόσια αναγνώριση που φθάνουν να χάνουν την
επαφή τους με τον έξω κόσμο. Μήπως τα ίδια συμβαίνουν και με τους ηγέτες της
οικονομικής ζωής;
Πρόκειται για ένα ερώτημα που αξίζει να τεθεί σήμερα, καθώς επενδυτές,
επιχειρηματίες και πολιτικοί αγωνιούν τους τελευταίους μήνες για τις αποφάσεις
που παίρνει ο ισχυρότερος φορέας άσκησης οικονομικής πολιτικής στον κόσμο ο
διοικητής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (FED)
κ. Άλαν Γκρίνσπαν.
Ο βασικός λόγος για τον οποίο η προσοχή όλων των παραπάνω επικεντρώνεται στις
αποφάσεις της FED είναι το γεγονός ότι η αμερικανική οικονομία και οι
χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο. Πρόκειται για το
σημείο του οικονομικού κύκλου όπου ακόμη και ένας οικονομολόγος της αξίας του
κ. Γκρίνσπαν μπορεί να κάνει ένα καίριο λάθος¨να πειραματιστεί επιτρέποντας
στην αμερικανική οικονομία να απολαμβάνει κατάσταση πλήρους απασχόλησης.
Λίγοι, ωστόσο, είναι αυτοί που πιστεύουν ότι ο κ. Γκρίνσπαν μπορεί να κάνει
ένα λάθος και να οδηγήσει την αμερικανική οικονομία και τις αγορές στο χείλος
του γκρεμού. Η νομισματική του πολιτική είχε τη μεγαλύτερη συμβολή στην
εντυπωσιακή αναπτυξιακή πορεία της αμερικανικής οικονομίας από την ημέρα που
ανέλαβε τη θέση του διοικητή της FED, το καλοκαίρι του 1987.
Ο κ. Γκρίνσπαν οδήγησε με μεγάλη δεξιοτεχνία την αμερικανική οικονομία μέσα
από την τελευταία φάση μιας επώδυνης αναδιάρθρωσης των αμερικανικών
επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’80. Παράλληλα κατάφερε να
κάνει την αμερικανική οικονομία τη μοναδική ανάμεσα στις οικονομίες των επτά
πλουσιότερων κρατών του κόσμου που δεν υπέφερε σε μεγάλο βαθμό από την
οικονομική κρίση των αρχών της δεκαετίας του ’80.
Από το 1991 έγινε μάρτυρας μιας από τις εντυπωσιακότερες πορείες ανάπτυξης της
αμερικανικής οικονομίας, μετά τη χρυσή εποχή της δεκαετίας του ’50 και των
αρχών της δεκαετίας του ’60. Το κατάφερε αυτό αγνοώντας όλους όσοι τον πίεζαν
να «σφίξει» τη νομισματική πολιτική φοβούμενοι ότι ο πληθωρισμός μπορεί να
ξεφύγει από τον έλεγχο.
Αντίθετα στο ρεύμα
Σε αντίθεση με τους περισσότερους συντηρητικούς οικονομολόγους στη Βρετανία
και την Ευρώπη, ο κ. Γκρίνσπαν κατάλαβε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ότι η
εποχή του υψηλού πληθωρισμού τελείωσε μαζί με τις οικονομικές κρίσεις της
δεκαετίας του ’80 και των αρχών της δεκαετίας του ’90.
Με τις τιμές των πρώτων υλών να καταρρέουν λόγω της υπερπαραγωγής και τις
πιέσεις για αυξήσεις των μισθών να εξασθενούν λόγω της αύξηση της ανεργίας, ο
κ. Γκρίνσπαν κατάλαβε πολύ πριν από οποιονδήποτε συνάδελφό του ότι οι
κεντρικοί τραπεζίτες μπορούσαν να βάλουν σε εφαρμογή ένα πείραμα προκειμένου
να εξετάσουν τα νέα όρια της μη πληθωριστικής ανάπτυξης.
Το πείραμα ουσιαστικά ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 1995 όταν η Ομοσπονδιακή
Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών άρχισε να αντιστρέφει τη σφιχτή νομισματική
πολιτική που είχε εφαρμόσει προσωρινά το 1994. Από τότε η αμερικανική
οικονομία ανέπτυξε ταχύτητα και έφτασε να επιτύχει τέσσερα διαδοχικά χρόνια
ανάπτυξης με ρυθμούς κοντά στο 4%. Και όλα αυτά ενώ ο πληθωρισμός και η
ανεργία σημειώνουν συνεχή πτώση.
