ΔΡΟΜΟΙ

Το «άδικο»…

… αυτή η τρισύλλαβη λέξη, προκάλεσε τους δύο περασμένους αιώνες την
περισσότερη αναταραχή από οποιαδήποτε άλλη λέξη. Ο κόσμος αλλάζει. Αλλάζει πιο
γοργά από κάθε άλλη εποχή και η τεχνολογία είναι η πανίσχυρη ­ και ίσως
ανεξέλεγκτη ­ κινητήρια δύναμη αυτής της αλλαγής. Η τεχνολογία βοηθάει ­ αλλά
και εμποδίζει ­ να γίνει ο κόσμος πιο δίκαιος. Η τεχνολογία συντρίβει
ολόκληρες βιομηχανίες, βγάζοντας μέσα σε μια νύχτα στον δρόμο χιλιάδες
εργαζόμενους. Η τεχνολογία δημιουργεί χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας, πάλι μέσα
σε μια νύχτα. Ο προϊστορικός άνθρωπος ήταν κυνηγός. Σήμερα, άλλα προτερήματα
καθορίζουν την επιτυχία του ανθρώπου. Ο πρόγονός του ήταν επιτυχημένος αν
διάλεγε την πιο κοφτερή πέτρα. Ο σύγχρονός του είναι επιτυχημένος αν διαλέξει
την καλύτερη «μηχανή αναζήτησης» στο Ίντερνετ. Το πρόβλημα είναι ότι ο
πρόγονός του είχε μπροστά του κάπου χίλια χρόνια ώσπου να καταλήξει στην
καλύτερη πέτρα. Ο σύγχρονός του δεν έχει παρά μονάχα λίγες στιγμές.

Σκληροί πόλεμοι…

… έγιναν τα τελευταία διακόσια χρόνια ανάμεσα στους ισχυρούς και τους
«άλλους». Η τεχνολογία άλλαξε πολλές φορές την κατανομή της εξουσίας: ο Τύπος
έσπασε τον χιλιόχρονο ζυγό της Εκκλησίας στη Δυτική Ευρώπη, η πυρίτιδα άλλαξε
πολλές φορές την ισορροπία δυνάμεων. Στον αέναο πόλεμο ­ βασιλιάδες εναντίον
χωρικών, αφεντικά εναντίον εργαζομένων ­ είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς
σήμερα τους νικητές και τους ηττημένους του χθες. Ένας σύγχρονος μικροαστός
μπορεί να κάνει πράγματα που ένας βασιλιάς του δέκατου όγδοου αιώνα δεν θα
μπορούσε να τα δει ούτε στο όνειρό του, γράφει Κρις Γκάλκερ στην
«Ιντιπέντεντ». Θα μπορούσε ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ να πεταχτεί το Σαββατοκύριακο στη
Νέα Υόρκη; Θα μπορούσε να αγοράσει ένα φθηνό εισιτήριο «on line»; Ο σύγχρονος
άνθρωπος γνωρίζει πολύ περισσότερα πράγματα για τον κόσμο από όσα γνώριζε η
Μαρία Αντουανέτα ­ και κινδυνεύει πολύ λιγότερο να έχει την ίδια τύχη με
εκείνη, χάρη στην καθημερινή ενημέρωση και σε «σάιτ» όπως το www.dolnet.gr. Ο
κόσμος έχει γίνει πιο δίκαιος.

Πολύ χρήμα…

… βέβαια, εξακολουθεί να είναι συγκεντρωμένο σε λίγα χέρια. Όμως και εδώ
κάτι έχει αλλάξει. Κάποτε, ο Ροκφέλερ ήταν τόσο πλούσιος, που μπορούσε να
συντηρεί για κάμποσους μήνες ολόκληρη την αμερικανική οικονομία μόνο από την
τσέπη του. Ο Μπίλι Γκέιτς δεν θα μπορούσε να αντέξει παραπάνω από μια δυο
μέρες ­ του φτάνουν τα προβλήματα της Μάικροσοφτ με την αμερικανική
δικαιοσύνη. Όμως, οι αλλαγές υπήρξαν ραγδαίες στα τελευταία χρόνια του αιώνα
και επιφύλαξαν μια δυσάρεστη έκπληξη για τους «άλλους», ένα απροσδόκητο
πλεονέκτημα για τους ισχυρούς. Τα κομπιούτερ μπορούν να εξασφαλίσουν για όλους
τους «αθλίους» ψωμί φρέσκο και φθηνό, πριν η Μαρία Αντουανέτα προλάβει να τους
συμβουλέψει να τρώνε παντεσπάνι.

Ο κόσμος…

… όμως που δημιουργούν σήμερα τα κομπιούτερ μπορεί να γίνει άδικος. Κάποτε,
για να παρακολουθήσουν οι «ισχυροί» τις συνδιαλέξεις ενός «ύποπτου» πολίτη,
χρειάζονταν δικαστική απόφαση, δηλαδή πολλή προσπάθεια και ακόμη περισσότερο
πολιτικό κόστος. Σήμερα, τα τεράστια αυτιά του Μεγάλου Αδελφού μπορούν
πανεύκολα να παρακολουθούν εκατομμύρια τηλεφωνικές συνδιαλέξεις την ώρα.
Ονομάζονται Έσελον, είναι αμερικάνικα και είναι εγκατεστημένα στη Βρετανία
(φωτό). Τα δικά τους μυστικά προστατεύονται από κώδικες. Κάποτε, οι χωρικοί
ξεσηκώνονταν για το ψωμί. Κάποτε στο μέλλον, οι «χωρικοί» του παγκόσμιου
χωριού θα μπορούσαν να ξεσηκωθούν, ζητώντας έναν κώδικα για να προστατέψουν τα
δικαιώματά τους.