Στο μεταξύ το αμερικανικό χρηματιστήριο σημείωσε την ταχύτερη και σταθερότερη
άνοδο από τη δεκαετία του ’20, μια άνοδος που ουσιαστικά ξεκίνησε αμέσως μετά
την απόφαση της FED που έβαλε σε εφαρμογή το παραπάνω πείραμα. Κατά τη
διάρκεια αυτής της συνεχούς χρηματιστηριακής απογείωσης δεν ήταν λίγοι οι
Βρετανοί και Ευρωπαίοι οικονομολόγοι που υποστήριξαν ότι ο κ. Γκρίνσπαν παίζει
με τη φωτιά.
Προέβλεπαν ότι το πείραμα Γκρίνσπαν θα κατέληγε σε πληθωριστική έκρηξη και
χρηματοπιστωτική φούσκα. Επανειλημμένα κάλεσαν τον διοικητή της FED να σηκώσει
τα νομισματικά χειρόφρενα της οικονομίας. Ωστόσο, ο κ. Γκρίνσπαν αγνόησε αυτές
τις φωνές.
Δεν το έκανε αυτό επειδή ήθελε να αυξήσει τον πλούτο αυτών που επενδύουν στο
χρηματιστήριο. Επέμεινε με το πείραμά του επειδή πίστευε, ως οικονομολόγος,
ότι θα πετύχει. Επιπλέον γνώριζε ότι οι φτωχοί, οι ανειδίκευτοι και οι άνεργοι
θα αντλούσαν τα μεγαλύτερα οφέλη από την ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας.
Πίστευε ότι η ταχεία οικονομική ανάπτυξη και η πλήρης απασχόληση ήταν η μόνη
αξιόπιστη θεραπεία για τις ασθένειες της αμερικανικής κοινωνίας.
Ο κίνδυνος μεγαλώνει
Τους τελευταίους μήνες, ωστόσο, οι περισσότεροι λόγοι για τους οποίους ο κ.
Γκρίνσπαν ηρνείτο να μειώσει τα επιτόκια έχουν χαθεί. Η χρηματιστηριακή αγορά
της Νέας Υόρκης μπορεί ακόμη να μην αποτελεί φούσκα, καθώς ο κερδοσκοπικός
πυρετός έχει καταλάβει κυρίως τους χρηματιστηριακούς κλάδους των εταιρειών
Ίντερνετ και πληροφορικής. Τώρα όμως που οι πιο ακριβές μετοχές της Γουώλ
Στρητ κατακτούν ημέρα με την ημέρα νέα ύψη, είναι σίγουρο ότι το αργότερο μέσα
στο 2000 θα δημιουργηθεί μια χρηματιστηριακή φούσκα. Εφόσον βέβαια η FED δεν
προχωρήσει στην σκλήρυνση της νομισματικής πολιτικής. Τους τελευταίους μήνες η
άνοδος του πυρετού στη Γουώλ Στρητ άρχισε να επηρεάζει τις τιμές και άλλων
αξιών με πολύ μεγαλύτερη σημασία για την οικονομία κυρίως τις τιμές των ακινήτων.
Η απογείωση των τιμών των ακινήτων επεκτείνεται τώρα και στην αμερικανική
ενδοχώρα και είναι σίγουρο ότι θα προκαλέσει ανοδικές πιέσεις στον πληθωρισμό.
Η FED είναι λογικό να αρχίσει να ανησυχεί. Η απόφασή της για αύξηση των
επιτοκίων την περασμένη Τρίτη στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι έχει ανησυχήσει
αρκετά. Τα τελευταία χρόνια ο κ. Γκρίνσπαν πίστευε σωστά ότι δεν υπήρχε
καμιά φούσκα στην αμερικανική οικονομία. Έκανε πολύ σωστά όταν δεν άκουγε τους
προφήτες της καταστροφής που προέβλεπαν ότι η αμερικανική οικονομία θα
βυθιστεί στην κρίση. Δικαιώθηκε πλήρως από τις εξελίξεις. Και θα συνεχίσει να
δικαιώνεται για πολλά χρόνια, καθώς η αμερικανική οικονομία θα συνεχίσει να
μεγεθύνεται και να δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας χωρίς να προκαλεί
πληθωριστικές πιέσεις.
Ωστόσο, έχουμε φτάσει ήδη σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η προσοχή του κ.
Γκρίνσπαν πρέπει να είναι ιδιαίτερα αυξημένη. Θα είναι τραγικό, όχι μόνο για
την Αμερική και τον κ. Γκρίνσπαν, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία αν η
υπεραισιοδοξία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών οδηγήσει στην
επιβεβαίωση των καταστροφολογικών προφητών.
* Ο Anatole Kaletsky είναι οικονομικός αναλυτής της βρετανικής εφημερίδας
ΤΗΕ TIMES
Google news
